सर्वत्र परमं चानन्दमेकमेवात्र विद्यते, नान्यदस्ति द्विजोत्तम। यदा विज्ञानं न विक्षतं सम्पूर्णं च भवति, तदा सर्वं ब्रह्ममयं भवति। आत्मानं चात्मनि नित्येन्द्रियम् अविनाशिनं भगवन्तं दृष्ट्वा सः प्रमोदं लेभे। 'अहं स एव' इति दृढं निश्चित्य परां शान्तिमवाप। गुरवे प्रणम्य सदा ध्याननिष्ठः स विज्ञः सञ्जातः। काशीपुरीं गत्वा सः परमां मुक्तिमवाप। कर्मबन्धच्छेदेन प्राप्तसुखः शुद्धिं प्राप्नोतु इति शुभाशयः। ततः यज्ञमालिः सुमालिश्च—तयोः कर्माणि वर्ण्यन्ते। तस्मिन्काले सः कनिष्ठभ्रातरं वित्तस्य द्वे भागे दत्तवान्। स च, द्विजश्रेष्ठ, तद् वित्तं नानाप्रकारैर्व्ययेन विनाशयामास। वेश्यासु मोहितः परदारेषु चासक्तः अभवत्। परधनं च चोरयित्वा वेश्याभिः संलग्नः सदा। तेन सः अतीव दुःखितः भ्रातरं प्रति इदं वचनमब्रवीत्—"त्वमेव दुष्टबुद्ध्या महापापे प्रवृत्तः।" हन्तुम् निश्चित्य खड्गं गृहीत्वा भ्रातरं प्रति प्रस्थितः। नगरजनाः कोपेन सुमालिं बद्धवन्तः। भ्रातृस्नेहेन मोहितः सः तं बन्धनात् विमुक्तवान्। अर्धं स्वयम् आदाय, अर्धं कनिष्ठाय दत्तवान्। गर्वितः सः मूर्खैः चाण्डालैः उग्रैः च सह भोजनं कृतवान्। यथा पिचुमन्दवृक्षः फलसम्पन्नोऽपि केवलं काकैः उपभुज्यते, तथैव सः। सुरापानमदेन मत्तः सः गोमांसाद्यपापभोजनं च कृतवान्। राज्ञा अपि पीडितः स ब्राह्मणः निर्जनवनं पलायितः। सत्संगदोषेण सः अनियन्त्रितं भोजनदानं कृतवान्। धर्मनिष्ठः सदा सत्कृत्य तान् सेवायाम् आसक्तः। यः पात्रे दाने च धर्ममार्गे च स्थितः, तस्यैव कल्पवृक्षफलानि अमरैः एव उपभुज्यन्ते। सः सदा विष्णोः गृहे सेवायाम् अतीव प्रवृत्तः। अन्ते यज्ञमालिः सुमालिश्च, उभौ एकस्मिन्नेव काले मृत्युमुपेतौ। हरिः दिव्यं रथं, परिचारकैः परिवृतम्, प्रेषयामास। सः देवगणैः पूजितः, महर्षिभिः स्तुतः। अद्भुतभूषणैः भूषितः, कामधेन्वा पोषितः। विष्णुलोकमार्गे गच्छन्, मार्गे एकं पुरुषं अपश्यत्। सः पुरुषः इतस्ततः धावन्, अशक्तवत् विलपन् दृष्टः। तम् रुदन्तम्, सुबद्धं दृष्ट्वा, सः मनसि क्लेशमभूत्। अञ्जलिं कृत्वा पप्रच्छ—"कः अयं रौरवैः पीड्यते?" इति। ते प्रत्युवाचुः—"एषः सुमाली, तव भ्राता, पापात्मा।" तदा सः दुःखितचित्तः पुनरपि पृष्टवान्, हे नारद—"अस्य किं साधनं ब्रूहि, त्वमेव हि बान्धवः।" सतां मध्ये सप्तपदात् मैत्री सिध्यति; साधुषु त्रिपदात् अपि। साधुसङ्गे हि सर्वत्र, पदे पदे मैत्री च वैरं च दृश्यते। एवं स कथा शास्त्रवचनेन प्रवहति।