शरीरस्य तपः सम्यक् प्रकारेण कर्तव्यं, अन्यथा पतितः भवति इति निर्दिष्टम्। यदि मैथुनं कृतं भवेत्, तदा द्वादशदिनानि वा पक्षार्धं वा उपवासः कर्तव्यः। मैथुनानन्तरं षण्मासान् द्वौ चन्द्रायणव्रौ पालनियौ। एषा प्रायश्चित्तस्य त्रिविधा व्यवस्था ज्ञानानुसारं मैथुनक्रमानुसारं च कथिता। यदि मारयेत्—मृगालम्, अजम्, श्वानम्, वा कुक्कुटम्—तदा तस्यापि प्रायश्चित्तम् विधीयते। यदि हस्तिनं हन्यात्, जातपकृच्छ्रः विधेयः; यदि गाम्, परकः प्रायश्चित्तम्। पानं, शयनं, उपवेशनं च, पुष्पैः, मूलैः, फलैः, शुष्ककाष्ठैः, तृणैः, वृक्षैः, गुडेन च यथासम्भवम् सेवनम्। तितिभः, चक्रवाकः, हंसः, करन्दवः, शुकः, काकः, बकः, शिशुमारः, कूर्मः—एतेषां स्पर्शे प्रजापत्यव्रतम् आचरितव्यम्, केवलं वीर्य-मूत्र-पुरीष-स्पृष्टं खादितव्यम्। रजस्वलां स्त्रियं, चाण्डालं, महापापिनं वा स्पृष्ट्वा, वस्त्रेण एव स्पर्शे स्नानं कर्तव्यम्, घृतं च सेवनम्। यदि अज्ञानतः भोजनकाले एतेषां स्पर्शः भवेत्, स्नानकाले, दानकाले, पाठकाले, वा भोजनकाले, हे नारद, तदा भोजनं वान्तव्यं, आत्मना रक्षितव्यं, उपवासः कर्तव्यः। यदि व्रतानां मध्ये वा तादृशेषु कृत्येषु भस्मश्रवणं अपि भवेत्, तदा दोषः। पापेषु द्विजदेवदूषणं महापातकं स्मृतम्। ये कर्माणि ऋषिभिः महापातकसमानि उक्तानि, तेषु यः नारायणभक्त्या प्रायश्चित्तानि आचरति, विरक्तः, पश्चात्तापसंपन्नः, महापातकैः सर्वपापैः वा संयुक्तः, यदि चित्तं नारायणस्य विश्वरूपस्य निर्मलस्य उपरि स्थापयति, स्मरणं, पूजनं, ध्यानं, नमस्कारं वा कुर्यात्, यदि हरीं संगेन वा मोहेन वा पूजयेत्, विष्णोः एकस्मिन्स्मरणे एव पापसञ्चयः नश्यति। हे श्रेष्ठर्षे, ये मानवजन्म प्राप्तवन्तः, यः दुर्लभः—तस्मात्, विद्युत्प्रभायाः तुल्यं क्षणभंगुरं मानवजीवनं प्राप्त्वा, सर्वविघ्नाः नश्यन्ति, चित्तशुद्धिः जायते। धर्मः, अर्थः, कामः, मोक्षः—एते मानवजीवनस्य नित्यपुरुषार्थाः। पुत्रं, पत्नीं, गृहं, भूमिं, धनं, धान्यं च अन्वेष्य; कामं, क्रोधं, लोभं, मोहं, मदं च त्यक्त्वा; सर्वकार्याणि परित्यज्य जनार्दनं पूजयेत्। यावत् मृत्युः न आगतः, यावत् वृद्धावस्था न प्राप्ता—तावत् बुधः नाश्वरशरीरे विश्वासं न स्थापयेत्। शरीरं मृत्युसमीपं, अतः गर्वं परित्यज्य; एतद् ज्ञात्वा, हे भाग्यशालिन्, जनार्दनं पूजयेत्। यदि महापापयुक्तः अपि विष्णुं भक्त्या पूजयेत्, तदा सर्वतीर्थानि, यज्ञाः, वेदाः, हे महाभाग, किं वेदैः, यज्ञैः, शास्त्रैः, तीर्थपालनैः वा?