ਅਰ੍ਚਾ ਪੂਰ੍ਵੋਦਿਤੇ ਪੀਠੇ ਅਙ੍ਗਲੋਕੇਸ਼੍ਵਰਾਯੁਧੈਃ
ਪੂਜਾ ਸਵੇਰੇ, ਪੀਠ ਤੇ, ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਾਰੋ ਮਾਯਾ ਤਤਃ ਸਾਂਤਸੇਂਦੁष੍ਵਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਵਾਨ੍
‘ਤਾਰਾ’ ਅੱਖਰ ਮਾਇਆ ਹੈ; ਫਿਰ, ਉਹ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮੁਨਿ ਸਤ੍ਤਮਃ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਪਰਞ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਦੇਵਤਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਉੱਚਾ ਚਾਨਣ, ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ, ਇਹ ਹੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਹृਦਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸੋ ऽਹਂ ਵੇਤਿ ਸ਼ਿਰੋ ਮਤਮ੍
‘ਸਵਾਹਾ’ ਦਿਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ‘ਸੋਹੰ’ ਸਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਵੋ ਨੇਤ੍ਰਮਾਖ੍ਯਾਤਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਹਰਿਹਰੇਤਿ ਚ
ਪ੍ਰਣਵ ਅੱਖਰ ਅੱਖ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹਥਿਆਰ ‘ਹਰੀਹਰ’ ਹੈ।
ਸ ਸਰ੍ਵਰੂਪਃ ਸਰ੍ਵਾਖ੍ਯਃ ਸੋ ऽਕ੍ਸ਼ਰਃ ਪਰਮਃ ਸ੍ਵਰਾਟ੍
ਉਹ ਹਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਕਦੇ ਨਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਪੂਜਾਪ੍ਰਣਵਪੀਠੇ ऽਸ੍ਯ ਸਾਂਗਾਵਰਣਕੈਰ੍ਮਤਾ
ਉਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਆਸਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਆਵਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਯਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾਦਿਵਾਕ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਕਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਹੋ' ਵਰਗੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੱਚ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ऋषਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ੍ਯ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਨ੍ਦੋ ਗਾਯਤ੍ਰਮੀਰਿਤਮ੍
ਇਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਨ, ਛੰਦ ਗਾਯਤਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਵੀ ਗਾਯਤਰੀ ਹੀ ਹੈ।
ਕਾਮੋ ਬੀਜਂ ਤਥਾਯੇਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਯ ਹ੍ਯੁਦਾਹृਤਾ
ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਰ੍ਪਣਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਪ੍ਤ੍ਯੈ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਂਮੋਹਿਨੀਸੁਮੈਃ
ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਰਪਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੋਹਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮੋਹਨਃ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਨਮੋਂऽਤੋ ਮਨੁਰੀਰਿਤਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ 'ਨਮੋ' ਤੇ 'ਓਮ' ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਬੀਜਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਾਪੇਤਿ ਬੀਜੇਨੈਵ षਡਙ੍ਗਕਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਬੀਜ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗ ਹਨ।
ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਜਪਸ੍ਤਥਾ ਹੋਮ ਆਜ੍ਯੇਨੈਵ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ਤਃ
ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਹੋਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕृਤੇ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰੀਧਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੇ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ऽਸ੍ਯ ਸ਼ੌਨਕऋषਿਰ੍ਵਿਰਾਟ੍ ਛਨ੍ਦਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ੌਨਕ ਹੈ, ਛੰਦ ਵਿਰਾਟ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਰਾਟ੍ ਛਨ੍ਦਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਕੋ ਹਰਿਃ
ਵਿਰਾਟ ਛੰਦ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਤੇ ਹਰੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਧਰਂ ਦੇਵਂ ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਕਿਰੀਟਿਨਮ੍
ਉਹ ਸੰਖ ਤੇ ਚਕਰਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੁਕਟ ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਸਨਕਾਦਿਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਦੇਵੈਰੁਪਾਸਿਤਮ੍
ਉਹ ਨੂੰ ਸਨਕ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਤਰੁਦ੍ਯਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਮਣ੍ਡਲੋਪਮਕੁਣ੍ਡਲਮ੍
ਸਵੇਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਡੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗੋਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਅਭਯਂ ਵਰਦਂ ਦੇਵਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਡਰ ਰਹਿਤਤਾ ਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਦ੍ਯਾਵਰਣਸਂਗੈਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਕ੍ਰਸ਼ਙ੍ਖਗਦਾਸਿਭਿਃ
ਪਹਿਲੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਚਕਰਾ, ਸੰਖ, ਗਦਾ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਨਕਾਦਿਕਸ਼ਾਕ੍ਤੇਯਵ੍ਯਾਸਨਾਰਦਸ਼ੌਨਕੈਃ
ਸਨਕ ਆਦਿਕ, ਸ਼ਾਕਤੇਯ, ਵਿਆਸ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਨੇ—
ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਜਪੋ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ੇਨ ਘृਤੇਨ ਹਵਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਘੀ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲੇ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵੈਰੋਗਿਣਂ ਸ੍ਮਰਨ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ—
ਰੋਗਿਣਾਂ ਰੋਗਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਾਤ੍
ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚੋਂ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਗ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰੇ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਗਨ੍ਧਕੁਸੁਮੈਰਾਰੋਗ੍ਯਾਯ ਤਿਲੈਰ੍ਹੁਨੇਤ੍
ਜੋ ਵਸਤ੍ਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਦਨ ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਏ; ਤੇ ਆਰੋਗਿਆ ਲਈ ਤਿਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ।
ਅष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸਹਸ੍ਰਂ ਵੈ ਸ ਜ੍ਵਰਂ ਨਾਸ਼ਯੇਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਅਠ ਲੱਖ ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਜਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਜ਼ਵਰਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।