ਪਞ੍ਚषषਅਟ੍ਯਰ੍ਣਮਾਰਭ੍ਯ ਨਵਨਨ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ਰਾਵਧਿ
ਪੈਂਸਠ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨੌ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਤੱਕ—
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਰ੍ਣਾ ਯੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿਥ੍ਯਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਪੁਨਃ
ਤੇਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੈ—
ਸ਼ਤਂ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਸ਼ਤਂ ਵਾਪਿ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਸੌ, ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਦੋ ਸੌ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ—
ਯੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਵਰ੍ਣਸਂਖ੍ਯਾਕਾ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅੱਖਰ ਗਿਣਤੀ ਠੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਝ ਹੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਅਤਿਵृਦ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਯੋਗੇषੁ ਸ਼ਿਥਿਲਾਸ੍ਤੇ ਸਮੀਰਿਤਾਃ
ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਹਨ, ਉਹ ਢੀਲੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਚੈਵ ਯੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਰੂਪਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਸਤੁਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਤੁਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੋषਾਨੇਤਾਨਵਿਜ੍ਞਾਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨੇਤਾਞ੍ਜਪਨ੍ਤਿ ਯੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਅਵਗੁਣ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ ਜਪਦੇ ਹਨ—
ਛਿਨ੍ਨਾਦਿਦੋषਦੁष੍ਟਾਨਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਾਧਨਂ ਬ੍ਰੁਵੇ
ਮੈਂ ਟੁੱਟੇ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਯਂ ਕਞ੍ਚਿਦਪਿ ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਯਃ
ਕੋਈ ਵੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯੋਨਿਮੁਦ੍ਰਾਬਨ੍ਧ ਏਵਂ ਭਵੇਦਾਸਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਯੋਨੀ-ਮੁਦਰਾ ਤੇ ਬੰਧ ਲਗਾ ਕੇ, ਆਸਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਗ੍ਰੇ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਤੇ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਨਾਰਦ
ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਨਾਰਦ।
ਗੁਰ੍ਵਨੁਜ੍ਞਾਰਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਭਿषੇਕਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ—
ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਨਿਗ੍ਰਹਾਨੁਗ੍ਰਹਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਤੰਤਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ—ਰੋਕਣ ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ—ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿष੍ਕਾਸਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਨਯੀ ਚ ਸੁਵੇषਵਾਨ੍
ਸੱਚਾਈ ਨਿਕਾਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਵਸਤ੍ਰ-ਪਹਿਨਾਵ ਵਾਲਾ।
ਨਿਤ੍ਯਾਨੁष੍ਟਾਨਸਂਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਅਚਾਰਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਮਾਦਿਸਾਧਨੋਪੇਤਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਾਨ੍ ਸੁਸ੍ਥਿਰਾਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਦृਢਵ੍ਰਤਸਮਾਚਾਰਃ ਕृਤਜ੍ਞਃ ਪਾਪਭੀਰੁਕਃ
ਜੋ ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਏਵਂਵਿਧੋ ਭਵੇਚ੍ਛਿष੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯਥਾ ਗੁਰੁਦੁਃਖਦਃ
ਚੇਲਾ ਐਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਦਕ੍ਚਪਞ੍ਚਸੂਤ੍ਰਾਣਿ ਪਾਤਯੇਤ੍
ਉਹ ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ, ਦੱਖਣ, ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਪੰਜ ਧਾਗੇ ਰੱਖੇ।
ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਯਪ੍ਰਥਮੇ ਤ੍ਵਾਦ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਦ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਕਮ੍
ਉਥੇ, ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਹਿਲਾ ਰੱਖੋ; ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਰੱਖੋ।
ਤਤ੍ਤਦਾਗ੍ਨੇਯਕੋष੍ਟੇषੁ ਤਤ੍ਤਤ੍ਪਞ੍ਚਮਮਕ੍ਸ਼ਰਮ੍
ਹਰ ਅੱਗ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਵਾਂ ਅੱਖਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੋ।
ਨਾਮਾਦ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਮਾਰਭ੍ਯ ਯਾਵਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿ ਵਰ੍ਣਕਮ੍
ਨਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇ ਅੱਖਰ ਤੱਕ।
ਪ੍ਰਾਦਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਾਤ੍ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਸਾਧ੍ਯਾਖ੍ਯਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਦੂਜਾ 'ਸਾਧਿਆ' ਸਥਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਵਰ੍ਣਾਵੇਕਕੋष੍ਟੇ ਸਿਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧੇਤਿ ਤਨ੍ਮਤਮ੍
ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ 'ਸਿੱਧ' ਤੇ 'ਅਸਿੱਧ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤृਤੀਯੇ ਤਤ੍ਸੁਸਿਦ੍ਧਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਾਰਿਸ੍ਤਞ੍ਚਤੁਰ੍ਥਕੇ
ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ 'ਸੁਸਿੱਧ', ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ 'ਸਿੱਧਾਰੀ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁष੍ਕੇ ਚੇਤ੍ਤਦਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਨਾਮਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਮ ਦਾ ਅੱਖਰ ਹੋਵੇ।
ਸਾਧ੍ਯਸਿਦ੍ਧਃ ਸਾਧ੍ਯਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਸੁਸਿਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਰਿਪ੍ਰੁਃ
'ਸਾਧਿਆ-ਸਿੱਧ', 'ਸਾਧਿਆ-ਸਾਧਿਆ', 'ਸੁਸਿੱਧ' ਅਤੇ 'ਰਿਪੁ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ।
ਤਦਾ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਰੀਤ੍ਯਾ ਤੁ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਦ੍ਵੇਯਂ ਮਨੀषਿਭਿਃ
ਫਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੁਰੀਯੇ ਚੇਞ੍ਚਤੁष੍ਕੇ ਤੁ ਤਦੈਵਂ ਗਣਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਿਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧੋ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਸਾਧ੍ਯਕਃ
'ਰਿੱਧ-ਸਿੱਧ' ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ 'ਸਿੱਧੀ-ਸਾਧਿਆ' ਹੁੰਦੀ ਹੈ।