अहं वृक्षेषु जीवनं पश्यामि, चेतनायाः अभावः तत्र नास्ति। यदा आहारस्य विकारः भवति, तदा तेन ओजः, स्निग्धता, च वृद्धिः जायते। एते पृथक् पृथक् विभागेन शरीरस्य क्रिया निष्पद्यते। एवं शरीरस्थं यत् अयं समुदायः, सः पृथिव्याः एव संयुतः अस्ति। अग्निना यत् जातं तस्य उत्पादः भवति; पञ्चाग्निमयाः सर्वे देहिनः। आकाशात् एते पञ्च महाभूतानि जीवेषु देहेषु उत्पद्यन्ते। एवं जलं अपि पञ्चधा सदा जीविनां देहेषु वर्तते। प्राणेन जीवः पोष्यते, तथा एव व्यानः अपि तं धारयति। एवं एते पञ्च वायवः अत्र देहिनं पर्यावृत्य तिष्ठन्ति। अहं तस्य गन्धस्य गुणान् विस्तारतः वर्णयिष्यामि। सः गन्धः आकर्षणशीलः, सघनः, स्निग्धः, शुष्कः, च स्वच्छः अपि अस्ति। चक्षुषा ज्योतिः दृश्यते, वायुनि स्पर्शः अनुभूयते। रसज्ञानं त्वद्य वक्ष्ये; शृणु मे वचः। मधुरः, लवणः, तिक्तः, कषायः, आम्लः, कटुः च—एते षड्रसाः। शब्दः, स्पर्शः, रूपं—एते त्रिविधाः गुणाः ज्योतिषः कथ्यन्ते। ह्रस्वम्, दीर्घम्, स्थूलम्, चतुरश्रं, सूक्ष्मम्, वर्तुलं च। कठोरम्, स्निग्धम्, श्लक्ष्णम्, पिच्छिलम्, मृदु, कटिनं च। एषु, आकाशस्य एक एव गुणः—शब्दः—इति स्मृतः। षड्जः, ऋषभः, गान्धारः, मध्यमः, धैवतः, तथा एव। सप्तगुणः एषः शब्दः आकाशात् उत्पद्यते इति उद्घोष्यते। मृदङ्गस्य, दुन्दुभेः, शङ्खस्य, वज्रस्य, रथस्य च। वायोः गुणः स्पर्शः, सः स्पर्शः बहुविधः मन्यते। कठिनः, मृदुः, श्लक्ष्णः, लघुः, गुरुश्च। एवं वायोः गुणः एकादशधा इति कथ्यते। सः अनवरतगत्याः नवशः सञ्चरति, तस्य गतिः अनियमिता अस्ति। जलम्, अग्निः, च वायुः सदा देहिनां देहेषु प्रवर्तन्ते। यथा बलवान् कश्चन पृथिवीतत्त्वं प्राप्त्वा कर्म करोति, तथैव यदा प्राणः शीर्षे वा वाक्प्रवर्तकाग्नौ वा तिष्ठति, तदा सः विचरति। मनः, बुद्धिः, अहंकारः, महाभूतानि, इन्द्रियाणि च—एते सर्वे समानीनः अनुगम्य स्वगतिं प्राप्नुवन्ति। अपानवायुः च सञ्चरन् मूत्रपुरीषयोः वहनं करोति। आत्मविद्यायाम् निपुणाः तम् उदानः इति आहुः। मानवदेहेषु सः व्यानः इति उपदिश्यते। सः रसान् च दोषांश्च वितरन् सञ्चरति। स्वस्थानयुक्तः सः अग्निः सम्यक् पचति। तस्मात् शुक्रं जायते, सर्वे च नाड्यः देहिनां। यः देहेषु अन्नं पचति, सः उष्मा च अग्निः इति विज्ञेयः। सः ऊर्ध्वं गत्वा पुनः अग्निं संवर्धयति। नाभिमूलस्थाने सर्वे प्राणा देहे प्रतिष्ठिताः। नाड्यः दशभिः प्राणैः प्रेरिताः अन्नरसस्य वहनं कुर्वन्ति। एवं एषा शरीरवृत्तिः, महाभूतगुणसमन्विता, प्राणवायुपोषिता, अग्निना पच्यमाना, विविधगुणैः विशिष्टा, सर्वदा जीवनस्य आधारभूता अस्ति।