ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯੋ ਨਾਚਰੇਨ੍ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ ਜਾਂ ਮੌਕੇ-ਮੌਕੇ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਰੀਤਾਂ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ—
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਾਦਿਕਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਮੌਕੇ-ਮੌਕੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਰਤਬਾਂ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਾਚਾਰ ਪਾਲਕਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਤੁ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਮੌਕੇ-ਮੌਕੇ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਗਤਿਰ੍ਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਦृष੍ਟਾਦ੍ਯਰ੍ਥਤਯਾ ਯਸ੍ਯ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਰਿਮਾ
ਪਰ ਜਿਸ ਦੀ ਗੁਰੂ-ਭਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵੇ ਜਾਂ ਲਾਭ ਲਈ ਹੋਵੇ—
ਕਾਯੇਨ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਿਪਰਸ੍ਯ ਚ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਿਯੁਤੇ ਸ਼ਿष੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਵਿਨਿਵੇਦਕੇ
ਜਿਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਚ ਗੁਰੂ-ਭਕਤੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜੋ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇ—
ਮਿਥ੍ਯਾਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੀ ਭਵੇਦ੍ਗੁਰੁਃ
ਜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਝੂਠੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਵਿਧਿਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਦਾਯਕਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਤੋ ਦੀਕ੍ਸ਼ੇਤਿ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਾਗਮਵਿਸ਼ਾਰਦੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਆਗਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਦীক্ষਾ' ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਮਨਨਾਤ੍ਰਾਣਧਰ੍ਮਤ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨਨ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਮੰਤ੍ਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਠਾਨ੍ਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪੁਂਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਹੁਂਫਡਨ੍ਤਕਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਲੰਬੇ ਸਵਰ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ 'ਹੁੰ' ਜਾਂ 'ਫਟ' ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ।
ਪੁਨ੍ਦੈਵਤਾਸ੍ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਦੈਵਤਾ ਮਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਪੁਰਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸਤ੍ਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਹਨ।
ਤਾਰਾਨ੍ਤ੍ਯਰੇਫਃ ਸ੍ਵਾਹਾਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਰਾਗ੍ਨੇਯਾਃ ਸਮੀਰਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ 'ਤਾਰਾ', 'ਰੇਫ' ਜਾਂ 'ਸਵਾਹਾ' ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਤੱਤ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨੀषੋਮਾਤ੍ਮਕਾ ਹ੍ਯੇਵਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਮਨੀषਿਭਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅੱਗ ਤੇ ਸੋਮਾ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ ਹੈ।
ਸੌਮਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਮੇ ਵਹਤਿ ਮਾਰੁਤੇਃ
ਕੁਝ ਮੰਤ੍ਰ ਚੰਦ੍ਰ ਤੱਤ ਨਾਲ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਖੱਬੇ ਵੱਲ ਚਲਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ।
ਸ੍ਵਾਪਕਾਲੇ ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜਪੋ ऽਨਰ੍ਥਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਲੋਭੇ ਬਿਨ੍ਦੁਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਵਿਲੋਭੇ ਸਰ੍ਗਸਂਯੁਤਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਸਹਿਜੀ ਵਹੇ, ਤਾਂ ਬਿੰਦੂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਉਲਝੇ, ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਯਾ ਮਾਲਯਾ ਜਪ੍ਤੋ ਦੁष੍ਟਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ऽਪਿ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
ਇਸ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਜਪਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਤਰ, ਜੇਕਰ ਠੀਕ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਜ੍ਞਾਨੇਤਿਰੌਦ੍ਰੇਯਸ਼ਾਨ੍ਤਿਜਾਤਿ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਹ ਮਾਲਾ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਗਿਆਨ, ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਠੰਢੀ ਹੈ।
ਛਿਨ੍ਨਾਦਿਦੋषਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਨੈਵ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸਾਧਕਮ੍
ਜੋ ਮੰਤਰ ਟੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਖਾਮੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਧਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਕਰ੍ਮਹੀਨੋ ਨੇਤ੍ਰਹੀਨਃ ਕੀਲਿਤਃ ਸ੍ਤਂਭਿਤਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਕਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਠਹਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਭੇਦਿਤਸ਼੍ਚ ਸੁषੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ
ਟੁੱਟਿਆ, ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਪਾਗਲ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼।
ਕੁਮਾਰੋ ऽਥ ਯੁਵਾ ਪ੍ਰੌਢੋ ਵृਦ੍ਧੋ ਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਕਸ੍ਤਥਾ
ਕੁਮਾਰ, ਨੌਜਵਾਨ, ਪੱਕਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਹੀਨਃ ਕੇਕਰਸ਼੍ਚ ਬੀਜਹੀਨਸ਼੍ਚ ਧृਮਿਤਃ
ਜੋ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬਦਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ, ਬੀਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ।
ਅਙ੍ਗਹੀਨੋ ऽਤਿਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਾਤਿਕ੍ਰੂਰੇ ਵ੍ਰੀਡਿਤਸ੍ਤਥਾ
ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਕਰੂੜ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ।
ਅਤਿਵृਦ੍ਧੋ ऽਤਿਨਿਃਸ੍ਨੇਹਃ ਪੀਡਿਤਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਪੁਨਃ
ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਖਾਲੀ ਅਤੇ ਦੁਖੀ।
ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਵਿਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਧਾ ਵਾ ਸ੍ਵਰਸਂਯੁਤਮ੍
ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੁਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ।
ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਪਞ੍ਚਧਾ ਵਾਪਿ ਸ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਸਂਜ੍ਞਕਃ
ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੰਤਰ 'ਟੁੱਟਿਆ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਤੁ ਰੁਦ੍ਧੋ ਮਨੁਜ੍ਞੇਯੋ ਹ੍ਯਤਿਕ੍ਲਸ਼ੇਨ ਸਿਦ੍ਧਿਦਃ
ਜੋ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।