भरद्वाजः महर्षिः कदाचित् भगवन्तम् भृगुम् उपविशन्तम् उपसृत्य विनयपूर्वकं पप्रच्छ—"कस्य कृतेयं भूमिरग्निवायुभिः सृष्टा? केन च तेषां शौचाशौचस्य विधानं धर्माधर्मयोः च नियमः प्रतिष्ठाप्यते? अस्मात् लोकात् परं लोकं यावद् सर्वं मे प्रकाशय।" एवं सन्देहेन भरद्वाजेन पृष्टे, भगवतः भृगोः पुरा उक्तं शास्त्रं पुनः प्रतिप्रच्छन् तं पृच्छति स्म। "संसारात् मुक्तिः केन प्रकारेण सिध्यति, भगवन्? सर्वदा ते स्वामीदासभावेन वर्तन्ते। स च लोकानां प्रियो निर्गुणः निर्मलश्च। स परमात्मा, कालशक्तिवशात् दुर्ग्राह्यः, केन प्रकारेण ज्ञातुं शक्यते? जीवः च स्वस्वरूपात् परं ब्रह्मणि कैवल्यं कथं प्राप्नोति?" एवं भरद्वाजेन सन्देहेन पृष्टे, भगवतः भृगुः दिव्यं कथाम् आरब्धवान्। "यत् मनसः जातं पूर्वं महर्षिषु प्रसिद्धं, तत् अव्यक्तं नित्यं अक्षयं चाव्ययम् इति कथ्यते। स देवः आदौ महान्तं नाम्ना प्रसिद्धं सृष्टवान्। आकाशात् आपः, आपोः अग्निवायूः चोत्पन्नाः। ततोऽ self-born (स्वयम्भूः) दिव्यं तेजस्विनं कमलं ससर्ज। स एव अहंकारः सर्वभूतानां मूलम् आत्मा च। तस्य पर्वतानि अस्थीनि, पृथिव्याः रजः मधु च मज्जा; तस्य श्वासः वायुः, तेजः अग्निः, नद्यः स्युः नाड्यः। तस्य शिरः आकाशम्, पादौ पृथिवी, बाहवः दिशः। स एव भगवान् विष्णुः अनन्ताख्यः प्रसिद्धः। तस्मात् सर्वं जगत् अभवत्, यत् त्वया पृष्टम्। अन्यः कः उपायः अस्ति? त्वं सत्यं सन्देहं त्यज। स रम्यः प्रदेशः बहुप्रकाराधारयुक्तः त्वया न लभ्यते। तत्र देवाः स्वयम् सूर्यवत् दीप्तिमन्तः अग्निसमप्रभाश्च वर्तन्ते। तस्य प्राप्तिः दुःसाध्या, अनन्ता च, तद् मे ब्रूहि, मानद। एष आकाशः संयतः, देवैः अपि अमेयः। अन्धकारस्य अन्ते आपः, आपां च अन्ते अग्निः इति कथ्यते। तस्य चोर्ध्वं पुनः आकाशः, आकाशस्य अन्ते पुनः आपः। अग्निवाय्वापः अपि देवेभ्यः दुर्ग्राह्याः। एते आकाशवत्, सत्यम् एव विभक्ताः। यथा त्रिषु लोकेषु सागरस्य च प्रमाणं निश्चितम्, तथा। सिद्धदेवानां गमनं यदा सीमितं भवति, तदा तस्य महात्मनः नामरूपेणैव विधानं स्यात्। अन्यः कः तद् वेदितुं शक्नोति, यदि सादृश्योऽपि अन्यः अस्ति? ब्रह्मा धर्मस्वरूपः आद्यः श्रेष्ठः प्रजापतिः। त्वं यं ब्रह्माणं पुराणं वदसि, तत्र मे सन्देहः अस्ति। तस्य पीठायाः कारणं भूमिः पद्मम् इति कथ्यते। तस्य मध्ये स्थित्वा स लोकान् सृजति; स एव विश्वस्य कर्ता। मेरुर्मध्ये ब्रह्मा स्थितः, तस्य बहिः, द्विजश्रेष्ठ।