ਧ੍ਯਾਨਾਰ੍ਚਨਾਦਿਕਂ ਚਾਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍
ਉਸ ਲਈ ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਪੀਤਵਰ੍ਣਂ ਜਪੇਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰੋ ਮਾਯਾ ਰਮਾਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਦਾਸ਼ਰਥਾਯ ਹृਞ੍ਚ ਵੈ
‘ਤਾਰਾ’, ‘ਮਾਇਆ’, ‘ਰਮਾ’ ਦਾ ਜੋੜ, ਤੇ ‘ਦਸ਼ਰਥ’ ਨਾਲ ‘ਹ੍ਰਿਂ’ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਨਾਥਾਯ ਹृਦਨ੍ਤੋ ਵਸੁਵਰ੍ਣਵਾਨ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ, 'ਹ੍ਰਿਦ' ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ।
ਆਞ੍ਜਨੇਯਪਦਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਗੁਰਵੇ ਹृਦਯਾਨ੍ਤਿਮਃ
‘ਆੰਜਨੇਯ’ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਗੁਰੂ ਲਈ, 'ਹ੍ਰਿਦ' ਅਖ਼ਰ ਆਖਰੀ ਹੈ।
ਙੇਤਂ ਰਾਮਪਦ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧृਦਯਂ ਪਞ੍ਚਵਣਵਤ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਰਾਮ’ ਸ਼ਬਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਵਾਂ ਅਖ਼ਰ ‘ਹ੍ਰਿਦ’ ਹੈ।
ਰਾਮਾਨ੍ਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਦ੍ਰੌ ਚ ਙੇਂਤੌ ਪਾਵਕਵਲ੍ਲਭਾ
‘ਰਾਮ’ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ‘ਚੰਦਰ’ ਤੇ ‘ਭਦ੍ਰ’, ‘ਙੇਮ’ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ‘ਪਾਵਕਵੱਲਭਾ’।
ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ਼ੇषਾਨ੍ਵਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭੂषਿਤਮਸ੍ਤਕਃ
ਉਹ ਅੱਗ ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮੁਨਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਨ੍ਦੋ ਰਾਮੋ ऽਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਗਾਇਤਰੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਦੇਵੀਤਾ ਹੈ।
ਸਰਯੂਤੀਰਮਨ੍ਦਾਰਵੇਦਿਕਾਪਙ੍ਕਜਾਸਨੇ
ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਮੰਦਾਰਾ ਵੇਦਿਕਾ ਦੇ ਕਮਲ ਆਸਨ 'ਤੇ।
ਵਾਮੋਰੁਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਤਦ੍ਧਸ੍ਤਂ ਸੀਤਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਂਯੁਤਮ੍
ਵਾਮ ਪੱਥ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਹੱਥ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਸਂਕਾਸ਼ਂ ਕੇਵਲਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਸਾਫ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗਾ, ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ।
ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ षਡਰ੍ਣਵਞ੍ਚਾਸ੍ਯ ਹੋਮਨਿਤ੍ਯਾਰ੍ਚਨਾਦਿਕਮ੍
ਛੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਤ ਹੋਮ ਤੇ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਕਾਕ੍ਸ਼ਰੋਕ੍ਤ ਵਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮੁਨਿਧ੍ਯਾਨਾਰ੍ਚਨਾਦਿਕਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ, ਇੱਕ ਅਖ਼ਰ ਵਾਲਾ ਜਿਵੇਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਰਾਜਃ ਸ੍ਯਾਤ੍षਡ੍ਵਿਧਃ ਸਕਲੇष੍ਟਦਃ
ਤਿੰਨ ਅਖ਼ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਛੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।
ਏਕਾਰ੍ਣੋਕ੍ਤਵਦੇਤੇषਾਂ ਮੁਨਿਧ੍ਯਾਨਾਰ੍ਚਨਾਦਿਕਮ੍
ਇੱਕ ਅਖ਼ਰ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਰ੍ਣੋ ऽਯਂ ਮਹਾਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਮੁਨ੍ਯਾਦ੍ਯਰ੍ਚਾ षਡਰ੍ਣਵਤ੍
ਇਹ ਮਹਾਨ ਮੰਤਰ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵੋਮਾਰਾਮਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ऽਯਮष੍ਟਾਰ੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਦਃ
ਇਹ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ 'ਸ਼ਿਵੋਮਾਰਾਮ' ਮੰਤਰ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵੋਮਾਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
'ਸ਼ਿਵੋਮਾਰਾਮਚੰਦ੍ਰ' ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
षਡਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿਧਾਯਾਥ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਧृਦਿ ਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਮ੍
ਛੇ ਅੰਗ ਬਣਾਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਸ੍ਮੋਦ੍ਧੂਲਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਕਪਰ੍ਦ੍ਦਿਨਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ
ਅਸੀਂ ਉਹ ਜਟਾਧਾਰੀ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਾਸ਼ਾਙ੍ਕੁਸ਼ਧਨੁਰ੍ਬਾਣਧਰਾਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਰਿਲੋਚਨਾਮ੍
ਉਹ ਤ੍ਰਿਨੈਨੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਧਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਸ, ਅੰਕੁਸ਼, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬਿਲ੍ਪਪਤ੍ਰੈਃ ਫਲੈਃ ਪੁष੍ਪੈਸ੍ਤਿਲੈਰ੍ਵਾ ਪਙ੍ਕਜੈਰ੍ਹੁਨੇਤ੍
ਬਿਲਵਾ ਪੱਤਿਆਂ, ਫਲਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਤਿਲ ਜਾਂ ਕਮਲ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰੋ ਮਾਯਾ ਚ ਭਰਤਾਗ੍ਰਜਰਾਮਮਨੋਭਵਃ
'ਤਾਰਾ' ਅੱਖਰ, ਮਾਇਆ, ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਨੋਭਵ।
ਅਙ੍ਗਿਰਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ ਪੁਨਃ
ਅੰਗਿਰਸ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਛੰਦ ਮਾਪ ਹੈ, ਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰੈਕਮੁਨਿਭੂਨੇਤ੍ਰੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਣੈਰਙ੍ਗਕਲ੍ਪਨਮ੍
ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਰਤ ਕੇ ਅੰਗ-ਵਿਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਵੋ ਹृਦਯਂ ਸੀਤਾਪਤੇ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਙੇਂਤਿਮਃ
'ਪ੍ਰਣਵ' ਅੱਖਰ ਹਿਰਦਾ ਹੈ, ਸੀਤਾਪਤੀ ਰਾਮ ਹੈ, ਤੇ 'ਣੇੰਤਿਮਹ' ਅੰਤ ਹੈ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ऽਸ੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋ ਬृਹਤੀ ਦੇਵਤਾ ਪੁਨਃ
ਅਗਸਤ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਛੰਦ ਮਾਪ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਤੀ ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਰਾਮਾਬ੍ਧਿਵਹ੍ਨਿਵੇਦਾਕ੍ਸ਼ਿਵਰ੍ਣੈਃ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਕਲ੍ਪਨਾ
ਰਾਮ, ਸਮੁੰਦਰ, ਅੱਗ, ਵੇਦ ਤੇ 'ਅਕ੍ਸ਼ੀ' ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਾਰੋ ਹृਞ੍ਚੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਸੇਵ੍ਯਾਯ ਪਦਮੀਰਯੇਤ੍
'ਤਾਰਾ' ਤੇ 'ਹ੍ਰੀਂ' ਅੱਖਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਾ ਯੋਗ ਹੈ।