ਇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਜਗਞ੍ਚਾਪਿ ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਤੇ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਪਞ੍ਚੈਵ ਤਮਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਥਾ
ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ, ਨੇਕਤਾ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵੈਰਿਹੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੈਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤੈਰ੍ਹਿ ਹਿਤਮ੍
ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਜਿਹੜੇ ਦਿਖਦੇ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਏਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮਨਿਤ੍ਯਮਭਿਧੀਯਤੇ
ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯ ਇਦਂ ਵੇਦ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸਸ ਵੇਦ ਪ੍ਰਭਵਾਪ੍ਯਯੌ
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲੈਣ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਭੇਦ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਮਥ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਲਿਙ੍ਗਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਜੋ ਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖਮ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਲੋਕੇ ਵਿਹਿਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਲੋਕਂ ਚਾਤ੍ਮਨਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯਤਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—
ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਿਵਿਧਾਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਨ੍ਨ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਦੇਹਜਾਤ੍
ਜਾਣਨ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣੀ ਰੁਕਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਜਨ੍ਤੁਮਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਥਿਤਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਜੀਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਜਨ੍ਤੁਃ ਸ੍ਵਕृਤੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਦੁਃਖਿਤਃ
ਉਹ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਦਤ੍ਤੇ ਪੁਨਰਨ੍ਯਨ੍ਨਵਂ ਬਹੁ
ਫਿਰ ਉਹ ਨਵੇਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਸ੍ਰਮੇਵ ਮੋਹਾਨ੍ਤੋ ਦੁਃਖੇषੁ ਸੁਖਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
ਸਦਾ, ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਨਿਵृਤ੍ਤੋ ਬਨ੍ਧਾਤ੍ਸ੍ਵਾਤ੍ਕਰ੍ਮਣਾਮੁਦਯਾਦਿਹ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਯਮੇਨ ਚ ਸਂਬਨ੍ਧਾਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤਪਸੋ ਬਲਾਤ੍
ਸੰਯਮ ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ—
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਬਹਵਃ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਅਵ੍ਯਾਬਾਧਾਂ ਸੁਖੋਦਯਾਮ੍
ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਡੋਲਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਲਭ੍ਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਲਬ੍ਧਾਯਾਂ ਸੁਖਮੇਧਤੇ
ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਸਮਝ ਆਉਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਮੂਢਮਾਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨ ਪਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਮੂਰਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ।
ਮਨੁष੍ਯਾ ਮਾਨਸੈਰ੍ਦੁਃਖੈਰ੍ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯੇ ऽਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਘੱਟ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਨਨਾਦ੍ਰਿਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਬਨ੍ਧਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਸਨੇਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਿष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਤਾਂ ਯਚ੍ਛੇਤ੍ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਗਲਤ ਸੋਚ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ੀ ਤੇ ਚਾਨਣ ਜਲਦੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਭਾਵੇਨ ਯੁਜ੍ਯੇਤਂ ਤਞ੍ਚਾਸ੍ਯ ਤੁ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਜੇ ਇਹ ਸਾਫ਼ੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਇਹ ਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਉਲਝਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨੈਤਦੇਕਸ੍ਯ ਸ਼ੋਕਸ੍ਥਾਨਂ ਹਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਹ ਸਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਦੁਃਖੇਨ ਲਭਤੇ ਦੁਃਖਂ ਮਹਾਨਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਦੁੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਤੁਂ ਯਤ੍ਨਸ੍ਤਨ੍ਨਾਨੁਰ੍ਚਿਤਯੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਾਨਂ ਹਿ ਨ ਵ੍ਯੇਤਿ ਭੂਯਸ਼੍ਚਾਭਿਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ
ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਉਹ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਨ ਵਾਨ੍ਯੈਃ ਸਮਤਾਮਿਯਾਤ੍
ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਸਂਵਾਸਂ ਨ ਮृਧ੍ਯੇਤ੍ਪਣ੍ਡਿਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਅਸ਼ੋਚਨ੍ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ ਯਦਿ ਪਸ਼੍ਯੇਦੁਪਕ੍ਰਮਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਦੁੱਖ ਕੀਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਮਰਣਦੁਃਖੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਿਯਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍
ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।