ਦਕ੍ਸ਼ਾਙ੍ਗੁष੍ਠਾਚ੍ਚ ਵਾਮਾਙ੍ਗੁष੍ਠਾਨ੍ਤਮਙ੍ਗੁਲਿਪਰ੍ਵਸੁ
ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ,
ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵਾਮਕਨਿष੍ਠਾਦਿਕਨਿष੍ਟਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਤੌ ਸੁਧੀਃ
ਸੁਧੀ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਸਥਿਰਤਾ ਵਿਚ ਰੱਖਣ।
ਸਂਹृਤਿਰ੍ਦੇषਸਂਘਾਤਹਾਰਿਣੀ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਸੰਹਾਰ, ਜੋ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਮੇਵਂ ਕਾਮ੍ਯਾਦਿਰੂਪਤਃ
ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਇਹ ਇੱਛਾ ਆਦਿ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਨਃ ਸ੍ਥਿਤਿਕ੍ਰਮੇਣਾਰ੍ਣਾਨ੍ਮਨੋਰਙ੍ਗੁਲਿषੁ ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਫਿਰ, ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ, ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਮੂਲੇਨ ਪੁਟਿਤਾਨ੍ਮਾਤृਕਾਰ੍ਣਾਨ੍ਸਬਿਨ੍ਦੁਕਾਨ੍
ਫਿਰ, ਮੂਲ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਬਿੰਦੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ।
ਤਤਸ੍ਤਾਰਪੁਟਂ ਮੂਲਂ ਵ੍ਯਾਪਕਤ੍ਵੇਨ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਫਿਰ ਤਾਰਾ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮੂਲ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਮੋਨ੍ਤਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਣਪਦਾਯਾਮ੍ਯਾਨਿ ਚਾਤ੍ਮਨੇ
ਮੂਲ ਅੱਖਰ, ਮੰਤ੍ਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਖਰ ਅਤੇ 'ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ' ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪृਥ੍ਵੀ ਜਲਂ ਤਥਾ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ
ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼—
ਪ੍ਰਵਿਨ੍ਯਸੇਨ੍ਮਸ੍ਤਕੇ ਚ ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਯੋਰ੍ਨਸੋਃ
—ਇਹ ਸਿਰ, ਦੋ ਅੱਖਾਂ, ਦੋ ਕੰਨ ਅਤੇ ਨੱਕ ਦੇ ਛੇਦਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਣਵਾਨ੍ਤਰਿਤਾਨ੍ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਹृਦਨ੍ਤਾਨ੍ਵਿਜ੍ਯਸੇਨ੍ਮਨੋਃ
ਓਮ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹृਦਿ ਨਾਭੌ ਧ੍ਵਜੇ ਜਾਨ੍ਵੋਃ ਪਾਦਯੋਰ੍ਮਸ੍ਤਕੇ ਪੁਨਃ
ਦਿਲ, ਨਾਭੀ, ਝੰਡਾ, ਗੋਡਿਆਂ, ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁੜ ਸਿਰ ਉੱਤੇ—
ਪਦੋਰ੍ਜਾਨ੍ਵੋਰ੍ਲਿਙ੍ਗਦੇਸ਼ੇ ਨਾਭੌ ਹृਦਿ ਮੁਖੇ ਨਸੋਃ
—ਪੈਰਾਂ, ਗੋਡਿਆਂ, ਲਿੰਗ ਦੇਸ਼, ਨਾਭੀ, ਦਿਲ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਦੇ ਛੇਦਾਂ ਉੱਤੇ—
ਸृष੍ਟ੍ਯਨ੍ਤੋ ਵਰ੍ਣਿਨਾਂਨ੍ਯਾਸਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤੋਗृਹਮੇਧਿਨਾਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਵਰਣੀਆਂ ਲਈ ਹੈ; ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ।
ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਵਰ੍ਣਿਨਾਂ ਚੈਵ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਪਞ੍ਚਧਾ
ਵਰਣੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ।
ਕੇਚਿਦ੍ਵਿਰਕ੍ਤੇ ਗृਹਗੇ ਸਂਹਾਰਾਨ੍ਤਂ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ
ਕੁਝ ਗਿਆਨਵਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਰਕਤ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਲਈ ਇਹ ਸੰਹਾਰ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਰ੍ਦਸ਼ਾਵृਤ੍ਤਿਮਯਂ ਕृष੍ਣਸਾਂਨਿਧ੍ਯਕਾਰਕਮ੍
