क्षत्रियाणां धर्मः प्रजापालनमेव इति निश्चितम्। यत्र मम सामर्थ्याभावः, तत्र यदि त्वं किञ्चिदपि दुष्कृत्यं करोति, तत्र मम दोषो नास्ति। मम राज्याभिलाषः जन्मभाग्यलाभार्थमेव जातः। अन्येषां क्षत्रियाणां प्रति याचनं धर्मात्मभिः न समाचर्यते। ये विद्वांसः आसक्त्या मनसा रञ्जिताः, ते राज्यम् अभिलषन्ति। अहं तु, ज्ञानस्य साहाय्येन मृत्युमतीतुम् इच्छन्, कर्मण्येव प्रवर्ते। अतः सौम्य, तव बुद्धिः सौभाग्येन विवेकं च विस्मयं च प्राप्तवती। या बुद्धिः आत्मानम् अनात्मनि पश्यति, अनात्मानं च स्वात्मनि पश्यति, सा विवेकः। शरीरस्थः जीवः, मोहान्धकारेण आवृतः, पञ्चमहाभूतात्मके देहे वसति। पृथक् पृथक् आकाशः, वायुः, अग्निः, आपः, पृथिवी च विद्यमानाः। यत् किमपि शरीरस्य भोग्यं गृहं भूमिः इत्यादि, तस्यैव भोगः। पुत्रेषु पौत्रेषु च, ये च तस्मात् शरीरात् उत्पन्नाः, तेषु अपि तस्य भोगः प्रवर्तते। पुरुषः सर्वेषां देहानां सुखार्थं कर्म करोति। यथा मृद्गृहं मृद्भिः गोमये च लिप्यते, तथा पञ्चविधैः भोगैः युक्तं शरीरं पञ्चविधैः एव सुखैः सेव्यमानम्। एवं सहस्रशः जन्मान्तरेषु संसरणमार्गं याति। यदा सौम्य, ज्ञानस्य उष्णोदकेन रजः प्रक्षालितं भवति, तदा मोहम्लानता शमं गच्छति, मनः प्रशान्तं निर्मलं च स्यात्। अयं आत्मा मोक्षरूपः, विज्ञानमयः, शुद्धः च। यथा जलं वह्नेः सह न मिश्र्यते, किन्तु पात्रं स्पृशति, तथा आत्मा प्रकृतिसंयोगेन अहंकारादिदोषैः लिप्यते। एवं ते अविद्याबीजं मया सम्यक् निरूपितम्। योगात् ऋते दुःखनिवृत्तिः अन्येन न शक्या। एवं खाण्डिक्यः पुनः अमृतवत् प्रेरयन् इदं उवाच। त्वया शास्त्रार्थः लघुकाले एव सम्यक् अवगतः। यत्र मुनिः ब्रह्मणि लीनः स्थितः, तत्र पतनं नास्ति। विषयासक्तेः बन्धनम्, विषयरहितेः मोक्षः। मोक्षार्थं ब्रह्मभूतं परमेश्वरं चिन्तयेत्। यथा कान्तेन शक्त्या लोहं आकर्ष्यते, तथा आत्मशक्त्या अपि। तस्य आत्मनः ब्रह्मणि ऐक्यं योगः इति कथ्यते। यस्य योगः स योगी, मोक्षकामः स्यात्। समाधिस्थः योगी परब्रह्म साक्षात्कारं लभते। पुनः पुनः अभ्यासेन मोक्षः लभ्यते। योगाग्निना सञ्चितकर्म दग्ध्वा योगी शीघ्रमेव ऐक्यं लभते। योगी निराशी सन् नियमेण अभ्यासं कुर्यात्। एवं चित्तं ब्रह्मणि परमात्मनि च नियोजयेत्। काम्यकर्मणां फलं श्रेष्ठम्, निष्कामानां तु मोक्षप्रदं। यम-नियमाख्यं द्वयं तपस्विना साधयितव्यम्। प्राणायामः स बीजः च निर्बीजः च विज्ञेयः। तयोः यथावत् अभ्यासेन तृतीयः प्राणायामः जायते।