मुनिवर, तत्रापि सः पुरुषः कदाचित् विकृतदेहः मलिनवस्त्रधारी चासीत्। यः खलु योगशक्तेः महतीं हानिं मानः जनयति, तस्माद् योगिना सत्पथधर्मं न विकुर्वन् आचरितव्यम्। हिरण्यगर्भस्य वचांसि मनसि निधाय, स महात्मा तु कदलीकृतान्नं शाकानि वन्यफलानि बीजानि चाश्नाति स्म। पितरि तस्य दिवं गते, स भ्रातृभिः बान्धवैः स्वजनैः सहावसत्। तस्याङ्गानि खराणि श्वयथुपीडितानि चासन्, कर्मसु च मन्दगत्यैव व्यवहरति स्म। एवं संस्कारविहीनः स ब्राह्मणः शिष्टाचारान्नाचरति स्म। तस्मिन्नन्तरे स राजा, पालकीमारुह्य निर्गन्तुम् उद्यतवान्, हे ब्राह्मण। स चिन्तयामास—"किं नु लोके परमं श्रेयः? यत्र मनुष्याणां दुःखमेव अधिकतरम् अस्ति।" तदनु पालकीवाहकस्य वचनेन प्रेरितः स राजा पालकीं स्वयमेव वहतुं प्रवृत्तः। तत्रैव ब्रह्मविदां एकः ब्राह्मणः तस्य पालकीवाहकः अभवत्। स मन्दगत्यैव तत्र सञ्चरन् क्षणमात्रदृष्ट्या पश्यति स्म। राजा तदा पालकीस्य विषमगमनं निरीक्ष्य, पुनः पुनः हसति स्म। पालकीवाहकाः ऊचुः—"एषः गच्छति, किन्तु शीघ्रं न गच्छति।" राजा पप्रच्छ—"किं त्वं श्रमं न सहेत? न त्वं स्थूलः, न च बलवानिव दृश्यसे।" स ब्राह्मणः प्रत्युवाच—"नाहं क्लान्तः, न च किञ्चित् श्रमं पश्यामि; अन्यः वाहकः नास्ति, हे राजन्।" यदा च देहिनां भारवाहनाद् एव श्रमः जायते, बलवान् वा दुर्बलः इति भेदः पश्चात्तनः। स अपि मिथ्यैव; भोः, मम वचनानि शृणु। ऊरू जङ्घे च उदरं च पालकीस्याधारभूतानि। अयं तु भारः स्कन्धाभ्यां धार्यते; अहं तत्र वाहकः किमर्थम्? यदि त्वं अहं च इह उपस्थितौ इति कथ्यते, तर्हि अन्यथा तद् व्याख्यातव्यम्। गुणप्रवाहे बद्धाः बहवः भूतगणाः एवं सञ्चरन्ति। अज्ञानकर्मणां संग्रहेण असंख्येयाः प्राणी बध्यन्ते। सर्वेषां जीवेषु वृद्धिः हानिः च समं न भवति। तथापि, बालिशः त्वं; कथं एवं वक्तुम् अर्हसि? यदा तव स्कन्धे पालकी अस्ति, तदा भारः केवलं तव एव। पर्वतवृक्षगृहसम्भूतं वा भूमिसंभवम् अपि, एषु महाभारेषु कः न मया वहितः? त्वया हि सर्वं समं मयि अधिकृतम्। ततः स राजा शीघ्रं भूमौ अवतीर्य तस्य पादौ गृहीत्वा पप्रच्छ—"कः त्वं, येन सेवकवेषेण स्थीयते?" सर्वं मे वद, विप्र, श्रोतुम् उत्सुकः अस्मि। सर्वत्रागमने व्यवहारः प्रयोजनाय एव। जीवः देहादिकं लब्धुम् इच्छति, पुण्यपापफलभोगाय। पुण्यपापयोः कारणं कुतः इति पृच्छ्यते। देहान्तरप्राप्तिः भोगाय भवति। तद् न वक्तुं शक्यते, न श्रोतुं; तथापि, ज्ञातुम् मे स्पृहा जायते।