ਮੇਘਨਾਦਃ ਸੁਭਗਯਾ ਵ੍ਯਾਪੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਾਲਰਾਤ੍ਰਿਯੁਕ੍
ਮੇਘਨਾਦ, ਵਧੀਆ ਭਾਗ ਨਾਲ, ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ।
ਗਣੇਸ਼ਮਾਤृਕਾਯਾਸ੍ਤੁ ਗਣੋ ਮੁਨਿਭਿਰੀਰਿਤਃ
ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਗਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
षਡ੍ਦੀਰ੍ਘਾਢ੍ਯੇਨ ਬੀਜੇਨ ਕृਤ੍ਵਾਙ੍ਗਾਨਿ ਤਤਃ ਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਛੇ ਲੰਬੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬੀਜ ਨਾਲ, ਅੰਗ ਬਣਾਕੇ, ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਸ਼੍ਲਿष੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਤਨੁਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਗਣਪੇ ਭਵੇਤ੍
ਪਤਨੀ ਦੇ ਗਲੇ ਲੱਗਾ, ਲਾਲ ਸਰੀਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਗਣ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤਤੇਧਿਕਾਃ
ਵਾਪਸੀ, ਟਿਕਾਅ, ਗਿਆਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਗੁਣ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਮृਤਾ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਾ ਚਾਪ੍ਯਾਯਿਨੀ ਤਥਾ
ਸੂਖਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੂਖਮ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਤੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ।
ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਮੇਧਾ ਤਤਃ ਕਾਨ੍ਤਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਦ੍ਧृਤਿਃ ਸ੍ਥਿਰਾ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਸਮਝ, ਬੁੱਧੀ, ਫਿਰ ਚਮਕ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਹੌਸਲਾ, ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ।
ਕਾਮਿਕੋ ਵਰਦਾ ਵਾਥ ਹ੍ਲਾਦਿਨੀ ਪ੍ਰੀਤਿਸਂਯੁਤਾ
ਇੱਛਾ, ਦਾਤਾ, ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ।
ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ਚ ਕ੍ਰੋਧਿਨੀ ਪਸ਼੍ਚਾਕ੍ਰਿਯਾਕਾਰੀ ਸਮृਤ੍ਯੁਕਾ
ਭੁੱਖ ਤੇ ਗੁੱਸਾ, ਫਿਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਮੌਤ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ।
ਉਕ੍ਤਾ ਕਲਾਮਾਤृਕੈਵਂ ਤਤ੍ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਃ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਾ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ; ਭਗਤ ਨੂੰ ਇਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀਛਨ੍ਦ ਆਖ੍ਯਾਤਂ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਾਰਦਾਭਿਧਾ
ਛੰਦ ਗਾਇਤਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਰਦਾ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਚਕ੍ਰਗੁਣੈਣਾਂਸ਼੍ਚ ਦਧਤੀਂ ਚ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਾਮ੍
ਕੰਵਲ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਦੇ ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵੈਵਂ ਤਾਰਪੂਰ੍ਵਾਂ ਤਾਂ ਨ੍ਯਸੇਨ੍ਙਨ੍ਤਕਲਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, 'ਤਾ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਭਾਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹृਦਯਾਦਿਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਾਤੀਃ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਚੌਥੇ ਤਕ, ਜਟਾ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵੇष੍ਟਦੇਵਂ ਤਂ ਭੂषਾਯੁਧਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨ੍ਯਸ੍ਯਾਙ੍ਗषਟ੍ਕਂ ਤਨ੍ਮੂਰ੍ਤੌਂ ਤਤਃ ਪੂਜਨਮਾਰਭੇਤ੍
ਉਹ ਉਸ ਮੂਰਤ 'ਤੇ ਛੇ ਅੰਗ ਰੱਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਕੋਣਂ ਚਤੁਰਸ੍ਰਂ ਵਾ ਵਾਮਭਾਗੇ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯ ਚ
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤਿਕੋਣ ਜਾਂ ਚੌਕ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਮਣ੍ਡਲਂ ਚੇਦ੍ਵਾ ਪਾਤ੍ਰਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਚਾਸ੍ਰਤਃ
ਉਥੇ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਦਾ ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਪਾਤਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਲਿਮਮਾਤृਕਾ ਪੂਲਮੁਞ੍ਚਰਨ੍ਪੂਰਪੇਜ੍ਜਲੈਃ
‘ਕਲਿੰ’ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਗੋਮੁਦ੍ਰਯਾਮृਤੀਕृਤ੍ਯ ਕਵਚੇਨਾਵਗੁਣ੍ਠਯੇਤ੍
ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗੋਮੂਤਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਕਵਚ ਨਾਲ ਢੱਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਰ੍ਘਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਕਰਂ ਨृਣਾਮ੍
ਇਹ ਆਮ ਅਰਘਿਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਯਾਗਵਸ੍ਤੂਨਿ ਤੇਨ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਪੁਥਕ੍
ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਯਜਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰਸ੍ਰੇਣ ਸਂਵੇष੍ਟ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਰ੍ਘੋਦਕੇਨ ਚ
ਚੌਕ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਅਰਘਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਉਹ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਗ੍ਨੇਯਾਦਿषੁ ਕੋਣੇषੁ ਹृਦਾਦ੍ਯਙ੍ਗਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਕੋਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਚਾਰ ਅੰਗ — ਦਿਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ — ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲਖਣ੍ਡਤ੍ਰਯੇਨਾਥਾਧਾਰਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਤੁ ਮਧ੍ਯਗਾਮ੍
ਮੂਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਟਾਪ੍ਯ ਤ੍ਰਿਪਦਿਕਾਂ ਪੂਜਯੇਨ੍ਮਨੁਨਾਮੁਨਾ
ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਮੁਕਾਰ੍ਧ੍ਯੇਤਿ ਪਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸਨਾਪਹृਦਯੋਂऽਤਿਮੇ
ਪਾਤਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ‘ਇਹ ਅਰਘਿਆ ਉਸ ਲਈ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਫ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਂ ਸ਼ਰਂਵਂ ਸਂਸ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤੀਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਰ੍ਮ ਫਟ੍ ਹृਦਯਂ ਪਾਞ੍ਚਜਨ੍ਯਾਯ ਹृਦਯਂ ਮਨੇਃ
ਕਵਚ ‘ਫਟ’ ਹੈ, ਦਿਲ ਪਾਂਚਜਨਯ ਲਈ ਹੈ; ਦਿਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਹੈ।
ਅਮੁਕਾਰ੍ਧ੍ਯੇਤਿ ਪਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਨਮੋਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਿਵਰ੍ਣਵਾਨ੍
ਪਾਤਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ‘ਇਹ ਅਰਘਿਆ ਉਸ ਲਈ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ।