ਅਚਿਰਾ ਵृष੍ਟਿਦਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ऋਤਤਨ੍ਤ੍ਰਾ ऋਤਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਉਹ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਵਰਖਾ ਦੀ ਦਾਤੀ, ਜਾਣਨ ਯੋਗ, ਸੱਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਪਦਾ ਯਾ ਚਤੁष੍ਪਦਾ ਤ੍ਰਿਪਦਾ ਯਾ ਚ षਟ੍ਪਦਾ
ਉਹ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਛੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਂ ਨਾਮ੍ਨਾਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਯਃ ਪਠੇਨ੍ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਕृਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਹ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਰਾਧਨਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਪੂਰਣਮ੍
ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਪਦ੍ਮੇ ਤਪਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਂਬਭੂਵਤੁਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੌਲ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਤਪ ਕਰਕੇ ਜਨਮ ਲਏ।
ਤੌ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰੌ ਪਯਸਿ ਲੋਕਪ੍ਰਲਯਲਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਦੋਂ ਜਨਮ ਲਏ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਵਤ੍ਤੁਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤੁष੍ਟਾਵ ਜਗਦਂਬਿਕਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਰਗਰਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।
ਨਾਰਾਯਣਾਕ੍ਸ਼ਿਸਂਸ੍ਥਾਨਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਪ੍ਰੀਤਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਨੀਂਦ ਵੱਸਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਸਾਰੁਣਾ ਕ੍ਰੋਧਨੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਲਙ੍ਕृਤਸ਼ੇਖਰਾ
ਉਹ ਲਾਲੀਮਾਵਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੋ ਗਈ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਚ ਭਵੇਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਦੇਵਤਾ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਉਹ ਗਾਇਤਰੀ ਛੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਹੈ।
ਸਂਹਾਰਸृष੍ਟਿਮਾਰ੍ਗੇਣ ਮਾਤृਕਾਨ੍ਯਸ੍ਤਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਸੰਹਾਰ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹृਲ੍ਲੇਖਾਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਦਨੇ ਗਗਨਾਂ ਹृਦਯਾਂਬੁਜੇ
ਹਰਿ ਲੇਖਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੇ, ਮੂੰਹ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਪ੍ਰਾਗ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਦੀਚ੍ਯਪਸ਼੍ਚਿਮੇषੂਤ੍ਤਰੇ ऽਪਿ ਚ
ਉਪਰ, ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉਪਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ।
ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਜ੍ਜਾਤਿਯੁਕ੍ਤਾਨਿ षਟ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਫਿਰ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਸਹਿਤਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਕਪੋਲੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਗਾਲ ਤੇ ਰੱਖੋ।
ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਧਨਪਤਿਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਮਕਰ੍ਣਾਗ੍ਰਕੇ ਪੁਨਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵਾਮ ਕੰਨ ਦੇ ਆਗੇ ਰੱਖੋ।
ਸਵ੍ਯਕਰ੍ਣੋਪਰਿ ਨਿਧਾਕਰ੍ਣਗਣ੍ਡਾਨ੍ਤਰਾਲਯੋਃ
ਵਾਮ ਕੰਨ ਦੇ ਉਪਰ, ਅਤੇ ਕੰਨ ਤੇ ਗਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ।
ਕਣ੍ਠਮੂਲੇ ਸ੍ਤਨਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੇ ਵਾਮਾਂਸੇ ਹृਦਯਾਂਬੁਜੇ
ਗਲੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ, ਵਾਮ ਮੋਢੇ ਤੇ, ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ।
ਭਾਲਾਂਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਜਠਰੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਂਸਾਪਰਕੇ ਹृਦਿ
ਮੱਥੇ ਤੇ, ਪਾਸੇ ਤੇ, ਪੇਟ ਤੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੇ, ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ।
ਮੂਲੇਨ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਦੇਹੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦੇਵੀਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਮੂਲ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਮਰਾਸ੍ਯਾਮਿਨ੍ਦੁਮੁਕੁਟਾਂ ਵਰਪਾਸ਼ਾਙ੍ਕੁਸ਼ਾਭਯਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਮੁਕੁਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵਰ, ਫੰਨ੍ਹਾ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੇ ਅਭੈ ਮੋਦਰਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਦਸ਼ਾਂਸ਼ੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵृਕ੍ਸ਼ਸਮਿਦ੍ਵਰੈਃ
ਅੱਠ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰੁੱਖ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ।
ਤਨ੍ਦੁਲਾਜ੍ਯਤਿਲਂ ਵਿਪ੍ਰ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾष੍ਟਕਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਚਾਵਲ, ਘੀ, ਤਿਲ—ਇਹ ਅੱਠ ਪਦਾਰਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਦ੍ਮਮष੍ਟਦਲਂ ਬਾਹ੍ਯੇ ਵृਤ੍ਤਂ षੋਡਸ਼ਭਿਰ੍ਦ੍ਦਲੈਃ
ਬਾਹਰ ਅੱਠ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਗੋਲ, ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ।
ਤਤਃ ਸਂਪੂਜਯੇਤ੍ਪੀਠਂ ਨਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਨੌ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੀਠ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਾ ਵਿਲਾਸਿਨੀ ਗੋਗ੍ਧੀਤ੍ਯਘੋਰਾ ਮਙ੍ਗਲਾ ਨਵ
ਉਹ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ, ਚਮਕਦੀ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸੋਹਣੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵੀਮਾਵਾਹ੍ਯਾਵਰਣੈਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਸ ਉੱਤੇ, ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਢੱਕਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੱਦ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
षਟ੍ਕੋਣੇषੁ ਯਜੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮਿਥੁਨਦੇਵਤਾਃ
ਛੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਜਾਰੀ ਯਜਨਾ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਪੂਜਯੇਨ੍ਮਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਪਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਪੂਜਾਰੀ ਗਾਯਤਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੀ ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।