श्रृणु, मोक्षाय वक्तव्यं यत् अहं वदामि। ये जनाः सदा मिथ्यया भ्रमिताः तेषां दुःखेन क्लेशः शोकः च तमः च जायते। सुखस्य परित्यागः एव तपः, संन्यासे पूर्णे योगः सम्पूर्णः भवति। दुःखनिवारणाय एवं संन्यासः दारिद्र्यादि-मोक्षाय मार्गः भवति। अधुना अहं षट् च पञ्च कर्मेन्द्रियाणि वक्ष्यामि। उत्पादनम्, वाक्, ग्रहणम्, गमनम्, विसर्गः इति पञ्च कर्मेन्द्रियाणि सन्ति। एवं बुद्ध्या मनसा च एकादश इन्द्रियाणि उत्पन्नानि। स्पर्शः, रूपम्, रसः, गन्धः अपि तथा। एषां योगेन त्रिविधः अवस्थायाः क्रमशः उद्भवः। तत्र त्रिविधं वेदं प्रतिष्ठितम्, सर्वकार्याणि साधयन्ति। सत्त्वगुणः मनसि उत्पद्यते, कुतःचित् वा अकुतःचित् वा। राजसस्य लक्षणानि दृश्यन्ते, कारणे वा अकारणे वा। तामसगुणाः विविधरूपेण स्थायिनः। यः पुरुषः अशुभकर्मणां फलेन न लिप्यते, जलस्थं पद्मपत्रं यथा न क्लिद्यते। स मुक्तः सुखदुःखयोः त्यागं कृत्वा, निरलिङ्गः परं पदं प्राप्नोति। पुण्यस्य क्षये, पापस्य विनाशे, देहहेतु-फलस्य नाशे—यथा जाले क्षीणे जालकृत् जाले स्थित्वा यथेष्टं गच्छति वा—यथा मृगः पुरातनं शृङ्गं त्यजति, अथवा सर्पः त्वकं विसृजति, अथवा मत्स्यः सरसि पतितः त्यज्यते, अथवा पक्षी बलवन् अधः उतरति—एवं मुक्तः सुखदुःखयोः त्यागं कृत्वा, निरलिङ्गः परं पदं प्राप्नोति। सर्वं विचिन्त्य, सत्यं विज्ञाय, परमसन्तुष्टः दुःखरहितः जीवति। "इह किमपि मां न दहति" इति राजा स्वयम् उक्तवान्। दुःखानुभवः कृतः अपि, दुःखरहितः स मुक्तः, मिथिलाधिपः कपिलं दृष्ट्वा यथा। पुनः स्नेहेन धर्मात्मा सः संनन्दनं पप्रच्छ। "ब्रूहि मे, भगवन्, शरणं गतस्य, करुणासमुद्र!" गर्भादिषु वर्तमाना जन्म-जरा-आदि-विपत्तीनां उपायः कः? एकः परमोपायः भगवतः प्राप्तिः एव। तस्य प्राप्त्युपायं ज्ञानं कर्म च उक्तम्। ब्रह्मविवेकसमुत्थं परमज्ञानं शब्दब्रह्मपरम्परया जातम्। इदानीं मम वचनं स्पष्टं शृणु। यो शब्दब्रह्मविद्, सः परं ब्रह्म प्राप्नोति। अक्षरस्य प्राप्तिः एव परमं, ऋग्वेदादि-रूपं, परमं च। तद् अनिर्वचनीयम्, निराकारम्, तथापि हस्तपादादि-युक्तम्। यत् सर्वं व्याप्नोति, सर्वेण व्याप्यते, तद् ऋषयः पश्यन्ति। तत् सूक्ष्मं परमं विष्णोः स्थानं, वेदवाक्यैः उक्तम्। "भगवत्" इत्येव तस्य अक्षरस्य नाम, यस्य स्वरूपम् अक्षरम्। यद् ज्ञानेन ज्ञायते, तत् परमज्ञानं त्रिविधवेदात् भिन्नम्। पूजा-विधौ "भगवत्" शब्दः लक्षणार्थे प्रयुज्यते। "भगवत्" शब्दः सर्वकारणस्य कारणं, शास्त्रेषु "ग" पितरं स्रष्टारं च उच्यते। "भग" इति षड्विधं ऐश्वर्यं ज्ञानवैराग्ययोः।