ਮਨ ਦੀ ਦਸ ਗਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਊਰ੍ਵੋਸ਼੍ਚ ਕਨ੍ਧਰਾਯਾਂ ਚ ਨਾਭੌ ਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਤਥਾ ਹृਦਿ
ਉਰਾਂ, ਗਲ੍ਹ, ਨਾਭੀ, ਪੇਟ ਅਤੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ—
ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ ਕਰ੍ਣਯੋਰ੍ਨਾਸਾਪੁਟਯੋਸ਼੍ਚ ਕਪੋਲਯੋਃ
—ਦੋ ਅੱਖਾਂ, ਦੋ ਕੰਨ, ਦੋ ਨੱਕ ਦੇ ਛੇਦ ਅਤੇ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ—
ਤਤਃ ਸ਼ਿਰਸਿ ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਾਦ੍ਯਾਂਸ਼ਾਸੁ ਸ੍ਵਕਲਾਸੁ ਚ
ਫਿਰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਭਾਗਾਂ ਉੱਤੇ—
ਮੂਲਾਧਾਰੇ ਲਿਙ੍ਗਦੇਸ਼ੇ ਜਾਨੁਨੋਃ ਪਾਦਯੋਸ੍ਤਥਾ
ਮੂਲਾਧਾਰ, ਲਿੰਗ ਦੇਸ਼, ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ—
ਊਰ੍ਵੋਰ੍ਜਾਨ੍ਵੋਰ੍ਜਙ੍ਘਯੋਸ਼੍ਚ ਪਾਦਯੋਰ੍ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਰਾਂ, ਗੋਡਿਆਂ, ਪਿੰਡੀਆਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਨ ਨ੍ਯਾਸਵਰ੍ਯੇਣ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਕृष੍ਣਤਨੁਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਉੱਤਮ ਨਿਆਸ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਦਸ਼ਾਙ੍ਗਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੌ ਨ੍ਯਾਸਵਰ੍ਯੌਂ ਨ੍ਯਸੇ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਫਿਰ ਦਸ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਨਿਆਸ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਟ੍ਯਾਂ ਪृष੍ਠੇ ਤਥਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਿਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵੈष੍ਣਵੋਤ੍ਤਮਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਆਸਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਰ, ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖੇ।
ਅਨ੍ਯੋ ऽਪ੍ਯष੍ਟਾਦਸ਼ਾਰ੍ਣੋਕ੍ਤਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਨ੍ਯਾਸਸਂਚਯਃ
ਅਠਾਰਾਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਜਾ ਨਿਆਸਾ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵੇਣੁਬਿਲ੍ਵਾਦਿਮੁਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਸਾਧਕੋਤ੍ਤਮਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੰਸਲੀ, ਬਿਲਵਾ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੂਦਰਾਵਾਂ ਦਿਖਾਏ।
ਅਨਙ੍ਗੁष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ऋਜਵਃ ਕਰਸ਼ਾਖਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍
ਜੇ ਅੰਗੂਠਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਾਰਿਤਕਰਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯੋਰ੍ਵਰ੍ਮਮੁਦ੍ਰੇਯਮੀਰਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਰਨਮੂਦਰਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿष੍ਵਗ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਾ ਕਥਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਮੁਦ੍ਰਾ ਯਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਤਰ੍ਜਨਿਮਧ੍ਯਮੇ ਚ
ਅਸਤਰਮੂਦਰਾ ਉਹ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਰਜਨੀ ਤੇ ਮੱਧਮ ਉਂਗਲਾਂ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੋਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।