ਇਤ੍ਯਾਜ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਘੈਃ ਸ ਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰੀਣਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰੀਣਨਾਰ੍ਥਾਯ ਯੈਃ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜੈਰ੍ਮਖਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਦਿਤਿਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਜਾਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੇਵਮਾਤਾਤਿਦੁਃਖਿਤਾ
ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।
ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਾਲਂ ਸਮਾਸੀਨਾ ਤਿष੍ਟਨ੍ਤੀ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਬੈਠੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਕਞ੍ਚਿਤ੍ਕਾਲਂ ਫਲਾਹਾਰਾ ਤਤਃ ਸ਼ੀਰ੍ਣਦਲਾਸ਼ਨਾ
ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ, ਫਿਰ ਝੜੇ ਪੱਤੇ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ।
ਸਞ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਸਨ੍ਦੋਹਂ ਧ੍ਯਾਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਤ੍ਮਨਾ
ਉਹ ਆਤਮਿਕ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ।
ਦੁਰਨ੍ਤਂ ਤਤ੍ਤਪਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੈਤੇਯਾ ਮਾਯਿਨੋ ऽਦਿਤਿਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਕਠਿਨ ਤਪस्या ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਇਆਵੀਂ ਦੈਤ ਅਦਿਤੀ ਕੋਲ ਆਏ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤਪ੍ਯਤੇ ਮਾਤਃ ਸ਼ਰੀਰਪਰਿਸ਼ੋषਣਮ੍
ਮਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਤਪस्या ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਯਜੇਦਂ ਦੁਃਖਬਹੁਲਂ ਕਾਯਸ਼ੋषਣਕਾਰਣਮ੍
ਇਹ ਤਿਆਗ ਦੋ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਂ ਯਨ੍ਤਤੋ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸਾਧਨਤਤ੍ਪਰੈਃ
ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੁਖਂ ਤ੍ਵਂ ਤਿष੍ਟ ਸੁਭਗੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਖੇਦਯ
ਸੁਭਾਗੇ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੋ; ਸਾਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਕਰੋ।
ਗਾਵੋ ਵਾ ਪਸ਼ਵੋ ਵਾਪਿਯਤ੍ਰ ਗਾਵੋ ਮਹੀਰੁਹਾਃ
ਗਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗਾਂ ਜਾਂ ਰੁੱਖ ਹੋਣ,
ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਵਾਪਿ ਰੋਗੀ ਵਾ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਗਤੋ ऽਪਿ ਵਾ
ਜੇ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਪਰਦੇਸ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,
ਅਨ੍ਨੇ ਵਾ ਸਲਿਲੇ ਵਾਪਿ ਧਨਾਦੌ ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾਸੁ ਚ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਧਨ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ,
ਸਾਧ੍ਵੀ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪਤਿਪ੍ਰਾਣਾ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤੇਨ ਵੈ ਵਨਮ੍
ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਔਰਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗृਹਂ ਚ ਮਾਰ੍ਯਾਤਨਯੇਰ੍ਵਿਹੀਨਂ ਯਥਾ ਤਥਾ ਮਾਤृਵਿਹੀਨਮਰ੍ਤ੍ਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾਨਵ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋਵੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਪ੍ਯਦਿਤਿਰ੍ਦੈਪ੍ਯੈਰ੍ਨ ਚਚਾਲ ਸਮਾਧਿਤਃ
ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਅਦਿਤੀ ਆਪਣੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ ਤੇ ਹਿਲੀ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕ੍ਰੋਧਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਹਨ੍ਤੁਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮਨੋਰਥਮ੍
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਦਂष੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੈਰਸृਜਨ੍ਵਹ੍ਨਿਂ ਸੋ ऽਦਹਤ੍ਕਾਨਨਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇਨੈਵ ਦਗ੍ਧਾ ਦੈਤੇਯਾ ਯੇ ਪ੍ਰਧਰ੍षਯਿਤੁਂ ਗਤਾਃ
ਉਹੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਆਏ ਸੀ, ਉਹ ਸਾੜੇ ਗਏ।
ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਵਿष੍ਣੁਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਤਕੇਨ ਸ੍ਵਜਨਾਨੁਕਮ੍ਪਿਨਾ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬਚਾਈ ਗਈ।
ਸ ਵਹ੍ਨਿਰਦਿਤਿਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਥਂ ਤਾਨਦਹਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਹ ਅੱਗ ਨੇ ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ?
ਪਰੋਪਦੇਸ਼ਨਿਰਤਾਃ ਸਜ੍ਜਨਾ ਹਿ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਚੰਗੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਰਿਧ੍ਯਾਨਪਰਾਨ੍ਸਾਧੂਨ੍ਕਃ ਸਮਰ੍ਥਃ ਪ੍ਰਬਾਧਿਤੁਮ੍
ਜੋ ਸਾਧੂ ਹਰਿ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦੇਵਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਿष੍ਟਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਰਿਨਾਮਪਰਾਣਾਂ ਚ ਕਿਮੁ ਧ੍ਯਾਨਰਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਜੋ ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ?
ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਟਤਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਾ ਵਾ ਤਸ੍ਕਰੋ ਵਾਪਿ ਵ੍ਯਾਧਯਸ਼੍ਚ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਉਥੇ ਨਾ ਰਾਜੇ ਹਨ, ਨਾ ਚੋਰ, ਨਾ ਬਿਮਾਰੀਆਂ।
ਡਾਕਿਨ੍ਯੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨ ਬਾਧਨ੍ਤੇ ऽਚ੍ਯੁਤਾਰ੍ਚਕਮ੍
ਡਾਕਣਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਅਚਲ ਦੇ ਪੂਜਾਰੀ ਨੂੰ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਟਤਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਦੇਵਤਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।