ਹृਦਿ ਪਙ੍ਕ੍ਤੌ ਦृਸ਼ੋਃ ਪਿਤ੍ਤੇ ਤੇਜਸ੍ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਦਿਲ, ਪਚਨ ਵਾਲੀ ਨਲੀ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦਾ ਭੂਤ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਯਤ੍ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਨਾਡੀषੁ ਗਰ੍ਭਵृਤ੍ਯਨੁषਙ੍ਗਤਃ
ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਕਰਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਭੂਤ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿਯਤਂ ਭੋਗਭੇਦਤੋ ਵ੍ਯਵਸੀਯਤੇ
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹੇषੁ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਤਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਕਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਭੂਤ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਾਧ੍ਵਾਮਤੋ ਹ੍ਯੇष ਧਰਣ੍ਯਾਦਿਕਲਾਵਧਿਃ
ਅਸ਼ੁੱਧ ਰਸਤੇ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਵਰਾ ਗਿਰਿਵृਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾ ਜਙ੍ਗਮਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਪੁਨਃ
ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਤੇ ਰੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਚਲਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਚਰਾਚਰੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਚਤੁਰਾਸ਼ੀਤਿਯੋਨਯਃ
ਚਲਦਿਆਂ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਰਾਸੀ ਲੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਤਃ ਪਰਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਮ੍
ਕਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਵਸ਼ੇਨੈਵ ਜਨਿਰ੍ਭਵਤਿ ਦੁਰ੍ਲਭਾ
ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਜਨਮ — ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ — ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਿਨ੍ਦੁਰੇਕਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ਯਦਾ ਗਰ੍ਭੇ ਦ੍ਵਯਾਤ੍ਮਕਃ
ਜਦੋਂ ਇਕ ਬੂੰਦ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਲਕਰ੍ਮਾਦਿਪਾਸ਼ੇਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਤ੍ਮਾ ਨਿਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ
ਮਲ, ਕਰਮ ਆਦਿ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਰੋਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਥ ਤਤ੍ਰਾਹृਤੈਰ੍ਮਾਤ੍ਰਾ ਪਾਨਾਨ੍ਨਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੋषਿਤਃ
ਫਿਰ, ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀਣ ਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਥੇ ਪਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੁਃਖਾਦ੍ਯਃ ਪੀਡਿਤਸ਼੍ਚੈਵਾਚ੍ਛਨ੍ਨਦੇਹੋ ਜਰਾਯੁਣਾ
ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਜਰਾਇੂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਮਰਂਸ੍ਤਿष੍ਟਤਿ ਦੁਃਖਾਤ੍ਮਾਪੀਡ੍ਯਮਾਨੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਜਾਤਿ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੀੜਾ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪੀਡਿਤੋ ਨਿਃਸਰਤਿ ਯੋਨਿਯਨ੍ਤ੍ਰਾਦਵਾਙ੍ਮੁਖਃ
ਜਨਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪੀੜਾ ਸਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਥੱਲੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਸ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰ੍ਵਰ੍ਧਮਾਨੋ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਫਿਰ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਹਿਨਾਂ ਦੇਹਸਂਭਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤਾਰਯਤਿ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਪਤਰੋ ऽਤ੍ਰ ਕਃ
ਇਥੇ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਉਧਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਪੀ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪਸ਼੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਾਧਾਰਣਮਿਤੀਰਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਆਦਿ ਲਈ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਮਯਂ ਧਰ੍ਮਃ ਰਵਬਨ੍ਧਚ੍ਛੇਦਨਾਤ੍ਮਕਃ
ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਧਰਮ ਬੰਧਨ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਤੋ ਬਨ੍ਧਨਵਿਚ੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਯੈ ਮਨ੍ਤ੍ਰਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਬੰਧਨ ਤੋੜਣ ਵਾਸਤੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਨਾਮਾਸੌ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪਦਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਜਤੇ ਸ਼ਿਵਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਰਵਪਰੇषਾਂ ਹਿਤਾਯ ਸਃ
ਉਹ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।
ਸ਼ਿਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਗਤਾਵृਤ੍ਤਿਃ
ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚਲਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਪਾਸ਼ਤ੍ਵਾਨ੍ਨਿਗਡਾਦਿਵਤ੍
ਪਰ ਬੰਧਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ।
ਅਤਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਮਤ੍ਰਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੰਤਰ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਨੁष੍ਟਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਨਿਤ੍ਯਨਮਿਤ੍ਤਿਕਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰੇ।
ਯੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਰਮੇ ਤਿष੍ਟਨ੍ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਉਸਨੂੰ
ਕृਤਾਨ੍ਯਪਿ ਨ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਬਨ੍ਧਨਾਯ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਦীক্ষਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਵੀ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ।
ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ऽਭਿਲषੇਦ੍ਭੋਗਾਨ੍ਯਦ੍ਯਲ੍ਲੋਕਗਤਾਨਸੌ
ਜੇ ਦਿੱਖਿਆ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭੋਗ ਹਨ, ਉਹ ਚਾਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।