सर्वेषु पुण्यस्थलेषु गङ्गा नाम मुख्यतया स्मर्यते। सा गङ्गा सर्वत्र व्याप्यमाना सर्वपापविनाशिनी इति श्रूयते। सा हि शुद्धिकर्त्री, शुद्धयित्री च; तस्याः सेवनेन किं न क्रियते? किमर्थं तर्हि जनाः तां न सेवन्ते? वाराणसी अपि सर्वदेवसंसेविता प्रसिद्धा। तत्र शास्त्रश्रवणशीलानां काश्याः पुनःपुनः स्तुतिः कृताऽस्ति। यत्र पापानि सर्वाणि विनिर्मथ्य, जनाः शिवलोकं प्रयान्ति। बहुपापयुक्तोऽपि दुःखरहितं पदं प्राप्नोति; सः अपि पापमुक्तः शैवं पदं लभते। एकः पृथिव्याः एकच्छत्राधिपतिः सन् काश्यां प्राप्तः मोक्षं लभते। ये केवलं ‘काशी’ इति नाम उच्यन्ते, तेषां पुरुषार्थचतुष्टयं न दूरम्। तं दृष्ट्वा एव जनाः परमं पदं प्राप्नुवन्ति। तेन स्नानपानाद्यैः कर्मभिः लोकः शुद्ध्यति, इन्द्रपुरीं प्रति नीयते। तस्य लिङ्गरूपस्य माहात्म्यं कथं पूर्णतया वर्णनीयम्? तयोः मध्ये किंचिदपि भेदः नास्ति; विपरीतबुद्धयः एव भेदं कुर्वन्ति। ये अज्ञानसागरनिमग्नाः पापिनः, ते एव भेददृष्टिं कुर्वन्ति। युगान्ते हरिः रुद्ररूपं धारयति इति कथ्यते। सः ब्रह्मरूपेण सृष्टिं करोति, अन्ते हरः एतानि त्रयाणि विलयति। यो भेदं करोति, सः घोरं नरकं गच्छति। यः तु एकत्वं पश्यति, सः परमं सुखं प्राप्नोति; एषा शास्त्रस्य सारभूतिः। तत्र जनार्दनः सदा लिङ्गरूपेण विराजते। तं दृष्ट्वा उत्तमपुरुषः परमं ज्योतिः प्राप्नोति। स एव पृथिवीं, पवित्रद्वीपसमुद्रपर्वतान्, पर्यट्य स्थितवान्। तेषु स्थलेषु हरिः शिवारूपेण वा अच्युतरूपेण वा तिष्ठति। यत्र यत्र पुराणपाठः क्रियते, तत्र हरिः सन्निहितः। ये तं भजन्ति, तेषां गङ्गा प्रतिदिनं रक्षासाधनं भवति। तेषां ग्रन्थप्रवक्तृभक्तिः प्रयागतुल्या स्मृता। हरिः संसारसागरमग्नानां उद्धारकः इति कीर्त्यते। विष्णोः तुल्यः देवो नास्ति, न च गुरोः परं सत्यम्। यथा सर्वनदीषु सागरः श्रेष्ठः, तथा गङ्गा अपि सर्वोत्कृष्टा। मोक्षादधिकं लाभं नास्ति, गङ्गासमं च नद्यपि नास्ति। गङ्गा संसाररोगं हन्ति; अतः सदा श्रद्धया सेवनीया। यः एतेषां द्वयोः—गङ्गायाः च विष्णोः—भक्तिभावेन विना वर्तते, सः पतितः इति विद्धि द्विज। एते द्वौ सर्वपापविनाशकशक्तिमन्तौ अभवताम्। विष्णोः तेजसा समन्विते, एते द्वौ सर्वकामफलदायिनौ समकीर्तितौ। सर्वलोकहिताय प्रवृत्तौ, श्रेष्ठतमौ। एवं तुलसीभक्तिः च हरिभक्तिः च विशुद्धा पुण्यदा च। यत्र रक्षकः तिष्ठति, तत्र पुरुषाः विष्णोः परमं धाम प्राप्नुवन्ति। ये गङ्गया संरक्ष्यन्ते, तेषां सा इच्छितफलप्रदा भवति। सर्वपापविनिर्मुक्तः सः परमं पदं प्राप्नोति। असुरभावं परित्यज्य, सः उत्तमं पदं प्राप्नोति।