सुमाली नाम ब्राह्मणः कामिनीषु प्रमत्तः परदाररमणेषु च आसक्तः अभवत्। सः परधनं चौर्येण आपाद्य वेश्याभिः सह रमणाय नित्यं प्रवृत्तः। एवं किल दुःखिततमः जातः, सः स्वस्मै भ्रात्रे इदं वचनं उवाच— "त्वमेव पापबुद्धिः महापातकं कृतवान्।" ततो हन्तुम् उद्यतः, सः करगृहीतेन खड्गेन भ्रातरं जघानितुम् इच्छन् अभवत्। नगरवासिनः कोपेन सुमालिं बद्ध्वा गृहीत्वा स्थापयामासुः। भ्रातुः मोहात् स्नेहेन सः तं बन्धनात् विमोचयामास। ततः सः स्वार्धं स्वयम् आदाय, शेषार्धं कनिष्ठभ्रात्रे ददौ। अहङ्कारयुक्तः सः मूर्खैः, चाण्डालैः, उग्रैः च सह भोजनं कृत्वा, यथापिचुमन्दवृक्षः फलेन परिपूर्णः अपि, केवलं काकैः एव उपभुज्यते, तथैव सः दुष्टजनैः सहासीत्। मद्यपानेन प्रमत्तः, सः गोमांसाद्यपापकानि भोक्तुं प्रवृत्तः। राज्ञा अपि पीडितः सः ब्राह्मणः निर्जने वने पलायितः। तत्र साधुसङ्गदोषेण सः निरपेक्षं भोजनदानं कृतवान्। धर्मनिष्ठः सः तान् अतिथीन् यथाशक्ति सेवाम् अकरोत्। यः पात्रे दानपरः धर्ममार्गे स्थितः, तस्मै सर्वे कामधेनुफलानि देवैः एव उपभुज्यन्ते। सः नित्यं विष्णोः गृहे सेवायाम् संलग्नः अभवत्। यज्ञमाली च सुमाली च, उभौ समकालमेव मृत्युम् उपेतौ। तदा हरिः दिव्यं विमानं पार्षदसमेतं प्रेषयामास। तत्र सः देवरुषिभिः पूजितः, महर्षिभिः स्तुतः च अभवत्। आश्चर्यशोभाभरणैः भूषितः, कामधेनुना पोषितः, विष्णोर्लोकमार्गे गच्छन्, सः मार्गे एकं पुरुषं अपश्यत्। सः पुरुषः इह तत्र च धावन्, शोकवशात् विलपन्, दीनवत् अभवत्। तम् अश्रुपूर्णं बद्धहस्तं दृष्ट्वा, यज्ञमाली मनसा क्लिष्टः अभवत्। सः कृताञ्जलिः पप्रच्छ—"कः अयं यमदण्डपीडितः जीवः?" ते प्रत्युवाचुः—"एष सुमाली तव भ्राता, पापात्मा।" तदा मनःशोकात् सः punar अपृच्छत्—"एषः मोचनाय किं उपायः? यूयं हि मम स्वजनाः।" सत्पुरुषेषु सप्तपदैः मैत्री, साधुषु त्रिपदैः अपि स्यात्। सहवासे अपि, पादे पादे मैत्र्यः वैराणि च दृश्यन्ते। अतः अयं मम भ्राता, यदि मोच्यते उपायः, सः अत्र कथ्यताम्। ते तदा प्रसन्नवदनाः यज्ञमालिं हरिप्रियं प्रति ऊचुः—"सुमालये, तव प्रियं मोक्षदं च उपायं वक्ष्यामः। शृणु। यानि त्वया पापानि कृतानि, तानि असंख्यानि। एकदा त्वं स्वजनैः परित्यक्तः दुःखशोकाभिभूतः अभवः। तदा तत्र वर्षायां स्थलम् अपि कीनशीतलम् अभवत्। सः देशः विष्णोः देवालये लिप्तः अभवत्। तत्र सर्पदष्टः त्वं मृत्युम् उपागमः। ततः ब्राह्मणत्वं प्राप्य, अच्युतभक्तिः अव्यभिचारिणी ते जाता।" एवं सुमालेः दुःखमूलानि, तस्य पापानि, तस्य परिष्कारः च, देवदूतैः यज्ञमालये निवेदितानि।