ਅਨਿष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਤਾਂ ਯਚ੍ਛੇਤ੍ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਗਲਤ ਸੋਚ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ੀ ਤੇ ਚਾਨਣ ਜਲਦੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਭਾਵੇਨ ਯੁਜ੍ਯੇਤਂ ਤਞ੍ਚਾਸ੍ਯ ਤੁ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਜੇ ਇਹ ਸਾਫ਼ੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਇਹ ਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਉਲਝਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨੈਤਦੇਕਸ੍ਯ ਸ਼ੋਕਸ੍ਥਾਨਂ ਹਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਹ ਸਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਦੁਃਖੇਨ ਲਭਤੇ ਦੁਃਖਂ ਮਹਾਨਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਦੁੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਤੁਂ ਯਤ੍ਨਸ੍ਤਨ੍ਨਾਨੁਰ੍ਚਿਤਯੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਾਨਂ ਹਿ ਨ ਵ੍ਯੇਤਿ ਭੂਯਸ਼੍ਚਾਭਿਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ
ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਉਹ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਨ ਵਾਨ੍ਯੈਃ ਸਮਤਾਮਿਯਾਤ੍
ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਸਂਵਾਸਂ ਨ ਮृਧ੍ਯੇਤ੍ਪਣ੍ਡਿਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਅਸ਼ੋਚਨ੍ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ ਯਦਿ ਪਸ਼੍ਯੇਦੁਪਕ੍ਰਮਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਦੁੱਖ ਕੀਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਮਰਣਦੁਃਖੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਿਯਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍
ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਯਕਾ ਇਵ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਗ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾ ਦृਢਧਨ੍ਵਿਭਿਃ
ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਧਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਤੀਖੇ ਤੇ ਨੁਕਲੇ ਤੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ,
ਆਮਯਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਸ਼ਰੀਰਮਨੁਕृष੍ਯਤੇ
ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਲਪਣਾ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਰਾਦਾਯ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨਿ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ, ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਤਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਂ ਜਰਯਤਿ ਨਿਮਿषਂ ਨਾਵਤਿष੍ਟਤੇ
ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਘੇਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ।
ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਹ੍ਯਸ੍ਤਮਭ੍ਯੇਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰੁਦੇਤਿ ਚ
ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਡੁੱਬਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟਾਨਿष੍ਟਾ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਮਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਰਾਤ੍ਰਯਃ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਤਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਪਰਾਧੀਨਂ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਕ੍ਰਿਯਾਫਲਮ੍
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੋਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿष੍ਫਲਾਃ ਸਂਤਃ ਪ੍ਰਹੀਨਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਅਸੀਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੰਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਸ਼ਾਭਿਰਣ੍ਯਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਕਾਮਿਨਃ
ਲੋਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਸ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਞ੍ਚਨਾਯਾਂ ਚ ਲੋਕੇषੁ ਸਸੁਖੇष੍ਵੇਵ ਜੀਯਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਲੋਕ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰੁਤੇ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਕੋਈ-ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਭੂਤਂ ਪੁਨਰਨ੍ਯਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਬੀਜ ਇੱਕ ਥਾਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮ੍ਰਪੁष੍ਪੋਪਮਾ ਯਸ੍ਯ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਰੁਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਝੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧੌ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਾਨਾਂ ਨੈਵਾਣ੍ਡਮੁਪਜਾਯਤੇ
ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਡਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਆਯੁष੍ਮਾਨ੍ ਜਾਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕਥਂ ਪ੍ਰੇਤਃ ਪਿਤੇਵ ਸਃ
ਪੁੱਤਰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦਸ਼ਮਾਸਾਨ੍ਪਰਿਧृਤਾ ਜਾਯਤੇ ਕੁਲਪਾਂਸਨਾਃ
ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਕੁਟੰਬ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮਲਾਨਭਿਜਾਯਨ੍ਤੇ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਤੈਰੇਵ ਮਙ੍ਗਲੈਃ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਉਪਦ੍ਰਵੈਵਾਦृष੍ਟੋ ਯੋਨੌ ਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਕੋਈ ਵਿਅਪਤੀ ਕਾਰਨ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਗਰਭ ਮਾਂ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਤ੍ਯਜਤਿ ਯੋ ਦੁਃਖਂ ਸੁਖਮਪ੍ਯੁਭਯਂ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਦੁਃਖਮਰ੍ਥਾ ਹਿ ਤ੍ਯਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਲਨੇ ਚ ਨ ਤੇ ਸੁਖਾਃ
ਧਨ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੱਖਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।