गहनानि कृष्णतमानि गुहानि तत्र सन्ति, विशालानि च काँटाकाननानि दृश्यन्ते। तत्र कण्टकाः, शिलाः, शर्कराः च सन्ति, येषां तीक्ष्णता सूचिसमानि। केचित् स्थले व्याघ्राद्याः वन्यपशवः गर्जन्ति, अन्यत्र ज्वराः अतिशयेन प्रबलाः भवन्ति। पापिनः तत्र आर्तरवम् कुर्वन्ति, विलपन्ति, दुःखेन शुष्यन्ति च। पृष्ठतः शस्त्रैः शास्त्रैः च ताडिताः पापिनः अग्रे गच्छन्ति। तैः लोहमयं भारम् शिरः झुकित्वा वहन्ति। केचित् पापिनः कर्णाभ्यां भारम् वहन्ति। केचित् अतीव स्फीताः, अन्ये छत्राकारनेत्रयुक्ताः दृश्यन्ति। स्वकृत्येषु, यानि जानन्ति वा अजानन्ति वा, तेषु शोकम् अनुभवन्ति। ये महत्सुखसम्पन्नाः, ते धर्मधामं प्रति गच्छन्ति। घृतं, मधु, क्षीरं च दातारः, द्विजश्रेष्ठ, तत्र गच्छन्ति। शाकदातारः, पायसं भक्षयन्तः, दीपदातारः दिशः प्रकाशयन्तः च धर्मधामं यान्ति। नगरं ददाति यः, स देवैः मार्गे प्रशंसितः अग्रे गच्छति। भूमिं वा गृहं वा ददाति यः, स सर्वसम्पन्नं विमानं समारुह्य गच्छति। अश्वान्, यानानि, गजान् वा ददाति यः, द्विजश्रेष्ठ, स धर्मधामं यान्ति। गोदाताः, ऋषिश्रेष्ठ, रथमारुह्य गच्छन्ति। ताम्बूलदाताः हर्षितः धर्मधामं गच्छति। तस्य आत्मा तृप्तः, स्वर्गवासिभिः सम्मानितः गच्छति। महत्सुखसहितः, श्रेष्ठद्विजैः ब्राह्मणैः च सह, गच्छति। सर्वभोगयुक्तं विमानं समारुह्य गच्छति। पुराणपाठकः ऋषिस्रेष्ठैः प्रशंसितः गच्छति। यमः चतुर्मुखः, शङ्खचक्रगदाखड्गधारी, तत्र दृश्यते। मुनिश्रेष्ठ, नरकदुःखं भीषणं। मानुषत्वं प्राप्त्वा यः पुण्यकर्म न करोति, स अस्थिरं मानुषत्वं प्राप्त्वा शाश्वतम् न यच्छति। दुःखरूपं शरीरं मलादिभिः मलिनं। सर्वजीवेषु बुद्धियुक्ताः श्रेष्ठाः। ब्राह्मणेषु विद्वांसः श्रेष्ठाः; विद्वद्भ्यः दृढबुद्धयः श्रेष्ठाः। ब्रह्मवादिषु अपरिग्रही श्रेष्ठः। अतः सर्वप्रयत्नेन धर्मसञ्चयः कर्तव्यः। स्वीयैः पुण्यैः सर्वभोगयुक्तं मम धामं गच्छ। एवं तं पूज्य, यमः तं शुभगतिकं करोति। महाप्रलयकाले जलध्वनिसदृशं गर्जनं, अञ्जनगिरिसदृशं दीप्तिम्, तत्र दृश्यते। त्रियोगनविस्तीर्णः, रक्तनेत्रः, दीर्घनासिकः च। मृत्युत्यज्वरादिभिः पीडितः चित्रगुप्तः अपि भीषणः दृश्यते। ततः स सर्वान् पापिनः कम्पमानः संबोधितुम् आरभते— "हे पापिनः, दुष्कृतवन्तः, मदेन दूषिताः! कामक्रोधमदग्रस्तचित्ताः, पूर्वं अतीव हृष्टाः पापानि कृतवन्तः। दासमित्रपत्नीधनार्थं यथेष्टं दुष्कृत्यं कृतवन्तः।" एवं तत्र नरकधामे पापिनां दुःखानि, पुण्यात्मनां सुखानि च, धर्ममार्गस्य महत्त्वं यमः उपदिशति।