श्रूयताम्, भगवतः नारदस्य पुराणे एषा धर्मगाथा कथ्यते। यः वेदान् धर्मं च परित्यजति, सः शूद्र इति स्मृतः। न तु केवलं जन्मना शूद्रः शूद्रत्वं प्राप्नोति, न च ब्राह्मणः ब्राह्मणत्वम् एव लभते। एषा हि विप्राणां विशुद्धा बुद्धिः, तद्वत् आत्मसंयमः अपि। क्रोधात् सम्पदं रक्षेत्, असूयायाः तपः रक्षेत्। अभिमानात् ज्ञानं रक्षेत्, अवमानात् च, आत्मानं प्रमादात् रक्षेत्। यः सर्वं त्यागेन अर्पयति, स एव सन्न्यासी ज्ञानी च। त्यागेन एव, यः इन्द्रियजयः प्राप्तवान्, सः बन्धनात् विमुक्तः भवति। सः मुनिः, यः नित्यं तपस्युक्तः, आत्मसंयमयुक्तः, नियमपरायणः च भवति। यत् इन्द्रियैः गृहीतम्, तत् एव दृश्यते सत्यम् इति। चिन्तनं कर्तव्यम्, विश्वासं विना; विश्वासः यदा जायते, तदा चित्तं स्थिरं भवेत्। वैराग्येन एव मोक्षः सिध्यति; किञ्चिद् अपि न व्यथेत। शौचेन नित्यं युक्तः स्यात्, सुशीलः च। सत्यं, व्रतम्, तपः, शौचं च—सत्येन एव भूतानि तिष्ठन्ति। असत्यं तमसो रूपम्; तमसा अधः नीयते। नरकः अपि घोरतमः, तम एव; तत्र अपि सत्यम्-असत्ययोः प्रवृत्तिः दृश्यते। तत्र, शरीरिक-मानसिकदुःखैः, न च सुखैः यथार्थसुखरूपैः, जनाः क्लिश्यन्ति। तत्र धीराः दुःखात् मोक्षाय प्रयत्नं कुर्वन्ति। यथा राहुणा ग्रहिता चन्द्रप्रभा न प्रकाशते, तथा तमसा आवृतानां प्राणिनां सुखं नश्यति। तर्हि, हे भगवन्, यथा त्वया उक्तम्, परमं सुखस्थानं ब्रूहि। तद् वयं न गृह्णीमः, यतः तादृशं न दृश्यते महर्षिषु। श्रूयते, तपसा ब्रह्मा त्रैलोक्यजनकः एकाकी ब्रह्मचारी विरजस्तः स्थितवान्। तथा उमापतिः शिवः अपि कामं जित्वा निर्लिप्तः अभवत्। अतः, पृथिवी महात्मभिः न शोभते; तद्वशेन सा विशेषगुणा न भवति। नाहं गृह्णामि, हे भगवन्, यत् स्त्रियः परमसुखरूपाः इति त्वया उक्तम्; हि लोके प्रसिद्धम्—द्विविधं फलम् अस्ति: पुण्येन सुखम्, अन्यथा दुःखम्। अत्र उच्यते—असत्यात् तमः जायते; तमसा आवृताः अधर्मम् एव अनुवर्तन्ते, धर्मं न; क्रोध-लोभ-मोह-हिंसा-असत्यादिभिः आवृताः, ते न सुखं प्राप्नुवन्ति, किं तु विविधरोगैः क्लेशैः च पीड्यन्ते, हिंसा-बन्धनादिभिः दुःखैः विक्षिप्ताः, क्षुधातृष्णातन्द्राभिः पीड्यन्ते, वर्ष-वात-तपन-शीतैश्च भीषणैः शरीरदुःखैः व्यथन्ते, बान्धव-वित्त-वियोगशोकैः च मनसि संतप्यन्ते, जरामरणजैः चान्यैः दुःखैः क्लिश्यन्ते। स्वर्गे तु सुखं नित्यं; अत्र सुखदुःखे मिश्रिते। पृथिवी सर्वभूतानां जननी, स्त्रियः अपि तद्रूपाः। सा एव लोकानां धर्मस्य च सृष्टिकर्त्री। पापं होमेन शम्यते, आत्माध्ययनात् परमं शमं लभ्यते। दानं द्विविधं स्मृतम्—परेत्र, अत्र च। यथा दत्तं दानं, तथा फलं भोक्तव्यम्। धर्मः कियत् प्रकारः? एतद् त्वं वक्तुम् अर्हसि। येषां स्वर्गफलप्राप्तिः, अन्यथा मन्यते सः मोहितः। तेषां स्वधर्मस्य आचारः अपि वक्तव्यः। पुरा भगवतः ब्रह्मणः, लोकहिताय, धर्मस्य रक्षायै चतुर्वर्णाश्रमाः प्रतिष्ठिताः। तेषु, आचार्यगृहे वासः प्रथमाश्रमः; अत्र शौचेन, संयमेन, नियमैः, व्रतैः, सन्ध्ययोः सूर्याग्निदेवपूजनं, आलस्यत्यागः, आचार्यनमस्कारः, स्वाध्यायश्रवणेन अन्तःकरणशुद्धिः, त्रिः जलस्पर्शनं, ब्रह्मचर्यपालनं, अग्निसेवना, आचार्यसेवा, भिक्षाटनं, सर्वस्य आचार्ये समर्पणं, आज्ञाविप्रतिषेधः, आचार्यप्रसादेन अध्ययननिष्ठा च कर्तव्या। एवं गार्हस्थ्यं द्वितीयाश्रमः स्मृतः। ये सम्यगधीतविद्याः, सुशीलाः, धर्मफलकामिनः, तेषां गार्हस्थ्याश्रमः विहितः इति।