ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰੁਤੇ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਕੋਈ-ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਭੂਤਂ ਪੁਨਰਨ੍ਯਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਬੀਜ ਇੱਕ ਥਾਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮ੍ਰਪੁष੍ਪੋਪਮਾ ਯਸ੍ਯ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਰੁਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਝੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧੌ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਾਨਾਂ ਨੈਵਾਣ੍ਡਮੁਪਜਾਯਤੇ
ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਡਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਆਯੁष੍ਮਾਨ੍ ਜਾਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕਥਂ ਪ੍ਰੇਤਃ ਪਿਤੇਵ ਸਃ
ਪੁੱਤਰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦਸ਼ਮਾਸਾਨ੍ਪਰਿਧृਤਾ ਜਾਯਤੇ ਕੁਲਪਾਂਸਨਾਃ
ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਕੁਟੰਬ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮਲਾਨਭਿਜਾਯਨ੍ਤੇ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਤੈਰੇਵ ਮਙ੍ਗਲੈਃ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਉਪਦ੍ਰਵੈਵਾਦृष੍ਟੋ ਯੋਨੌ ਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਕੋਈ ਵਿਅਪਤੀ ਕਾਰਨ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਗਰਭ ਮਾਂ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਤ੍ਯਜਤਿ ਯੋ ਦੁਃਖਂ ਸੁਖਮਪ੍ਯੁਭਯਂ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਦੁਃਖਮਰ੍ਥਾ ਹਿ ਤ੍ਯਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਲਨੇ ਚ ਨ ਤੇ ਸੁਖਾਃ
ਧਨ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੱਖਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਅਨ੍ਯਾਮਨ੍ਯਾਂ ਧਨਾਵਸ੍ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵੈਸ਼ੇषਿਕਾ ਨਰਾਃ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਨ ਦੀ ਹਾਲਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇ ਕ੍ਸ਼ਯਾਨ੍ਤਾ ਨਿਚਯਾਃ ਪਤਨਾਨ੍ਤਾਃ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਾਃ
ਹਰੇਕ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਚੀਜ਼ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹਰੇਕ ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ ਥਾਂ ਢਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਿਪਾਸਾਯਾਸ੍ਤੁष੍ਟਿਸ੍ਤੁ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਪਿਆਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਹੈ।
ਨਿਮੇषਮਾਤ੍ਰਮਪਿ ਹਿ ਯੋ ऽਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਨ ਤਿष੍ਟਤਿ
ਜੋ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਭੂਤੇषੁ ਭਾਵਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਯੇ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤਮਸਃ ਪਰਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਸਂਚਿਨ੍ਵਨ੍ਨੇਕਮੇਵੈਨਂ ਕਾਮਾਨਾਵਿਤृਪ੍ਤਕਮ੍
ਇਕ ਹੀ ਚੀਜ਼ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਥਾਪ੍ਯੁਪਾਯਂ ਸਂਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਦੁਃਖਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਫਿਰ, ਇਸ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਵੀ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਰਸੇ ਰੂਪੇ ਗਨ੍ਧੇ ਚ ਪਰਮਂ ਤਥਾ
ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਸਵਾਦ, ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਵਿਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਨੁਭਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਾਕ੍ਸਂਪ੍ਰਯੋਗਾਦ੍ਭृਤਾਨਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੁਃਖਮਨਾਮਯਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਰੋਗ।
ਪ੍ਰਣਯਂ ਪਰਿਸਂਹृਤ੍ਯ ਸਂਸ੍ਤੁਤੇष੍ਵਿਤਰੇषੁ ਚ
ਸਭ ਦੀਆਂ ਵਡਾਈਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਗਤਮਾਲੀਨੋ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ੋ ਨਿਰਾਮਿषਃ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਬੇਪਰਵਾਹ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਦੁਃਖਵਿਪਰ੍ਯਾਸੋ ਯਦਾ ਸਮੁਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਉਲਟ ਸਥਿਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ਯਤ੍ਨਮਾਤਿष੍ਠੇਦ੍ਯਤ੍ਨਵਾਨ੍ਨਾਵਸੀਦਤਿ
ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਨਹੀਂ।
ਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਨਿਤ੍ਯਮੇਕਂ ਸ਼ਰੀਰਿਣਮ੍
ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਹੀ ਜੀਵ ਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਂ ਪਰਦੇਹੇਨ ਪਰਦੇਂਹਂ ਬਲਾਬਲਮ੍
ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਂਗਤ੍ਯਾ ਜਠਰੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਰੇਤੋਬਿਨ੍ਦੁਮਚੇਤਨਮ੍
ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਹੋਸ਼ ਦੇ, ਬੀਜ ਦੀ ਬੂੰਦ ਜਠਰ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਜੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਰ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਹਜ਼ਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭੇ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਾਣਾਂ ਸ੍ਵਭਾਵਨਿਯਤਾ ਗਤਿਃ
ਗਰਭ ਵਿਚ, ਪਿਸਾਬ ਤੇ ਮਲ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਦਰੇ ਗਰ੍ਭਾ ਜਾਯਮਾਨਾਸ੍ਤਥਾਪਰੇ
ਉਦਰ ਵਿਚ, ਗਰਭ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਉਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੋਨਿਸਂਬਨ੍ਧਾਦ੍ਯੋ ਜੀਵਨ੍ਪਰਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਗਰਭ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।