शृणु, धर्मप्रिय! इन्द्रियाणि श्रोत्रं, घ्राणं, रसना, त्वचं, चक्षुः इति पञ्च ज्ञायन्ते। स्थावराणां शरीरे पञ्च महाभूतानि न दृश्यन्ते। वृक्षेषु अपि तेषां शरीरे पञ्च भूतानि न विद्यन्ते। स्पर्शं न अनुभवन्ति, तस्मात् कथं पञ्च महाभूतानि तत्र सन्ति? आकाशस्य अनन्तत्वात्, वृक्षेषु स्थूल आकाशभूतं नास्ति। तथापि तेषु पुष्पफलानां सदा प्रादुर्भावः दृश्यते। तानि शुष्यन्ति, विनश्यन्ति च; अतः स्पर्शोऽपि तत्र अस्ति। शब्दः श्रोत्रेण गृह्यते, अतः वृक्षाः शृण्वन्ति। अदृष्टमार्गः नास्ति, तस्मात् वृक्षाः पश्यन्ति। तानि स्वस्थानि, पुष्पाणि धारयन्ति, अतः वृक्षाः घ्राणं कुर्वन्ति। अहं वृक्षेषु जीवनं पश्यामि, चेतनायाः अभावः नास्ति। आहारपरिणामेन तत्र तर्पणं, तर्पणात् तृष्णा, तृष्णया वर्धनं जायते। प्रत्येकं तानि विभाग्यन्ते, येन शरीरस्य क्रिया भवति। अतः एषः शरीरसमूहः पृथिव्याः निर्मितः। अग्निः उत्पन्नं उत्पादयति; पञ्चाग्निमयाः embodied beings इति कथ्यन्ते। आकाशात् पञ्च महाभूतानि जीवितशरीरेषु उत्पद्यन्ते। जलं पञ्चविधं सदा जीवितशरीरेषु अस्ति। प्राणेन जीवः पोष्यते, व्यानेन च ध्रियते। एवं पञ्च वाताः इह देहं संवृत्य तिष्ठन्ति। अधुनाऽहं तस्य गन्धस्य गुणान् विस्तारतः कथयिष्यामि। सः गुणः आकर्षणात्मकः, घनः, स्निग्धः, शुष्कः, शुद्धः च। प्रकाशः नेत्रेण दृश्यते, स्पर्शः वायुनाऽनुभूयते। रसज्ञानं तु अधुनाऽहं वर्णयिष्यामि, शृणु मे वाक्यम्। मधुरः, लवणः, तिक्तः, कषायः, अम्लः, कटुः—एते रसाः। शब्दः, स्पर्शः, रूपम्—एते त्रिविधा गुणाः प्रकाशस्य इति कथ्यन्ते। ह्रस्वः, दीर्घः, स्थूलः, चतुर्भुजः, सूक्ष्मः, गोलः। कठोरः, स्नेहः, श्लक्ष्णः, श्लिष्टः, मृदु, तीक्ष्णः। एतेषु, आकाशस्य एको गुणः—शब्दः इति कथ्यते। षड्जः, ऋषभः, गान्धारः, मध्यमः, धैवतः, तथैव। सप्तगुण्यं आकाशात् उत्पन्नं इति एषा घोषणा। मृदङ्गः, आनकः, शङ्खः, वज्रः, रथः इति। वायोः गुणः स्पर्शः, स्पर्शः बहुविधः इति गण्यते। कठोरः, मृदु, श्लक्ष्णः, लघु, गुरु च। एवं वायोः गुणः एकादशविधः इति कथ्यते। सः अनवरतवेगैः, नवधा, विचित्रगतिरेति। जलम्, अग्निः, वायुः सदा embodied beings मध्ये प्रवर्तन्ते। यथाऽशक्तिमान् जीवः पृथिव्यां प्राप्ते क्रियाम् करोति, तथा प्राणः शिरसि वा वाकाग्नौ सन्निहितः सञ्चरति। मनः, बुद्धिः, अहंकारः, भूतानि, इन्द्रियाणि—एते प्रत्येकं समप्राणेन अनुगम्य स्वं मार्गं यान्ति। एवं धर्मप्रिय, महाभूतानां गुणाः, वृक्षाणां चेतना, जीवितशरीरस्य कार्याणि च, शास्त्रानुसारं विशदं सम्यक् उपदिश्यन्ते।