ਘृਤਾਕ੍ਤੈਃ ਪਾਯਸੈਰ੍ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਜਨਂ ਪੂਰ੍ਵਵਞ੍ਚਰੇਤ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਘੀ ਤੇ ਖੀਰ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਾਮਾਯ ਹਨਯੁਗ੍ਮਾਨ੍ਤੇ ਵਰ੍ਮਾਸ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ਤਿਮਃ
ਰਾਮ ਲਈ 'ਹਨ' ਦੇ ਜੋੜੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਆਖਰੀ ਭਾਗ ਹਥਿਆਰ, ਵਜਰ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯਾਨੁष੍ਟੁਪ੍ਛਨ੍ਦ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਸ ਲਈ 'ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ' ਛੰਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਤ੍ਥਿਤੈਃ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵਰ੍ਣੈਸ੍ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਯੇਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰਃ ਸ੍ਵਬੀਜਂ ਕਮਲਾ ਰਾਮਭਦ੍ਰੇਤਿ ਸਂਪਠੇਤ੍
'ਤਾਰ', ਆਪਣਾ ਬੀਜ, 'ਕਮਲਾ' ਤੇ 'ਰਾਮਭਦ੍ਰ' ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤਕਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍ਤੇ ਮਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਦੇਹਿ ਸਂਪਠੇਤ੍
'ਦਸ-ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, 'ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ, ਦੇਹ' ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬੀਜੈਰ੍ਵਿਯੁਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਰ੍ਣੋ ऽਯਂ ਫਲਦਾਯਕਃ
ਇਹ ਬੀਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬਤੀ-ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਤਾ ਰਾਮਭਦ੍ਰੋ ऽਤ੍ਰ ਬੀਜਂ ਸ੍ਵਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਿਨ੍ਦਿਰਾ
ਇਥੇ ਦੇਵਤਾ 'ਰਾਮਭਦ੍ਰ' ਹੈ, ਬੀਜ ਆਪਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ 'ਇੰਦਿਰਾ' ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਾਨਿ ਚ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਰ੍ਣਾਨ੍ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਪੰਜ ਅੰਗ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਜਮਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਸ੍ਯੇ ਦੋਃਸਂਧਿਯੁਗਲੇ ਸ੍ਤਨਹृਨ੍ਨਾਭਿषੁ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਮੂੰਹ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਜੋੜ, ਛਾਤੀ, ਦਿਲ ਤੇ ਨਾਭੀ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮ وار ਅੱਖਰ ਰੱਖਣੇ ਹਨ।
ਧ੍ਯਾਨਾਰ੍ਚਨਾਦਿਕਂ ਚਾਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍
ਉਸ ਲਈ ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਪੀਤਵਰ੍ਣਂ ਜਪੇਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰੋ ਮਾਯਾ ਰਮਾਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਦਾਸ਼ਰਥਾਯ ਹृਞ੍ਚ ਵੈ
‘ਤਾਰਾ’, ‘ਮਾਇਆ’, ‘ਰਮਾ’ ਦਾ ਜੋੜ, ਤੇ ‘ਦਸ਼ਰਥ’ ਨਾਲ ‘ਹ੍ਰਿਂ’ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਨਾਥਾਯ ਹृਦਨ੍ਤੋ ਵਸੁਵਰ੍ਣਵਾਨ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ, 'ਹ੍ਰਿਦ' ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ।
ਆਞ੍ਜਨੇਯਪਦਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਗੁਰਵੇ ਹृਦਯਾਨ੍ਤਿਮਃ
‘ਆੰਜਨੇਯ’ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਗੁਰੂ ਲਈ, 'ਹ੍ਰਿਦ' ਅਖ਼ਰ ਆਖਰੀ ਹੈ।
ਙੇਤਂ ਰਾਮਪਦ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧृਦਯਂ ਪਞ੍ਚਵਣਵਤ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਰਾਮ’ ਸ਼ਬਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਵਾਂ ਅਖ਼ਰ ‘ਹ੍ਰਿਦ’ ਹੈ।
ਰਾਮਾਨ੍ਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਦ੍ਰੌ ਚ ਙੇਂਤੌ ਪਾਵਕਵਲ੍ਲਭਾ
‘ਰਾਮ’ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ‘ਚੰਦਰ’ ਤੇ ‘ਭਦ੍ਰ’, ‘ਙੇਮ’ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ‘ਪਾਵਕਵੱਲਭਾ’।
ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ਼ੇषਾਨ੍ਵਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭੂषਿਤਮਸ੍ਤਕਃ
ਉਹ ਅੱਗ ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮੁਨਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਨ੍ਦੋ ਰਾਮੋ ऽਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਗਾਇਤਰੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਦੇਵੀਤਾ ਹੈ।
ਸਰਯੂਤੀਰਮਨ੍ਦਾਰਵੇਦਿਕਾਪਙ੍ਕਜਾਸਨੇ
ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਮੰਦਾਰਾ ਵੇਦਿਕਾ ਦੇ ਕਮਲ ਆਸਨ 'ਤੇ।
ਵਾਮੋਰੁਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਤਦ੍ਧਸ੍ਤਂ ਸੀਤਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਂਯੁਤਮ੍
ਵਾਮ ਪੱਥ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਹੱਥ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਸਂਕਾਸ਼ਂ ਕੇਵਲਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਸਾਫ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗਾ, ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ।
ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ षਡਰ੍ਣਵਞ੍ਚਾਸ੍ਯ ਹੋਮਨਿਤ੍ਯਾਰ੍ਚਨਾਦਿਕਮ੍
ਛੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਤ ਹੋਮ ਤੇ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਕਾਕ੍ਸ਼ਰੋਕ੍ਤ ਵਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮੁਨਿਧ੍ਯਾਨਾਰ੍ਚਨਾਦਿਕਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ, ਇੱਕ ਅਖ਼ਰ ਵਾਲਾ ਜਿਵੇਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਰਾਜਃ ਸ੍ਯਾਤ੍षਡ੍ਵਿਧਃ ਸਕਲੇष੍ਟਦਃ
ਤਿੰਨ ਅਖ਼ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਛੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।
ਏਕਾਰ੍ਣੋਕ੍ਤਵਦੇਤੇषਾਂ ਮੁਨਿਧ੍ਯਾਨਾਰ੍ਚਨਾਦਿਕਮ੍
ਇੱਕ ਅਖ਼ਰ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਰ੍ਣੋ ऽਯਂ ਮਹਾਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਮੁਨ੍ਯਾਦ੍ਯਰ੍ਚਾ षਡਰ੍ਣਵਤ੍
ਇਹ ਮਹਾਨ ਮੰਤਰ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵੋਮਾਰਾਮਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ऽਯਮष੍ਟਾਰ੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਦਃ
ਇਹ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ 'ਸ਼ਿਵੋਮਾਰਾਮ' ਮੰਤਰ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵੋਮਾਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
'ਸ਼ਿਵੋਮਾਰਾਮਚੰਦ੍ਰ' ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
षਡਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿਧਾਯਾਥ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਧृਦਿ ਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਮ੍
ਛੇ ਅੰਗ ਬਣਾਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।