सः धर्मेण राज्यं शासन् पितेव प्रजाः तुष्टिं प्रापयामास। तस्य चित्तं सर्वदेवतात्मनि ध्याननिष्णातं विविधकर्मसु प्रवृत्तम् आसीत्। स बुद्धिमान् राजा राज्यं परित्यज्य पुलस्त्यस्य आश्रमं जगाम। तत्र तपस्वी भूत्वा विष्णोः आराधनाय आत्मानं न्ययुञ्जत्, हे मुने। प्रतिदिनं शुचिना जले स्नात्वा, हे नारद, सः स्वीयानि कर्माणि अकुरुत्। ततः आश्रमं प्राप्य सः वासुदेवं जगन्नाथं पूजयामास। फलैः पुष्पैः तुलसीपत्रैः शुद्धजलेन च सः सम्पूजनं चकार। एकदा, हे महाभाग, सः प्रातःकाले स्नात्वा मनसा एकाग्रः अभवत्। तदा सः नदीतीरं गच्छन् पिपासुः जलं पातुं प्रवव्रे। तत्र, सा मृगी जलेन पानं समापयन्ती, तस्मिन्नेव क्षणे, सिंहस्य निनदेन त्रस्त्वा तीरे उत्प्लुत्य च। तदा तया तरङ्गैः प्रवाहितया, सः मुनिरपि वह्यमानः अभवत्। गर्भविपत्त्या दुःखितया, उन्नतशरीरया सा मृगी सन्तप्ता। ताम् एवम् दुःखार्तां मृगीं दृष्ट्वा, सः राजर्षिः करुणया संविग्नः अभवत्। स राजा प्रतिदिनं तस्याः शावकस्य पालनं चकार। आश्रमपरिसरे विचरन्, कण्टकेषु तृणानि सञ्चिन्वन् सः वर्तते स्म। प्रातः सः दूरं गच्छन्, सायं च पुनः आश्रमं प्रत्यागच्छत्। तत्र सा मृगी कदाचित् निकटे, कदाचित् दूरे विचरन्ती दृश्यते स्म। सः स्वं राज्यं पुत्रांश्च सर्वान् बान्धवान् परित्यज्य, तस्यैव मृगीस्नेहे मग्नः आसीत्। किम् तं व्याघ्रेण हतोऽभूत्? किं वा सिंहेन निपातितः? इति चिन्तयन्, सः हृष्टमुखः स्नेहेन तस्या मृग्या सह तिष्ठति स्म। एवं कालक्रमेण सः राजा कालं ययौ। तस्मिन्नेव काले, मृगीं पश्यन्, सः अपि प्राणान् त्यक्तवान्। पूर्वजन्मस्मरणात् सः संसारदुःखेन कम्पितः, हे द्विजोत्तम। तत्र शुष्कतृणपर्णादिभिः जीवयन् आत्मानं, सः तं देहम् उत्सृज्य, पूर्वजन्मस्मरणसम्पन्नः द्विजातिरभवत्। सः सर्वज्ञानसम्पन्नः, सर्वशास्त्रार्थवित् अभवत्। स्वयमेव प्राप्तज्ञानात्, हे महर्षे, सः आद्यन्तयोः विज्ञानवान् आसीत्। तस्य उपनयनं कृतम्, किन्तु आचार्यवाक्यानि न शुश्राव। पुनः पुनः पृष्टः अपि, सः केवलं मन्दानि शब्दान् अल्पं भाषते स्म। सः अपि, हे मुने, विकृतदेहः मलिनवस्त्रधारी च आसीत्। यतः मानसंमानः योगबलस्य महान् नाशः भवति, तस्मात् योगी सतां धर्मं न विकुर्वीत। एवं हिरण्यगर्भवचनानि चिन्तयन्, सः महात्मा, स्थूलशाकान्नं कन्दमूलफलबीजानि च भक्षयामास। पितरि दिवंगते, सः भ्रातृभिः बान्धवैः सह एव वसति स्म। तस्याङ्गानि स्थूलानि शिथिलानि च, कर्मसु च मन्दः आसीत्। स एवम् असंस्कृतः, ब्राह्मणोचितं व्यवहारं न अकरोत्। सः राजा, पालकीमारूढः, निर्गमनाय निश्चितवान्, हे ब्राह्मण। सः चिन्तयामास—‘किमिदं परं श्रेयः लोके, यः प्रायः दुःखमयः जनानां?