ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯਤ੍ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇष੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਮੁਯਾਹृਵਿ
ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਸਰ੍ਗਾ ਬਾਮਕਰ੍ਣੋਢ੍ਯੋ ਭृਗੁਰ੍ਵਢ੍ਯਾਸਨੋ ਮਰੁਤ੍
ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਹੈ, ਛੰਦ ਬਾਮਕਰਨੋਢਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਮਰੁਤ ਹੈ।
ਦੇਵਭਾਗੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ ਰਵਿਃ
ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ ਛੰਦਸ ਹੈ, ਛੰਦ ਗਾਯਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਾਯ ਹृਦਯਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਸ਼ਿਰ ਈਰਿਤਮ੍
ਸਚਾਈ ਲਈ ਹਿਰਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਲਈ ਸਿਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨੇਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਦਗ੍ਰਯੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸ਼ਰ੍ਵਾਯਾਸ੍ਰਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨ; ਸ਼ਰਵਾ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਧਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪੁਨਃ षਡਰ੍ਣੈਰ੍ਹ੍ਰੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ ਕृਤ੍ਵਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥੈਃ षਡਙ੍ਗਕਮ੍
ਫਿਰ, ਹ੍ਰੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰੋਂ ਛੇ ਅੰਗ ਬਣਾਏ।
ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਚ ਰਵਿਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਾਨੁਂ ਭਾਸ੍ਕਰਮੇਵ ਚ
ਫਿਰ, ਆਦਿਤਯ, ਰਵੀ, ਭਾਨੁ ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਸਿਮਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਦ੍ਯਾਦਿਪਞ੍ਚ ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਦ੍ਯਾਨ੍ ਨ੍ਯਸੇਨ੍ਙੇਂ ਹृਦਯੋਂऽਤਿਮਾਨ੍
‘ਸ’ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ।
ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਸ੍ਯਕਣ੍ਠਹृਤ੍ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਨਾਭਿਲਿਙ੍ਗਗੁਦੇषੁ ਚ
ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਗਲਾ, ਹਿਰਦਾ, ਪੇਟ, ਨਾਭੀ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਗੁਦਾ ਤੇ।
ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਦਿਕਣ੍ਠਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨ੍ਯਸੇਞ੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਿਮਨੁਸ੍ਪ੍ਰਰਨ੍
ਸਿਰ ਤੋਂ ਗਲੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਰੱਖੋ।
ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਕਣ੍ਠਾਦਿਨਾਭ੍ਯਨ੍ਤਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਪ੍ਰਦ੍ਯੋਤਨਂ ਹृਦਿ
ਗਲੇ ਤੋਂ ਨਾਭੀ ਤੱਕ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖੋ।
ਨਾਭ੍ਯਾਦਿਪਾਦਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵਹ੍ਨਿਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍
ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਵੇ ਤੱਕ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖੋ।
ਆਦਿਠਾਨ੍ਤਾਰ੍ਣਪੂਰ੍ਵਂ ਙੇਂਨਮੋਨ੍ਤਂ ਸੋਮਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਦੇ ਅੱਖਰ ਤੱਕ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ‘ਙੇੰ’ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰ ਮੰਡਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਡਕਾਰਾਦਿਕ੍ਸ਼ਕਾਰਾਨ੍ਤਵਰ੍ਣਾਦ੍ਯਂ ਪਹ੍ਨਿਮਣ੍ਡਲਮ੍
‘ਡ’ ਤੋਂ ‘ਕ੍ਸ਼’ ਤੱਕ, ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਗ੍ਰੀषੋਮਾਤ੍ਮਕੋ ਨ੍ਯਾਸਃ ਕਥਿਤਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਦਃ
ਅੱਗ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲਾ ਨਿਆਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਮੋਨ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਹਂਸ੍ਨਯਾਸੋ ऽਯਮੀਰਿਤਃ
‘ਨਮੋ’ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹੰਸ ਨਿਆਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਕ੍ਤਾਦਿਤ੍ਯਮੁਖਾਨੇਤਾਨ੍ਵਿਨ੍ਯਸੇਞ੍ਚ ਨਵਗ੍ਰਹਾਨ੍
ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਨੌ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖੇ।
ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯੇ ਚ ਤਥਾ ਭਾਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਙ੍ਘ੍ਰੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਹ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰੂ-ਮੱਧ ਤੇ, ਫੋਰਹੈੱਡ ਤੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੇ।
ਪੁਨਰ੍ਨ੍ਯਾਸਤ੍ਰਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮੂਲੇਨ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਚਰੇਤ੍
ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨਿਆਸ ਮੁੜ ਕਰੇ, ਮੂਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਅਪਕ ਢੰਗ ਨਾਲ।
ਦਾਨਾਭਯਾਬ੍ਜਯੁਗਲਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤਂ ਕਰੈ ਰਵਿਮ੍
ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇ ਦੋ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਫੜਦੇ ਹੋਏ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵੈਵਂ ਪ੍ਰਜਪੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਵਸੁਲਕ੍ਸ਼ਂ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪੇ ਅਤੇ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੋਮ ਕਰੇ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਪੀਠਯਜਨੇ ਧਰ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਸ੍ਥਲੇ ਯਜੇਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੀਠ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਪਰਮਾਦਿਮੁਖਂ ਮਧ੍ਯੇ ਖਬਿਂਬਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਉਹ ਉੱਚਤਮ, ਆਦਿ-ਮੁਖ ਨੂੰ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼-ਚਕ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪੂਜੇ।
ਦੀਪ੍ਤਾ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਜਯਾ ਭਦ੍ਰਾ ਵਿਭੂਤਿਰ੍ਵਿਮਲਾ ਤਥਾ
ਉਜਲ, ਸੁਖਮ, ਜੇਤੂ, ਸ਼ੁਭ, ਵਭੂਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ — ਇਹ ਸਭ।
ਹ੍ਰਸ੍ਵਤ੍ਰਯੋਕ੍ਤਿਜਾਃ ਕ੍ਲੀਬਹੀ ਨਾ ਵਹ੍ਨੀਨ੍ਦੁਸਂਯੁਤਾਃ
ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨਪੁੰਸਕ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਾ ਤੇ ਸृष੍ਟਿਃ ਸ਼ੇषਾਨ੍ਵਿਤਾਪ੍ਯਸੌ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਹੈ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਰਾਦ੍ਯੋ ऽਯਂ ਪੀਠਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਨੇਨਾਸਨਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍
ਤਾਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪੀਠ ਮੰਤ੍ਰ ਆਸਨ ਨਿਰਧਾਰਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ।
ਨਵਾਰ੍ਣਾਯ ਚ ਮਨਵੇ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸਂਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਨੌ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਲਈ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਮਨਵ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੇ।
ਤਤਃ षਡਙ੍ਗਾਮਾਰਾਧ੍ਯ ਦ੍ਵਿਕ੍ਸ਼੍ਵष੍ਟਾਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਫਿਰ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਸੂਰ੍ਯਂ ਦਿਸ਼ਾਸੁ ਸਦ੍ਯਾਦਿਪਞ੍ਚ ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਦਿਕਾਨਿਮਾਨ੍
ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਸਦਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ।