अप्सरसां समुदायेन परिवृतः स भगवान् बृहस्पतिं सम्बोधितवान्। स विनयपूर्वकं पप्रच्छ—“भगवन्, गतपूर्वे ब्रह्मणः कल्पे सृष्टेः स्वरूपं किमासीदिति?” तेषां च कृत्यं किं जातमिति यथावत् वर्णयितुमर्हसि। अद्यापि वर्तमानदिने घटमानानि कार्याणि मम ज्ञातुं दुष्कराणि भवन्ति। यः तत्त्वतः जानाति, तस्य विषये तुभ्यं अद्य वक्ष्यामि—शृणु। स्वर्गीयैः सुखैः सम्यक् उपभुक्त्वा, सः ब्रह्मलोकात् इह आगतः। एवं गुरुणा सम्बोधितः इन्द्रः तेन सह गतवान्। देवसंघैः परिवृतः सः सुदर्मानिवासं जगाम। मुनिं यथाविधि दृष्ट्वा, सः ससम्मानं पूजां च कृतवान्। विस्मयेन मनसि पूर्णः, सः विनयेन वाक्यम् अवदत्। “भगवन्, यः यज्ञपुरोहितैः सह अत्र आगतः, तस्य विषये वद। सः स्वर्गे निवसन् अपि अस्मदधिकः कथं जातः? दानेन उत तपसा एष महान् अभवत्, तद्विस्तरेण व्याख्याहि।” स मुनिः, विनयेन पूर्वकथां यथाशास्त्रं निवेदयामास। “कस्मिंश्चिद् दिने, हे इन्द्र, चतुर्दश मनवः आसन्। तथा, हे वासव, सर्वे इन्द्राः मनुप्रभृतयः प्रजापतयश्च। तेषां नामानि तव कथयिष्यामि—शृणु सावधानः। उत्तमः, तामसः, रैवतश्च, आक्षुषश्च। नवमः दक्षसावर्णिः, सर्वदेवानां हिते रतः। ततः रुद्रसावर्णिः, अनन्तरं रोचमानः स्मृतः। तेषां च देवाः इन्द्राश्च वक्ष्ये—शृणु, प्राज्ञश्रेष्ठ। शचीपतिः तेषां इन्द्रः महेश्वरः कथ्यते। विपश्चित् नाम देवानां स्वाम्यस्ति, सर्वसमृद्धियुक्तः। तेषु तृतीयचक्रे इन्द्रः सुषान्तिः नाम्ना स्मृतः। पञ्चमे देवपतिः विभानः कथ्यते। आर्याद्याः पुण्यजनाः देवाः विज्ञायन्ते; तेषां मध्ये इन्द्रः मनोजवः। इन्द्रः पुरन्दरः सर्वकामसम्पन्नः इति उच्यते। विष्णुपूजनबलात्, तेषां मध्ये इन्द्रः बलिः स्मृतः। सुवासनादयः देवाः दशमे वर्ण्यन्ते। विहृङ्गृमादयः देवाः; तेषां मध्ये इन्द्रः वृषः स्मृतः। क्रभुवनः देवराजः नाम्ना विख्यातः, हरिणाभादयश्च देवाः। दिवस्पतिः महाबलः तेषां मध्ये इन्द्रः कथ्यते। एवं मनवः, इन्द्राः, देवाश्च यथार्थं वर्णिताः। ब्रह्मणः एकस्मिन्नेव दिने, ते स्वस्वाधिकारं वहन्ति। बहवः सृष्टिकर्तारः सन्ति; तेषां संख्या पण्डितैः विज्ञायते। अद्य तेषां संख्या मया न शक्या निगदितुं, द्विजश्रेष्ठ। चत्वारः मनवः अतीतानि, मम च महिमा अतीव विस्तीर्णः। ततः कर्मक्षेत्रे प्रवेक्ष्यामि—मम वचनं शृणुत। यः शृणोति वदति च, तस्य सर्वपापक्षयः भवति। पृथिव्यां किञ्चित् भागे स्थितः, मलिनमांसभोजनं कुर्वन्...