अधःसञ्चरन् यः प्राणः मूत्रपुरीषवाहनं करोति, स एव प्राज्ञैः आत्मविद्यायाः पारगैः उदान इति कथ्यते। मानवशरीरेषु स एव व्यानरूपेण उपदिश्यते, यः सर्वत्र सञ्चरन् रसान् दोषांश्च वितनुते। स्वस्थानसंयुक्तः सः अग्निः सम्यग् पचति, तस्मात् शुक्रस्योत्पत्तिः सर्वेषां चैनां शरीरिणां च स्रोतोभवः स्यात्। यः शरीरिणां भोजनपाचनं करोति, स एव उष्मा अग्निरिति विज्ञेयः। स आग्निः पुनरुत्क्रम्योर्ध्वं गच्छन् अग्निम् उच्चालयति। शरीरे नाभिमूलदेशे सर्वे प्राणाः प्रतिष्ठिताः। ताः दश प्राणबलप्रेरिताः नाड्यः आहाररसस्य वहनं कुर्वन्ति। ये धीराः स्थिरबुद्धयः क्लेशं जित्वा आत्मानं शिरसि स्थापयन्ति, तत्रैव अग्निः नित्यं दीयते, यथा घटः पाचने स्थाप्यते। एवं सः प्राणी श्वासं करोति, भाषते च, तदा आत्मा निष्फलः भवति। अग्निः तद् अन्नं भक्षयति, ततः आत्मा पुनः निष्फलः। केवलं वायुः तस्मात् निर्गच्छति, तस्य च उष्मा विनश्यति। वायुः हस्तयोः स्थितः इव दृश्यते, सः गुणैः सहितः निर्गच्छति। यथा महोदधिं त्यक्त्वा अन्यः कुम्भः जलरूपेण शेषः, तथा सः शीघ्रं प्रविश्य नश्यति, यथा तदपि नश्यति। एतेषां चतुर्णां यदा कश्चन अभावः, तदा न संशयः। अग्निः द्रव्याभावे नश्यति, अन्नाभावे च नश्यति। यदा एतयोः कश्चिद् विकारः, तदा समूहोऽपि विनश्यति। किम् आत्मा क्लम्यति? किम् शृणोति? किम् वदति? यः प्राणी दत्त्वा मृतः, सा गौः कथं कञ्चन रक्षेत्? ते अत्रैव लीयन्ते, पुनर्मिलनं कथं स्यात्? यः अग्निना भुक्तः, तस्य पुनर्जन्म कथं स्यात्? यावत् जीवति, तावत् क्रियते; मृतः पुनः कथं प्रतिनिवर्तते? मृता विनश्यन्ति; बीजादपि बीजं नश्यति। एतान् पुनः निवर्तय, सर्वज्ञ, त्वां शरणं प्रपन्नः अस्मि। भूयः वद, मुनिश्रेष्ठ, सन्देहस्य निवारणाय। जीवः अन्यं शरीरं गच्छति, शरीरं तु नश्यति। यथा अग्निः दारुषु दग्धेषु दृश्यते, एवं तदस्ति। उपयुक्तद्रव्ये समाप्ते सः अग्निः न दृश्यते। यस्य गमनं प्रमाणं वा रूपं वा न ज्ञायते, तस्याहं केवलं नाशं वेद्मि, यथा उपशान्तः अग्निः द्रव्याभावे न दृश्यते। एवं शरीरत्यागे आत्मा आकाशवत् स्थितः। अग्निः एव प्राणान् धारयति, स आत्मा एव विज्ञेयः। यदा सः देहाग्निः नश्यति, तदा शरीरं जडं भवति। एष धर्मः सर्वेषां चलनां स्थावराणां च। एतेषां तिसृणां ऐक्येन द्वैतं पृथिव्यां प्रतिष्ठितं भवति।