यद् यत् किञ्चिद् देहेन भुज्यते—गृहं भूमिः तदादिकं च—तथा पुत्रेषु पौत्रेषु च, तस्मात् देहात् उत्पन्नेषु सर्वेषु अपि, पुरुषः सर्वदेहसुखभोगार्थं कर्माणि करोति। यथा मृत्तिकामये गृहे मृत्तिका-गोमयाभ्यां लिप्तिः क्रियते, तथैव पञ्चविधैः भोगैः निर्मितं देहम् अपि पञ्चविधैः सुखैः उपभुज्यते। एवं सहस्रशः जन्मानि संसारमार्गे भ्रमन्, यदा ज्ञानस्य उष्णोदकेन पङ्कः प्रक्षालितः भवति, तदा मोहमयानां क्लेशानां श्रमः शमं याति, मनः च निर्मलशान्तं सम्पद्यते। एष आत्मा मोक्षरूपः ज्ञानमयः शुद्धः च। यथा जलं वह्निना न मिश्र्यते, पात्रं तु स्पृशति, तथैव आत्मा प्रकृतिसंयोगेन अहंकारादिदोषैः लिप्यते। एवं ते अविद्याबीजं मया सम्यक् प्रतिपादितम्। योगं विना क्लेशानां नाशः अन्यः नास्ति। ततः खाण्डिक्यः पुनः अमृतकल्पं वचनं ब्रूयात्, प्रेरयन् तम्। त्वं हि अल्पकाले एव शास्त्रार्थं अवगतम्। यत्र ऋषिः ब्रह्मणि समाधिं सम्प्राप्य न पतति, तत्र बन्धनं विषयासक्तेः, मोक्षः विषयरहितः। मोक्षाय तु परमेश्वरं ब्रह्मभूतं ध्यातव्यम्। यथा लोहं चुम्बकशक्त्या आक्र्ष्यते, तथा आत्मशक्त्या अपि। तस्य आत्मनः ब्रह्मसंयोगः योगः इत्युच्यते। यस्य योगः संयोगः स योगी, मोक्षकामः। यो योगी समाधिस्थः स परब्रह्मसाक्षात्कारं प्राप्नोति। जन्मान्तरेषु अभ्यासात् मोक्षः सम्पद्यते। योगाग्निना सञ्चितकर्म दग्ध्वा योगी शीघ्रं संयोगं लभते। योगी कामरहितः संयमेन मनः नियम्य अभ्यासं कुर्यात्। एवं मनः ब्रह्मणि परमात्मनि च नियोजयेत्। कामात् कर्माणि श्रेष्ठफलानि ददाति; अकामानां तु मोक्षं प्रयच्छन्ति। संयतात्मा यम-नियमौ अपि आचरन् अभ्यासं कुर्यात्। प्राणायामः बीजसहितः बीजरहितश्च उच्यते। तयोः यथावत् यम-नियमयोः संयमात् तृतीयः जायते। अनन्तस्य आश्रयः योगिना स्मर्यते। प्रत्याहारनिष्ठः मनसा सह आचरन् भवेत्। असंयतः इन्द्रियः न योगी न च योगाभ्यासी। इन्द्रियजयात् पश्चात् मनः शुभे आश्रये स्थापयेत्। यद् यत् परिपूर्णं आश्रयणं, तद् दोषसमुत्पत्तिं निवारयति। रूपं साकारं निराकारं, परं च अपरं च। ब्रह्म रूपेण, कर्म रूपेण, उभयात्मकं च ज्ञेयम्। अन्यः अपि उभयात्मकः; तस्मात् ध्यानं त्रिविधम्। कर्मध्यानात् अन्ये—देवाः स्थावरजङ्गमादयः—विद्यन्ते। ध्यानं तेषु एव विद्यते, ये स्वधर्मबुद्धिसम्पन्नाः सन्ति। एवं शास्त्रवचनेषु उक्तं यथाक्रमं, भगवतः उपदेशः, योगस्य माहात्म्यं च, श्रद्धया शृण्वन् पुरुषः मोक्षमार्गं अवबुध्यते।