ਅਨ੍ਯਾਮਨ੍ਯਾਂ ਧਨਾਵਸ੍ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵੈਸ਼ੇषਿਕਾ ਨਰਾਃ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਨ ਦੀ ਹਾਲਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇ ਕ੍ਸ਼ਯਾਨ੍ਤਾ ਨਿਚਯਾਃ ਪਤਨਾਨ੍ਤਾਃ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਾਃ
ਹਰੇਕ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਚੀਜ਼ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹਰੇਕ ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ ਥਾਂ ਢਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਿਪਾਸਾਯਾਸ੍ਤੁष੍ਟਿਸ੍ਤੁ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਪਿਆਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਹੈ।
ਨਿਮੇषਮਾਤ੍ਰਮਪਿ ਹਿ ਯੋ ऽਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਨ ਤਿष੍ਟਤਿ
ਜੋ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਭੂਤੇषੁ ਭਾਵਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਯੇ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤਮਸਃ ਪਰਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਸਂਚਿਨ੍ਵਨ੍ਨੇਕਮੇਵੈਨਂ ਕਾਮਾਨਾਵਿਤृਪ੍ਤਕਮ੍
ਇਕ ਹੀ ਚੀਜ਼ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਥਾਪ੍ਯੁਪਾਯਂ ਸਂਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਦੁਃਖਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਫਿਰ, ਇਸ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਵੀ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਰਸੇ ਰੂਪੇ ਗਨ੍ਧੇ ਚ ਪਰਮਂ ਤਥਾ
ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਸਵਾਦ, ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਵਿਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਨੁਭਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਾਕ੍ਸਂਪ੍ਰਯੋਗਾਦ੍ਭृਤਾਨਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੁਃਖਮਨਾਮਯਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਰੋਗ।
ਪ੍ਰਣਯਂ ਪਰਿਸਂਹृਤ੍ਯ ਸਂਸ੍ਤੁਤੇष੍ਵਿਤਰੇषੁ ਚ
ਸਭ ਦੀਆਂ ਵਡਾਈਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਗਤਮਾਲੀਨੋ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ੋ ਨਿਰਾਮਿषਃ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਬੇਪਰਵਾਹ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਦੁਃਖਵਿਪਰ੍ਯਾਸੋ ਯਦਾ ਸਮੁਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਉਲਟ ਸਥਿਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ਯਤ੍ਨਮਾਤਿष੍ਠੇਦ੍ਯਤ੍ਨਵਾਨ੍ਨਾਵਸੀਦਤਿ
ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਨਹੀਂ।
ਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਨਿਤ੍ਯਮੇਕਂ ਸ਼ਰੀਰਿਣਮ੍
ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਹੀ ਜੀਵ ਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਂ ਪਰਦੇਹੇਨ ਪਰਦੇਂਹਂ ਬਲਾਬਲਮ੍
ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਂਗਤ੍ਯਾ ਜਠਰੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਰੇਤੋਬਿਨ੍ਦੁਮਚੇਤਨਮ੍
ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਹੋਸ਼ ਦੇ, ਬੀਜ ਦੀ ਬੂੰਦ ਜਠਰ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਜੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਰ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਹਜ਼ਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭੇ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਾਣਾਂ ਸ੍ਵਭਾਵਨਿਯਤਾ ਗਤਿਃ
ਗਰਭ ਵਿਚ, ਪਿਸਾਬ ਤੇ ਮਲ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਦਰੇ ਗਰ੍ਭਾ ਜਾਯਮਾਨਾਸ੍ਤਥਾਪਰੇ
ਉਦਰ ਵਿਚ, ਗਰਭ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਉਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੋਨਿਸਂਬਨ੍ਧਾਦ੍ਯੋ ਜੀਵਨ੍ਪਰਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਗਰਭ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਸਹ ਜਾਤਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮੀਮੀਦृਸ਼ੀਂ ਦਸ਼ਾਮ੍
ਗਰਭ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੱਤਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨੇ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਯੋਗਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਜੋਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾਨਾਂ ਤ੍ਯਜਤਾਂ ਵਿਪੁਲਨ੍ਧਨਮ੍
ਜੋ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਨਾ ਨਾਪਕਰ੍षਨ੍ਤਿ ਯਤਮਾਨਾਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਾਃ
ਦਰਦਾਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਹਕੀਮ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਲੈਣ।
ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਪਰਿਕृष੍ਯਨ੍ਤੇ ਮृਗਾ ਜ੍ਯਾਘ੍ਰੈਰਿਵਾਰ੍ਦਿਤਾਃ
ਜੀਵ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵਲੋਂ ਹਿਰਣ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਰਯਾ ਭਗ੍ਨਾ ਨਾਗੈਰ੍ਨਾਗਾ ਇਵੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਹੋਰ ਹਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਵਾਪਦਾਸ਼੍ਚ ਦਰਿਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਯੋ ਨਾਰ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਗਰੀਬ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਆਕ੍ਰਮ੍ਯ ਰੋਗ ਆਦਤ੍ਤੇ ਪਸ਼ੂਨ੍ਪਸ਼ੁਪਚੋ ਯਥਾ
ਬਿਮਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਸਾਈ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰੋਤਸਾ ਮਹਸਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਬਲੀਯਸਾ
ਤਾਕਤਵਰ ਧਾਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹਿ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵਾ ਹ੍ਯਤਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਯੇ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਰੀਰਿषੁ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।