कस्मात् कारणात् एषा घटना जातास्ति? यथावत् तत्त्वेन त्वं तां वदितुमर्हसि। अस्माकं द्वयोः कृत्यं लोकेषु अद्भुतं नूनम्। अहं सदा दुष्टाचारनिष्ठः, सर्वभूतविनाशे रममाणः, पापकर्मनिरतः। गोग्नः, ब्राह्मणहन्ता, स्तेनः, सर्वजीवविनाशे प्रवृत्तः, एवं स्थितः अहं, महर्षे, कियत्कालं निहतः नाभवम्? सदा मांसभोजनपरायणः, पन्थानं चौर्ये प्रवृत्तः। कदाचित्, क्षुधया क्लान्तः, ग्रीष्मतापेन संतप्तः, तृषया पीडितः, तत्र समीपे हंसचक्रवाकसंपूर्णं महत्तरं सरः आसीत्। तत्र अहं जलं पीत्वा, तीरदेशे विश्रान्तिं प्राप्य, श्रमं त्यक्तवान्। विष्णोः भग्नमन्दिरे तस्मिन् अहं स्वस्य शरणं कृतवान्। पत्रैः, तृणैः, काष्ठैः च यथायोग्यं कुटीरं निर्मितवान्। तत्र मृगयुवद् वसन्, बहून् पशून् हत्वा जीवितवान्। तदा सा पुण्यशिला स्त्री, विंध्यदेशे जाता, स्वबन्धुभिः परित्यक्ता, दुःखिता, जराजर्जरशरीरा, दैवयोगेन एकाकिनी तस्मिन् निर्जने वने विचरामास। तां दुःखार्तां दृष्ट्वा, मयि महती करुणा समुत्पन्ना। सा भ्रमणश्रान्ता सती, अहं तां पृष्टवान्— "न अहं कोकिलः, मृगयुवंशे जातास्मि। सदा परधनचौर्या प्रवृत्ता, दुष्टवाक्यप्रवक्ता च। किञ्चित्कालं पतिना पोषिता, लोके निन्दिता। एकाकिनी दुःखार्ता, निर्जनवने विचरन्ती।" एवं सा स्वकृतानि सर्वाणि कर्माणि मम निवेदयामास। तत्रावाम् दशवर्षपर्यन्तं मांसफलभक्ष्येण जीवित्वा तस्मिन्नेव मन्दिरे रात्रौ मांसभोगेण प्रमोदं प्राप्नुतः। नियतकर्मफलभोगस्य समाप्तौ, एकस्मिन्नेव काले, अवां तत्रत्यात् स्थलात् निर्गतौ। नृत्यरममाणयोः आवयोः समीपे, यमदूताः तीव्रा आगता, आवां यमपुरीं नेतुम्। किन्तु, मन्दिरसंस्काराख्यं कर्म यत् आवाभ्यां कृतम्, तस्य प्रभावात्, देवाधिपस्य दूताः—शङ्खचक्रगदाधारिणः, मुकुटकुण्डलधारिणः, माल्यविततशिरसः, वनमालाविभूषिताः, आयुधपाणयः, विकटदंष्ट्रिणः—ते यमदूतान् भीषयित्वा अपास्य, कृष्णपरायणाः ते दृढं वचः उक्तवन्तः—"एतौ हरिप्रियौ, निष्पापौ दम्पती, मोचयताम्।" यः तु निर्दोषेषु दुष्टबुद्धिं धारयति, स अधमः विज्ञेयः। तथा अपि, यः मनसि पापरहितः सन्, कर्मणा पापं करोति, स सर्वाधमः। पापिनः यमदण्डार्हाः; आवां तत्र यमपुरीं नयामः। धर्माधर्मविवेकं यमस्य समीपे स्थापयिष्यामः। यमदूताः धर्माभिमानीषु, धर्माचरणरहितेषु, प्रत्युवाचुः—"ये सम्यग्विवेकशून्याः, तेषां महती आपद् अनिवार्या। किमर्थं अद्यापि पापकर्मणि प्रवृत्ताः?" ते तावद् घोरनरके तिष्ठन्ति, यावत् चन्द्रसूर्यतारकाः स्थिताः। एवं तत्र यथाक्रमं घटितम्।