यः पुरुषः कामान् परित्यज्य वर्तते, तस्य स्वर्गस्य प्राप्तिः न कठिनम्। ये च वनवासिनः धर्मनिष्ठाः सन्ति, ते पुण्यस्थलेषु, नदीप्रस्रवणेṣu, तेषां भक्तजनैः सेवितेषु वनेषु, मृगवराहमहिषव्याघ्रगजसंयुक्तेषु स्थलेषु तपः कुर्वन्ति। ते च काष्ठदर्भपुष्पसंग्रहेण विश्रम्य, शीतोष्णवातसहनशीलाः, बहुविधैः संयमैः शरीरम् अलंकुर्वन्तः, क्षीणमांसरक्तत्वचास्थयुताः, दृढनिश्चयाः, आत्मबलात् शरीरधारणे स्थिताः सन्ति। सः पुरुषः अग्निवत् दोषान् दहति, कठिनप्राप्यानपि लोकान् जयति। तस्य चित्तम् इष्टानिष्टलाभेषु, मृत्तिकापाषाणसुवर्णेषु समदर्शि, त्रिविधेषु पुरुषार्थेषु अनासक्तमेव भवति। सः मित्रारिमध्यस्थेषु समदृष्टिः, सर्वेषु भूतेषु—स्थावरेषु, अण्डजेषु, जरायुजेषु, स्वेदजेषु—वाचा, मनसा, कर्मणा च हिंसां न करोति। सः अनिकेतः, पर्वतशिखराणि, तटाकानि, वृक्षमूलानि, देवायतनानि च गच्छन्, नगरग्रामेषु प्रविशन्, कोपमदलोभमोहदुःखमायाछलमदहिंसारहितः, विचरति। तस्मात् कस्यचित् प्राणिनः कुतः अपि भयम् न जायते। ब्राह्मणः च भिक्षया प्राप्तेन हविषा पितृलोकं यज्ञाग्निना गच्छति। सः च द्विजः, इव निर्वातदीपः, शान्तः, ब्रह्मलोकम् आप्नोति। अथ कश्चित् पृष्टवान्—एतद् ज्ञातुम् इच्छामि, त्वया वक्तव्यम्। सः परमः लोकः पुण्यः, सुरक्षितः, सर्वेषां वाञ्छितः इति श्रूयते। तत्र मानवा लोभमोहविवर्जिताः, अकुतश्चित् चलिताः। मृत्युश्च तत्र काले एव भवति, व्याधयः तान् न स्पृशन्ति। तत्र अन्यः न हन्यते, सम्पत्तिषु च विस्मयः नास्ति। तत्र कर्मणः फलं प्रत्यक्षमेव दृश्यते। केचित् सर्वैः भोगैः परिवृताः, सुवर्णाभरणैः भूषिताः; केचित् महता श्रमेण जीविकां वहन्ति। केचित् सुखिनः, केचित् दुःखिनः; केचित् दरिद्राः, अन्ये धनिनः। धनात् उत्पन्नः लोभो मूढान् मोहयति, यथा तृणानि। हेतुकृत्या मायया, चौर्येना, अपवादेन, असूया च—यः प्रवर्तते, तस्य तपः ह्रियते। तत्र धर्माधर्मयोः नानाविधाः चिन्ताः सन्ति। शुभकर्मणा शुभम्, पापकर्मणा च पापम् आप्नोति। ये च यज्ञतपसा विशुद्धाः, ते ब्रह्मलोकमाप्नुवन्ति। ये पुण्यकर्माणि कुर्वन्ति, ते तत्र एव जन्म लभन्ते। अन्ये, येषां आयुः समाप्तम्, पृथिव्याम् एव विनश्यन्ति। ते अत्र एव भ्रमन्ति, नोत्तरे गच्छन्ति। ज्ञानी सर्वेषां लोकानां गतिं जानाति। यः धर्माधर्मयोः स्वरूपं वेद, सः पण्डितः। तदात्मनः स्वरूपं, यथाभूतं च, ब्रूहि तपस्विन्। अहम् एषः तव वक्ष्यामि, यत् परमानन्ददायकम्। येन ज्ञानेन मानवः अत्र एव सुखं प्राप्नोति। पृथिव्यापोऽनिलोग्न्याख्यं चतुर्विधं च यत् पञ्चमम्—एतेभ्यः सर्वं सृष्टम्, तेषु एव पुनः लयं यान्ति। यथा कूर्मः स्वाङ्गानि प्रसारयति संहरति च, एवं पञ्च महाभूतानि सर्वभूतानां कारणम्। शब्दः, श्रोत्रम्, त्रयः नाड्यः—एतानि आकाशात् उत्पद्यन्ते। रूपम्, चक्षुः, त्रिविधं पाचनं च अग्नेस्सम्बन्धि। गन्धः, घ्राणम्, शरीरम्—एते पृथिव्याः धर्माः। इन्द्रियाणि च मनश्च, हे भारत, अस्य एव ज्ञेयम्। एवं स धर्मनिष्ठः, तपस्वी, आत्मज्ञाने स्थितः, परमानन्दं प्राप्नोति।