ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਰ੍ਘਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਕਰਂ ਨृਣਾਮ੍
ਇਹ ਆਮ ਅਰਘਿਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਯਾਗਵਸ੍ਤੂਨਿ ਤੇਨ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਪੁਥਕ੍
ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਯਜਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰਸ੍ਰੇਣ ਸਂਵੇष੍ਟ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਰ੍ਘੋਦਕੇਨ ਚ
ਚੌਕ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਅਰਘਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਉਹ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਗ੍ਨੇਯਾਦਿषੁ ਕੋਣੇषੁ ਹृਦਾਦ੍ਯਙ੍ਗਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਕੋਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਚਾਰ ਅੰਗ — ਦਿਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ — ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲਖਣ੍ਡਤ੍ਰਯੇਨਾਥਾਧਾਰਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਤੁ ਮਧ੍ਯਗਾਮ੍
ਮੂਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਟਾਪ੍ਯ ਤ੍ਰਿਪਦਿਕਾਂ ਪੂਜਯੇਨ੍ਮਨੁਨਾਮੁਨਾ
ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਮੁਕਾਰ੍ਧ੍ਯੇਤਿ ਪਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸਨਾਪਹृਦਯੋਂऽਤਿਮੇ
ਪਾਤਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ‘ਇਹ ਅਰਘਿਆ ਉਸ ਲਈ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਫ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਂ ਸ਼ਰਂਵਂ ਸਂਸ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤੀਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਰ੍ਮ ਫਟ੍ ਹृਦਯਂ ਪਾਞ੍ਚਜਨ੍ਯਾਯ ਹृਦਯਂ ਮਨੇਃ
ਕਵਚ ‘ਫਟ’ ਹੈ, ਦਿਲ ਪਾਂਚਜਨਯ ਲਈ ਹੈ; ਦਿਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਹੈ।
ਅਮੁਕਾਰ੍ਧ੍ਯੇਤਿ ਪਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਨਮੋਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਿਵਰ੍ਣਵਾਨ੍
ਪਾਤਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ‘ਇਹ ਅਰਘਿਆ ਉਸ ਲਈ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜਲੈਰ੍ਮੂਲਂ ਵਿਲੋਮਮਾਤृਕਾਂ ਪਠਨ੍
ਫਿਰ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਉਲਟ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੂਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ੴ ਸੋਮਮਣ੍ਡਲਾਯੇਤਿ षੋਡਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਕਲਾਤ੍ਮਨੇ
‘ਓਮ, ਸੋਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਈ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਜੋ ਸੋਲਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ षੋਡਸ਼ਸਂਖ੍ਯਾਕਾ ਯਜੇਞ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਃ ਕਲਾਃ
ਉਥੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗੋਮੁਦ੍ਰਯਾਮृਤੀਕृਤ੍ਯਾਚ੍ਛਾਦਯੇਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਮਮੁਦ੍ਰਯਾ
ਗੋਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਤਸਯ ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਢੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵੇष੍ਟਦੇਵਂ ਚ ਤਤੋ ਮੁਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍
ਚਾਹੀਦੀ ਦੇਵੀ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਹਾਮੁਦ੍ਰਾਂ ਯੋਨਿਮੁਦ੍ਰਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਕ੍ਰਮਤਃ ਸੁਧੀਃ
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾ ਮੁਦਰਾ ਤੇ ਫਿਰ ਯੋਨੀ ਮੁਦਰਾ ਕਰੇ।
ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵਤਾਂ ਸ੍ਮਰਨਟ੍
ਉਥੇ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵੀ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਸ਼ਙ੍ਖਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣੀਪਾਤ੍ਰਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍
ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਰੱਖੋ।
ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਹृਞ੍ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਤਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਆਤਮਾ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹ੍ਰੀਂ; ਗਿਆਨ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।
ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਪੁष੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਫੁੱਲ ਤੇ ਅੱਖਤ ਨਾਲ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛਿੜਕੇ।
ਪਾਦ੍ਯਾਰ੍ਧ੍ਯਾਚਮਨੂਯਾਰ੍ਥਂ ਮਧੁਪਰ੍ਕਾਰ੍ਥਮਪ੍ਯੁਤ
ਪਾਦਯ, ਅਰਘ, ਆਚਮਨ ਅਤੇ ਮਧੁਪਾਰਕ ਲਈ।
ਪਾਦ੍ਯਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਦੂਰ੍ਵਾਬ੍ਜਵਿष੍ਣੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਜਲੈਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਪਾਦਯ ਉਹ ਪਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਆਮਾਕ, ਦੂਬ, ਕਮਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁਕ੍ਰਾਂਤਾ ਪੱਤੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗਨ੍ਧਦੂਰ੍ਵਾਦਲੈਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਤਸ਼੍ਚਾਚਮਨੀਯਕਮ੍
ਅਰਘ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਦੂਬ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਆਚਮਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਾਜ੍ਯਦਧਿਸਂਮਿਸ਼੍ਰਂ ਮਧੁਪਰ੍ਕਸਮੀਰਿਤਮ੍
ਮਧੁਪਾਰਕ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਦ, ਘਿਉ ਤੇ ਦਹੀ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਰ੍ਕਾਰ੍ਚਨੇ ਸ਼ਙ੍ਖਮਯੇਨੈਵ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਸ਼ੰਕਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸ਼ੰਖ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਕ੍ਤਾਂਬਰਾਭਯਕਰਾਧ੍ਯੇਯਾਃਸ੍ਪੁਃ ਪੀਠਸ਼ਕ੍ਤਯਃ
ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਅਭੈ ਮুদ্রਾ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀਠ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧਿਨਾ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਯਾਂ ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਮਾਯਾਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਜੋ ਮੂਰਤੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਸ਼ੁਭਦਾ ਗੇਹੇ ਪੂਜਨਾਯ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਘਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਨਸੀਬ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਪष੍ਟਾਂ ਵਾਪ੍ਯ ਨ੍ਤ੍ਯਜਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਨੈਵ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਜੋ ਮੂਰਤੀ ਸਾਫ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਮੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਮੂਲੇਨ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸਂਕਲ੍ਪ੍ਯ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਯਥੋਦਿਤਮ੍
ਮੂਲ ਮੰਨ ਕੇ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।