अथ तत्र परमपावनकथायां, अहं तं द्वयान्तीतं, परममायिनं, परमेषां मध्ये परमं, परायणं च, सप्रणामं वन्दे। स बहुरूपधारी सन् अपि, असंस्पृष्ट एव; तं परमेश्वरं स्तव्यार्थं वन्दे। स तु अनुपमः, भक्तिसम्भवः, भक्तवत्सलः, सर्वेश्वरः, आद्यः स्तुत्यः च; तं पुनः अहं वन्दे। मोहविनिर्मुक्तः सन्, तं परमशुद्धं संसारनाशनं प्रणमामि। स एव लोकसेव्यः, विश्वाश्रयः, परेश्वरः, करुणासिन्धुः इति ख्यातः। स शङ्खचक्रगदाधरः परमसन्तोषं प्राप्तः। स स्नेहपूर्णया वाचा प्रोवाच— "वरं वृणुष्व, स्थिरव्रत!" पुनः उवाच— "यद् यत् मनसि ते वाञ्छितं, तं वरं वृणुष्व, स्थिरव्रत!" ततोऽपि स भगवान् अवदत्— "दुर्लभः खलु तव दर्शनं, यः अपात्रेऽपि स्मृत्युपपद्यते। धर्मिष्ठाः, दीक्षिता, रागद्वेषवर्जिताः अपि, त्वद्दर्शनस्यैव लाभेन तृप्ताः।" तदा मृकण्डुः स सान्त्वनया प्राह— "एतेनैव अहं परितुष्टः, हे जनार्दन, जगद्धारिन्। यत् त्वद्दर्शनात् परमं पदं प्राप्यते, तत्रैव मम चित्तं स्थिरम्। मम दर्शनं कदापि व्यर्थं न भविष्यति।" ततो भगवान् प्रत्युवाच— "एवं स्यात्, मम वचनं न मिथ्या; मम वंशे कदापि अनृतं न वदन्ति। स पुत्रः सर्वगुणसम्पन्नः, दीर्घायुः, स्वस्वरूपवान् भविष्यति।" पुनः भगवान् उवाच— "हे मुनिश्रेष्ठ, यदा अहं तुष्टः, त्रिषु लोकेषु किमपि दुर्लभं नास्ति।" ततः मृकण्डुः अन्तर्धानमगात्, स्वतपः संहरन्। अथ ब्रह्मर्षे, हरिः, भृगुवंशसम्भवः, ततः किं अकरोत्? स तदा दीर्घायुषः सुतस्य उत्पत्तौ वैष्णवीं मायां ददर्श। तस्य मनसि विष्णुभक्तिः, मुनौ मर्कण्डेये चाभवत्। स गृहस्थ्यधर्मं प्रविश्य, दृढनिश्चयः, शान्तः, जितेन्द्रियः, तृप्तः च अभवत्। तस्य भार्या मनसा, वाचा, कायेन च पतिसेवा परायणा आसीत्। दशमासपर्यन्ते सा परमतेजस्विनं पुत्रं प्रसूतवती। तस्य जातकर्मादि शुभानि संस्काराः विधिवत् कृताः। पंचमे वर्षे तस्य उपनयनं प्रीत्या कृतम्। ततः तेन पित्रा उपदिष्टम्— "नित्यं द्विजातीन् विधिवत् सत्कार्यं कुर्यात्। वेदाध्ययनपूर्वकं वेदकर्म आचर्यं, निषिद्धं वर्जनीयं, दुर्वचनादिकं च। सर्वेषां प्रति द्वेषो न कर्तव्यः, सर्वेषां हितं आचरितव्यम्।" एवं पित्रा उपदिष्टः स महर्षिः मर्कण्डेयः, सुभगः, दयालुः, धर्मनिष्ठः, आत्मसंयमी, शान्तः, महाबुद्धिमान्, सर्वतत्त्ववित् अभवत्। स मर्कण्डेयः, बुद्धिमान्, जगन्नाथं विष्णुं भक्त्या अर्चयत्। तस्मात् मर्कण्डेयः मुनिः नारायण इति कीर्त्यते। यदा समग्रं जगत् एकस्मिन्समुद्रे अभूत्, तदा जनार्दनः स्वशक्तिं प्रादर्शयत्। स मृकण्डोः सुतः, विष्णुभक्तिसंपन्नः, हरिः यावत् शेषशायी तावत् तत्रैव स्थितवान्। तस्य कालस्य परिमाणं दश पञ्च च निमेषाः इति स्मृतम्। त्रिंशत् निमेषाः एकं घटिकाम् इति ज्ञेयम्। मासः त्रिंशत् दिनैः, द्वाभ्यां पक्षाभ्यां संयुक्तः, परिगण्यते।