तदा सिंहस्य गर्जितेन साऽभूत् समाकुला, ततः तटं नदीस्य लीलायाः प्राप्नुवन्ती। तस्मिन्नेव क्षणे, तया प्रवाहेन नीतः, तरङ्गैः समाकृष्टः, सः दूरं नीतः। गर्भविपत्त्याः दुःखेन, शरीरं तस्याः उच्चं समुत्क्षिप्तम्। तां हरिणीं, विस्मृतां दुःखितां च दृष्ट्वा, राजर्षिः करुणया स्पृष्टः। प्रतिदिनं राजा हरिणकिशोरस्य पालनं कृतवान्। आश्रमस्य सीमायां विचरन्, कण्टकवनान्तरे तृणानि संज्ञाय उपाजग्म। प्रातः सः दूरं गच्छति, सायं पुनः आश्रमं प्रतिनिवर्तते। तत्र, सः हरिणः कदाचित् समीपे, कदाचित् दूरस्थः विचरति। सः, राज्यं पुत्रांश्च सर्वान् बान्धवान् परित्यज्य, तत्र स्थितः। किं तं वृकः भक्षयति? किं व्याघ्रेण हतः? किं सिंहेन हन्यते? इत्येव चिन्तयति। हर्षस्नेहसमन्वितं मुखं कृत्वा, सः हरिणस्य समीपे तिष्ठति। कालक्रमेण, सः राजा मृत्युम् उपगच्छति। तस्मिन्नेव काले, हरिणं पश्यन्, सः अपि जीवितं त्यक्तवान्। पूर्वजन्मस्मरणात्, सः संसारस्य विकारैः व्याकुलः, द्विजश्रेष्ठ। तत्र, शुष्कतृणपर्णैः जीवितं निर्वहति। तत्र, तं शरीरं त्यक्त्वा, सः द्विजातित्वं प्राप्तः, पूर्वजन्मस्मरणसमन्वितः। सर्वविद्यायुक्तः, सर्वशास्त्रार्थविज्ञः जातः। आत्मनः प्राप्तज्ञानस्य कारणात्, महर्षे, सः आद्यन्तयोः ज्ञानवान्। उपनयनं कृतं, किन्तु गुरुवचनं न पठितवान्। पुनः पुनः पृष्टः, सः केवलं मन्दं वाक्यं उवाच। सः अपि, महर्षे, विकृतशरीरः, मलिनवस्त्रधारी च। यतः मानं योगबलस्य हानिं जनयति। तस्मात् योगी धर्मं न विक्षिप्य, साधूनां धर्मं आचरितुम् अर्हति। हिरण्यगर्भस्य वचनानि चिन्तयन्, महात्मा सः... सः स्थूलशाकान्नानि, शाकानि, वन्यफलानि, बीजानि च खादति। पितरि मृते, भ्रातृभिः, बान्धवैः, सगोत्रैः सह तिष्ठति। तस्य अङ्गानि स्थूलानि, श्वयथुयुक्तानि, कर्मणि मन्दगतिः। एवं, संस्कारहीनः, ब्राह्मणोचितं आचारं न आचरति। सः राजा, पालकीमारूढः, गन्तुं निश्चितवान्, ब्राह्मण। सः विचारयति—"कः सर्वोत्तमः श्रेयः अस्मिन्संसारे, यः जनानां दुःखपूर्णः?" इति। सः पालकीं वहति, परिचारकवचनप्रेरितः। ब्राह्मणः, सर्वज्ञानस्य पात्रम्, पालकीवाहकेन गृहीतः। तत्र सः मन्दगमना, केवलं क्षणं पश्यन्, गच्छति। राजा तदा पालकीस्य विषमगमनं पश्यति। पुनः, विषमं पालकीगमनं दृष्ट्वा, सः हासितवान्। पालकीवाहकाः ऊचुः—"सः गच्छति, किन्तु शीघ्रं न गच्छति।" "किं त्वं श्रमं न सहसि? त्वं स्थूलः न, न च बलवान् दृश्यसे।" "न अहं श्रान्तः, न च श्रमः अस्ति; अन्यः वाहकः नास्ति, हे राजन्।" वस्तुतः, श्रमः भारः च वाहने देहिनां जायते। बलवान् वा दुर्बलः इति केवलं अनन्तरं भेदः।