सर्वेषां भूतानां मध्ये 'व' इत्यस्य अर्थः नित्य एव, तत्र किञ्चित् अपवर्जनं नास्ति। वासुदेवः, यः परब्रह्मस्वरूपः, तस्य अन्यः कोऽपि नास्ति। अयं शब्दः केवलं परंपरया अन्यत्र रूपकत्वेन प्रयुज्यते, न तु मुख्येऽर्थे। यः ज्ञानमज्ञानं च वेत्ति, स एव 'भगवान्' इति यथार्थतः कथ्यते। ये भगवत्-शब्देन निगद्यन्ते, ते सर्वदोषरहिताः, दुर्गुणाद्यभावेन विशुद्धाः। सः सर्वेषु भूतेषु वसति इति कारणात् 'वासुदेव' इति स्मृतः। अनन्तस्य वासुदेवस्य नाम्नां यथार्थः व्याख्यानं क्रियते। स एव लोकेषु सृष्टिकर्ता नियन्ता च, अतः वासुदेवः प्रभुः इति। सः सर्वावरणातीतः, सर्वात्मा च; तेन लोकेषु अन्तरिक्षं व्याप्यते। स्वेच्छया महद्रूपं धारयन्, सः सर्वलोकानां हितं साधयति। स एव परेषां परः, यत्र दुःखादिकं नास्ति, सः उच्चावचयोः अधिपतिः। सः सर्वस्येश्वरः, सर्वसृष्टिज्ञः, सर्वशक्तिसम्पन्नः, परमेश्वर इति कथ्यते। तत् ब्रह्म, यत् तस्य प्राप्तये कारणं, तथा तव द्वारा अनुभूयते। आत्माध्ययनयोगाभ्यां परात्मा प्रकट्यते। यः ब्रह्मभूतः, सः स्थूलचक्षुषा न दृश्यते। ज्ञातः सति, अहं परं प्रभुं सर्वाधारं पश्येयम्। अहं तव कथयिष्यामि, यथा पूर्वं जनकाय योगं आख्यायम्। कथं तयोः संवादः योगसम्बद्धः अभवत्? कृतध्वजः तस्य भ्राता, राजा सदा आत्मनिष्ठः आसीत्। तस्य पुत्रः, न्यूनधनः सन्, जनकः नाम, खाण्डिक्यवंशजः, ऋत्विजाम् मन्त्रिणां च परिवृतः आसीत्। सः अपि ज्ञानाश्रयेण अनेकेषु यज्ञेषु प्रवृत्तः। कदाचित् यज्ञकर्मणि प्रवृत्ते, हे योगविदां श्रेष्ठ— तदा राजा शुश्राव यत् यज्ञपशुः गौः व्याघ्रेण हता। तत्रोचुः— 'न वयं जानिमः; कः एतत् कृतवान् इति कश्चित् पृच्छतु।' 'हे राजन्, शौनकं पृच्छ; सः वेदवित्।' 'न कशेरुः, नाहम्, नापि अन्यः कश्चन पृथिव्यां एतत् वेत्ति।' सः तम् अवदत्— 'अहं गच्छामि, हे महर्षे, शत्रुं पृच्छितुम्।' 'यदि शत्रुः पृच्छ्यते, सः प्रायश्चित्तं निर्दिश्यति।' इति उक्त्वा, राजा कृष्णाजिनं परिधाय, रथमारुह्य जगाम। तं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, खाण्डिक्यः, आत्मनः शत्रुः, अब्रवीत्— 'कृष्णाजिनेन कवचेन त्वं नः हन्तुम् इच्छसि।' 'मूढ, वद— पृष्ठिनां मध्ये कृष्णाजिनं कस्य न स्यात्?' 'त्वां हनिष्यामि; जीवन् त्वां न मोक्स्ये।' 'खाण्डिक्य, अहं त्वत्समीपं प्रश्नाय आगतः।' ततः सः मन्त्रिभिः पुरोहितेन च सह एकान्तं जगाम। मन्त्रिणः ऊचुः— 'अयं शत्रुः, त्वदीयवशे स्थितः, हन्तव्यः।' खाण्डिक्यः तान् सर्वान् उक्तवान्— 'अत्र मम किञ्चित् सन्देहः नास्ति।' 'यदि सः परलोकं विजेष्यति, सर्वा पृथिवी मम स्यात्।' 'परलौकिकी जयः अनन्ता; लौकिकी तु अल्पकालिका।' ततः खाण्डिक्यः शत्रुं जनकं उपसृत्य तम् अब्रवीत्।