मोक्षः केवलं वैराग्येन सम्पद्यते, तस्माद् कश्चन वस्तुना न विचलितव्यं। नित्यम् शौचनिष्ठः स्यात्, सदा सदाचारसम्पन्नः। सत्यम्, व्रतम्, तपः, शौचम्—सत्यम् एव भूतानि धारयति। असत्यं तमसः रूपम्; तमसा अधः प्रवर्तते जनः। नरकः अत्यन्तदुष्प्रकाशः इति कथ्यते, स एव तमः स्वरूपः। तत्र अपि तस्मिन्न् लोकः, सत्यम्-असत्यम् आचारः प्रवर्तते। तत्र शरीरिक-मानसिकदुःखैः, तथा च सुखैः यैः न तत्त्वतः सुखम्—इति, बुद्धिमान् दुःखात् मोक्षार्थं यत्नं कुर्यात्। यथा चन्द्रस्य प्रकाशः राहुणा ग्रस्तः न प्रकाशते, तथा तमसा अभिभूतानां प्राणिनां सुखं नश्यति। ततः, यथा त्वया उक्तं, तत्त्वतः परमं सुखस्थानं वद। तद् न वयं गृह्णीमः, यतः तादृशः स्थानः एतेषु महर्षिषु नास्ति। श्रुतं हि तपस्यां ब्रह्मा त्रिलोकजनकः एकाकी ब्रह्मचारी तिष्ठति, कामेषु न रमते। तथा च भगवान् विश्वेश्वरः शिवः उमापतिः कामम् एव जित्वा निर्बलम् अकरोत्। अतः, पृथिवी महात्मभिः न शोभते; उपार्जिता न विशेषगुणः। न वयं गृह्णीमः, भगवन्, यद् त्वया उक्तं स्त्रियः परमसुखम्; लोकवचनं ह्यस्ति द्विविधं फलम्—सुकृतात् सुखलाभः, अन्यथा दुःखम्। सत्यं हि, असत्यात् तमः उत्पद्यते; ततो तमसा आवृताः केवलं अधर्मं यान्ति, धर्मं न; क्रोध, लोभ, मोह, हिंसा, असत्यादिभिः आवृताः; ते न सुखं प्राप्नुवन्ति परत्र, किं तु विविधरोगदुःखैः पीड्यन्ते, हिंसा, बन्धनादिभिः दुःखैः विक्षिप्ताः, क्षुधा, तृष्णा, श्रमजन्यैः क्लेशैः, वर्ष, वायुः, अतिकोष्णता, शीतादिभिः शरीरक्लेशैः भयात् पीड्यन्ते; बान्धववियोगधनहानिसम्बन्धितैः मानसिकैः दुःखैः, जरा-मृत्युप्राप्तैः अन्यैः क्लेशैः अभिभूताः। स्वर्गे नित्यं सुखम्; इह तु सुख-दुःखयोः मिश्रः अनुभवः। पृथिवी सर्वभूतानां माता, स्त्रियः तस्याः समाना। सा एव लोकस्य सृष्टिकर्त्री धर्मस्य च। पापं दानेन शम्यते, आत्माध्ययनात् परमशान्तिः। दानं द्विविधं—परलोकाय वा, केवलं इहलोकाय वा। यथा दानं दीयते, तथा फलम् उपभुज्यते। धर्मः कति प्रकारः? भगवन्, तद् वक्तुम् अर्हसि। ये स्वर्गफलम् आप्नुवन्ति, तेषां विपरीतचिन्तनं मोहः। तेषां आचारः अपि वक्तव्यः। पूर्वे भगवन् ब्रह्मा लोकहिताय धर्मरक्षणार्थं चतुराश्रमं स्थापयामास। तत्र आचार्यगृहवासः प्रथमाश्रमः; तत्र शौच, नियम, व्रत, तपः, सूर्याग्निदेवपूजनं सन्ध्ययोः, आलस्यत्यागः, आचार्यप्रणामः, वेदाध्ययनश्रवणेन अन्तरात्मविशुद्धिः, त्रिर् जलस्पर्शः, ब्रह्मचर्यसेवा, अग्निसमिधादानम्, आचार्यसेवा, प्रतिदिनं भिक्षाटनम्, सर्वं आचार्याय समर्पणम्, आचार्याज्ञाविरुद्धं किमपि न कर्तव्यम्, आचार्यप्रसादप्राप्तौ अध्ययननिष्ठा। ततः गार्हस्थ्याश्रमः द्वितीयः। वेदाध्ययनं समाप्त्य, सदाचारयुक्तः, धर्मफलाभिलाषी, गार्हस्थ्यः विधीयते। धर्मार्थकामस्य साधनं यत्नात् कुर्यात्; निष्कलुषकर्मणा, अध्ययनजं, ऋषिसिद्धं, समुद्रजलप्राप्तं, तपसा, देवप्रसादेन वा धनम् उपार्ज्य, गृहस्थः गार्हस्थ्यं धारयेत्। एषः सर्वाश्रमाणां मूलम्; आचार्यगृहवासिनः, व्रतिनः, तपस्विनः, अन्ये च, तेषां मध्ये भिक्षादानम्, यज्ञदानं च। वनवासिनां तु अल्पसंपत्तिः, अल्पोपकरणानि; ते पुण्याहारनिष्ठाः, अध्ययनपराः, पवित्रतीर्थदर्शनाय भूमिं विचरन्ति। तेषां स्वागतं, समीपगमनम्, अनसूयया भाषणम्, सुखमातिथ्यं, आसनं, शय्यादानं, उचितसेवा विधीयते। यः तेषु ददाति, स पापं त्यक्त्वा पुण्यं लभते। एतस्मिन्न् प्रसङ्गे, देवाः यज्ञैः तुष्टाः, पितरः पिण्डैः, ऋषयः अध्ययनश्रवणधारणैः, स्रष्टा सन्ततिसृष्ट्या। अत्र अतिक्रूरं तपः, हिंसा, कठोरता निन्द्यते। सर्वाश्रमेषु अहिंसा, सत्यम्, क्रोधाभावः—एतानि तपांसि। अपि च, माल्याभरणवस्त्रधारणम्, तैलमर्दनम्, सततसुखानुभवः, गीतनृत्यादि, वाद्यश्रवणम्, प्रियजनदर्शनम्, विविधान्नपानभक्षणम् अनुमतः। स एतानि सुखानि भुक्त्वा पुण्यगतिं प्राप्नोति।