ਜਿਤਂ ਤੇ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਭਾਵਨ
ਤੇਰਾ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਪੁੰਡਰੀਕ-ਆਖ ਵਾਲੇ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ!
ਇਤ੍ਥਂ ਸਂਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਪਟਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸृਜੇਦ੍ਵਿਭੁਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਜਪ ਤੇ ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਯਦ੍ਵਯਂ ਸ਼੍ਰੀਨृਸਿਂਹੇਤ੍ਯष੍ਟਾਰ੍ਣੋ ऽਯਂ ਮਨੂਤ੍ਤਮਃ
‘ਜੈ ਜੈ ਨਰਸਿੰਘ’ — ਇਹ ਉੱਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ਜਯਨृਸਿਂਹਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਭੀष੍ਟਪ੍ਰਦਾਯਕਃ
‘ਜੈ ਨਰਸਿੰਘ’ ਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
षਡ੍ਵੀਰ੍ਘਾਢ੍ਯੇ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ षਡਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿਸ਼ਾਲਧੀਃ
ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਛੇ ਲੰਬੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਛੇ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰੇ।
ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਧृਦਿ ਵਿਭੁਂ ਨृਸਿਂਹਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਨਰਸਿੰਘ, ਚੰਦ੍ਰ-ਸ਼ੇਖਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਹ੍ਨੀਨ੍ਦੁਤੀਵ੍ਰਕਰਨੇਤ੍ਰ ਪਿਨਾਕਪਾਣੇ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਸ਼ੇਖਰ ਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਪਾਹਿ ਵਿष੍ਣੋ
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਅੱਗ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਨੇਤਰ, ਪਿਨਾਕ ਹਥ ਵਿੱਚ, ਠੰਡੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਮੋਰ ਪਹਿਨੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਸਾਜ੍ਯੇਨ ਪਾਯਸਾਨ੍ਨੇਨ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਦਰ੍ਚਨਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਅਰਚਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੀ ਤੇ ਖੀਰ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਵਿष੍ਣੁ ਤਤੋ ਬ੍ਰੂਯਾਜ੍ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਤੋਮੁਖਮ੍
ਫਿਰ, ਮਹਾ-ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਦੇਦ੍ਧੋਰਤਰਂ ਤੇ ਤੁ ਤਨੁਰੂਪਂ ਚ ਠਦ੍ਵਯਮ੍
ਤੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਰੂਪ ਤੇ ‘ਠ’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਰੂਪ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਨ੍ਧਦ੍ਵਯਂ ਘਾਤਯੇਤਿ ਦ੍ਵਯਂ ਵਰ੍ਮਾਸ੍ਤ੍ਰਮੀਰਯੇਤ੍
ਦੋ ਬੰਧਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ, ਤੇ ਦੋ ਵਜ੍ਰ ਤੇ ਵਾਰਮ-ਅਸਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰ।
ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੀਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਭਜਤਾਮਿष੍ਟਦਾਯਕਃ
ਪਚਾਸੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਭਗਤ ਨੂੰ ਚਾਹੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਛਨ੍ਦਸੀ ਚ ਤਥਾ ਘੋਰਨृਸਿਂਹੋ ਦੇਵਤਾ ਮਤਃ
ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਭਿਆਨਕ ਨਰਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਰ੍ਯੋ ऽਯਂ ਸਰ੍ਵਰਕ੍ਸ਼ਾਕਰੋ ਮਤਃ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ऋषਿਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯਾਨੁष੍ਟੁਪ੍ਛਨ੍ਦ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਨ ਅਤੇ ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁੱਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਂ ਬੀਜਂ ਹਂ ਤਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਨਿਯੋਗੋ ऽਖਿਲਾਪ੍ਤਯੇ
ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ 'ਜੰ' ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀ 'ਹੰ' ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰੌਦ੍ਰਂ ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਨृਸਿਂਹਂ ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਦਾਰਣਮ੍
ਕੋਈ ਭਗਵਾਨ ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਰੌਦਰ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹਨ।
ਤਪ੍ਤਹਾਟਕਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਜ੍ਵਲਪ੍ਤਾਵਕਲੋਚਨਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਜਲਦੇ ਕੋਲੇ ਵਾਂਗ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁਨਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ऽਨੁष੍ਟੁਪ੍ਛਨ੍ਦਃ ਸਮੀਰਿਤਃ
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਨ ਅਤੇ ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁੱਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਪਾਦੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਰ੍ਵੇਣ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਚਾਰ ਪਦਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣ੍ਯਾਯਾਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਤਾਮ੍
ਜੋ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਸ੍ਤੇਜਸੇ ਆਵਿਰਾਵਿਰ੍ਭਵ ਵਜ੍ਰਨਖਾਨ੍ਤਤਃ
ਹੇ ਤੇਜਸਵੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ।
ਤਮੋ ਗ੍ਰਸਦ੍ਵਯਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸ੍ਵਾਹਾਨ੍ਤੇ ਚਾਭਯਂ ਤਤਃ
ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 'ਸਵਾਹਾ' ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿषष੍ਟ੍ਯਰ੍ਮੋ ऽਸ੍ਯ ਮੁਨ੍ਯਾਦਿ ਸਰ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦੀਰਿਤਮ੍
ਬਾਹਠ ਅੰਗ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਭ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨਰਸਿਂਹਾਯ ਤਾਰਸ਼੍ਚ ਬੀਜਮਸ੍ਯ ਯਦਾ ਤਤਃ
ਨਰਸਿੰਘ ਲਈ 'ਤਾਰਾ' ਅੱਖਰ ਬੀਜ ਹੈ; ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬੀਜਂ ਵਰਾਹਰੂਪਾਯ ਤਾਰੋ ਬੀਜ ਨृਸਿਂਹਤਃ
ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਲਈ 'ਤਾਰਾ' ਬੀਜ ਹੈ; ਨਰਸਿੰਘ ਲਈ ਵੀ 'ਬੀਜ' ਹੈ।
ਪਾਪਧ੍ਰੁਵਤ੍ਰਯਂ ਬੀਜਂ ਰਾਮਾਯ ਨਿਗਮਾਦਿਤਃ
ਰਾਮ ਲਈ ਤਿੰਨ 'ਪਾਪ-ਧਰੁਵ' ਬੀਜ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਜਯਦ੍ਵਯਂ ਤਤਃ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾਨ੍ਤੇ ਚ ਨਿਵਾਸਿਨੇ
ਫਿਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ 'ਜਯ' ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਹੈ।
ਤਾਰਃ ਸ੍ਵਂ ਬੀਜਮਿਤ੍ਯੇष ਮਹਾਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਦਾਯਕਃ
'ਤਾਰਾ' ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਹੈ; ਇਹ ਵੱਡੀ ਸਰਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਛਨ੍ਦੋ ऽਤਿਜਗਤੀ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵਤਾ ਕਥਿਤਾ ਮਨੋਃ
ਛੰਦ 'ਅਤਿਜਗਤੀ' ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਦੇਵੀਤਾ ਮਨੂ ਹੈ।