सूर्यश्च चन्द्रमाश्च यदा अस्तमितौ भवेतां, तदा तयोः विचारः कर्तव्यः। चन्द्रमाः दृश्यते चेत् ‘सिनीवाली’ इति कथ्यते; अदृश्ये तु ‘कुहू’ इति नाम भवति। अग्निसहितं श्राद्धकर्म यः द्विजः करोति, तेन सिनीवाली तिथिः एव ग्राह्या। यदि अमावास्या द्वौ अपराह्णौ व्याप्नोति, अथवा अमावास्या अपराह्णोत्तरं दृश्यते, तर्हि क्षीणपक्षे अत्यल्पे यदि परं दिनं अपराह्णात् परं पतति, तदा तद् दिनं ग्राह्यं न भवति। यदि क्षयः नूतनः स्यात्, तदा सायं पर्यन्तं व्याप्नोति। यदि तिथिः अतीव वृद्धा भवति, तदा पूर्वदिनसम्बद्धाः तिथयः परित्याज्याः। एवं च वृद्धिः नूतना चेत्, तदा अपि पूर्वदिनसम्बद्धाः त्याज्याः। यदि अमावास्या द्वौ मध्याह्नौ व्याप्नोति, तर्हि अहं भवद्भ्यः अन्वाधानस्य विधिं उत्सवदिने सम्पूर्णरूपेण प्रवक्ष्यामि। उत्सवदिने तिस्रः तिथयः चतुर्थांशेन ग्राह्याः। द्वौ मध्याह्नौ, अमावास्या च पूर्णिमा च, इत्येतत् स्मर्तव्यम्। हे ब्राह्मणश्रेष्ठाः, निर्दिष्टकालः तु परं दिने वा साक्षात् एव वा स्थाप्यः। साक्षात् समयः अथवा परः दिनः, तिथिक्षये एवं विज्ञेयः। यदि दशमी तिथिः संयुक्ता भवति, तदा तेन त्रिषु जन्मसु पुण्यम् आप्यते। यदि द्वादशी तिथिः त्रयोदश्यां भवति, तदा सा श्रेष्ठा इति गण्या। यदि त्रयोदशी रात्रेः अन्ते पतति, तर्हि तस्य निर्णयं अहं वक्ष्यामि। गार्हस्थ्ये सिद्धिसाधनं, यतिषु तु मोक्षकामना। तस्मात् तदा अपि दशम्या संयुक्तायाम्, एकादश्यां उपोष्यं। गार्हस्थ्यानां पूर्वोक्तः नियमः, यतिनां तु परोऽयं स्मृतः। दिनान्ते सर्वेषां द्वितीया एव तिथिः निर्दिष्टा। यदि नापि संयुक्ता, तदा अपि द्वादशी या अनन्तरं आगता, सा निषिद्धा। द्वादश्याः पुण्यं त्रयोदश्यां पारणेन लभ्यते। द्वादशी त्रयोदश्यां स्यात् वा न स्यात्। यदि परा तिथिः ग्राह्या, सा दुर्बला न स्यात्। यदि द्वादशी त्रयोदश्यां आगता, कथं तद् आचरितव्यम्? केचित् भक्त्या द्वितीयायाम् एव उपोषणं वदन्ति। अन्ये अपि द्वादशीं त्रयोदशीं च तद्वद् आचरन्ति। केचन पूर्वदिनं वदन्ति, किन्तु स मतः न युक्तः। गार्हस्थ्ये पुत्रवतः न पारणं न उपोषणं कर्तव्यम्। एकादश्यां दिनरात्रं भुक्त्वा, चान्द्रायणव्रतम् आचरितव्यम्। यदि अयुक्तकाले भुञ्जीत, तदा स सुरापानसमः भवति। हे मुने, तस्मिन्काले यज्ञकारिणां प्रायश्चित्तं कर्तव्यम्। ‘आप्यायस्व’ इति ऋच् मन्त्रेण, ‘सोमं पित्वा’ इत्युक्त्या च द्विजाः प्रायश्चित्तं कुर्वन्ति। असत्येन्नोद्वये त्रयो मन्त्राः निर्दिष्टाः। यः व्रतादीनि आचरति, तेन अक्षयफलम् आप्यते। अतः धर्मनिष्ठाः विष्णोः परमं पदं प्राप्नुवन्ति। तस्मात् तान् लोकदुःखं कदाचित् न बाधते। प्रायश्चित्तेन शुद्धात्मा सर्वकर्मणां फलं प्राप्नोति।