धर्मविषये नारदस्य प्रश्नान् उत्तरयन् ब्रह्मर्षिः उवाच — दानस्य फलं योग्ये पात्रे दत्ते एव सम्पद्यते। यदि स्वधर्मत्यागिनं दानं दीयते, तस्य फलम् न भवति। ज्योतिषज्ञे दत्तं दानं अपि निष्फलम् भवति। यज्ञकर्मासमर्थे दत्तं दानं निष्फलम्। धर्मं विक्रीय विक्रेतृणि दत्तं दानं, हे ब्राह्मण, निष्फलम् एव। परपीडकाय दत्तं दानं निष्फलम्। यद्यपि सः सेवकः भवेत्, तथापि तस्य दानं निष्फलम्। निषिद्धं खादति ये, तेषु दत्तं दानं निष्फलम्। श्मशानभोजनं कुर्वन्ति ये, तेषु दत्तं दानं निष्फलम्। दुष्टस्वीकृत्या भ्रष्टे दत्तं दानं निष्फलम्। प्राप्तानन्तरं खादति ये, तेषां दानं निष्फलम्। मुण्डके कुब्जे वा दत्तं दानं निष्फलम्। स्त्रीभिः जिते, अतीव दुष्टे, दत्तं दानं निष्फलम्। चौराय वा निन्दकाय दत्तं दानं निष्फलम्। नारद, सत्कर्मनिष्ठे पात्रे यत्नेन दानं दातव्यम्। योग्येन याचितं दानं उत्तमं मन्यते। योग्ये कामात् दत्तं दानं मध्यमं स्मृतम्। क्रोधेन, श्रद्धाहीनं, अयोग्ये दत्तं दानं मध्यमं। वेदविदां श्रेष्ठाः हरितुष्ट्यर्थं कृतं दानं परमं मन्यन्ते। दानं, भोगः, धनं त्रिधा नश्यन्ति इति कथ्यते। हे ब्राह्मण, धर्मस्य फलम् धनम्; धर्मेण माधवः तुष्टः भवति। यत्र वृक्षाः मूलफलाभ्याम् अन्येषां सेवा कुर्वन्ति, तत्र ये मनुष्याः न शरीरधनाभ्यां सेवा कुर्वन्ति, तेषां वृथा जीवितम्। अत्र ते पुरातनं कथाम् शृणु, हे नारद, एकाग्रचित्तः भव। गङ्गायाः माहात्म्यं, सर्वपापविनाशिनीं, प्रवक्ष्यामि। सगरवंशसमुत्पन्नः भगीरथो नाम राजा आसीत्। सः सर्वधर्मपरायणः, सत्यसंकल्पः, महातेजस्वी च। धैर्ये हिमालयसमानः, धर्मे धर्मराजसमः। सर्वसमृद्धियुक्तः, सर्वान् आनन्ददायकः, हे मुनिवर। वीरः, गुणनिधिः, मित्रवत्, दयालुः, बुद्धिमान् च। द्विजश्रेष्ठ, कदाचित् धर्मराजः तम् द्रष्टुं आगतः। धर्मः तुष्टः, शास्त्रानुसारं तं संबोधितवान्। धर्मराजः उवाच — तव कीर्तिं श्रुत्वा अहं द्रष्टुम् आगतः। देवाः, ऋषयः, गुणानुरागिणः अपि त्वां द्रष्टुम् इच्छन्ति। तत्र सततं पुण्यात्मानः देवाः च वसन्ति। सर्वजनहितं ममापि दुर्लभम्। राजा नम्रता हर्षेन सौम्यवचनं उवाच। सः परमदया युक्तः, पप्रच्छ — कृपया एतद् वद। कियत् दुःखानि निरूपितानि, केषां तानि कथितानि? महाभाग, सर्वं विस्तार्य वद। अहं धर्माधर्मं यथार्थं वक्ष्यामि — भक्त्या शृणु।