ਤਮਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਮਧ੍ਵਾਨਂ ਕਥਮੇਕੋ ਗਮਿष੍ਯਸਿ
ਅਕੈਲੇ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਸਕੇਂਗਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ?
ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮਨੁਯਾਸ੍ਯਤਃ
ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣਗੇ।
ਅਰ੍ਥਾਰ੍ਥਮਨੁਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਸ੍ਤੁ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਧਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛਿਤ੍ਵੈਨਾਂ ਸੁਕृਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨੈਨਾਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਦੁष੍ਕृਤਃ
ਇਹ ਬੰਨ੍ਹੇ ਕੱਟ ਕੇ ਨੇਕ ਲੋਕ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੰਦ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਨ ਚ ਨਾਮਾਸ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਵੇਦੋ ਲੋਹਂ ਹਿ ਹृਦਯਂ ਤਵ
ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਗਨ੍ਧਪਙ੍ਕਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਜਲਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗਦੁਰਾਰੁਹਾਮ੍
ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀ ਕੀਚੜ, ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਾਗਵਾਤਾਧ੍ਵਗਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਨਾਵਂ ਨਦੀਂ ਤਰੇਤ੍
ਤਿਆਗ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਦਰਿਆ ਨੂੰ, ਸਮਝ ਦੀ ਨਾਵ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜ ਧਰ੍ਮਮਸਂਕਲ੍ਪਾਦਧਰ੍ਮਂ ਚਾਪ੍ਯਹਿਂਸਯਾ
ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਵੀ ਛੱਡ।
ਅਸ੍ਥਿਸ੍ਥੂਣਂ ਸ੍ਨਾਯੁਯੁਤਂ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਲੇਪਨਮ੍
ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਥੰਮ, ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ।
ਜਰਾਸ਼ੋਕਸਮਾਵਿष੍ਟਂ ਰੋਗਾਯਤਨਮਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਅਸਥਿਰ।
ਇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਜਗਞ੍ਚਾਪਿ ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਤੇ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਪਞ੍ਚੈਵ ਤਮਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਥਾ
ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ, ਨੇਕਤਾ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵੈਰਿਹੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੈਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤੈਰ੍ਹਿ ਹਿਤਮ੍
ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਜਿਹੜੇ ਦਿਖਦੇ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਏਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮਨਿਤ੍ਯਮਭਿਧੀਯਤੇ
ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯ ਇਦਂ ਵੇਦ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸਸ ਵੇਦ ਪ੍ਰਭਵਾਪ੍ਯਯੌ
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲੈਣ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਭੇਦ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਮਥ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਲਿਙ੍ਗਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਜੋ ਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖਮ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਲੋਕੇ ਵਿਹਿਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਲੋਕਂ ਚਾਤ੍ਮਨਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯਤਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—
ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਿਵਿਧਾਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਨ੍ਨ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਦੇਹਜਾਤ੍
ਜਾਣਨ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣੀ ਰੁਕਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਜਨ੍ਤੁਮਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਥਿਤਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਜੀਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਜਨ੍ਤੁਃ ਸ੍ਵਕृਤੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਦੁਃਖਿਤਃ
ਉਹ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਦਤ੍ਤੇ ਪੁਨਰਨ੍ਯਨ੍ਨਵਂ ਬਹੁ
ਫਿਰ ਉਹ ਨਵੇਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਸ੍ਰਮੇਵ ਮੋਹਾਨ੍ਤੋ ਦੁਃਖੇषੁ ਸੁਖਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
ਸਦਾ, ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਨਿਵृਤ੍ਤੋ ਬਨ੍ਧਾਤ੍ਸ੍ਵਾਤ੍ਕਰ੍ਮਣਾਮੁਦਯਾਦਿਹ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਯਮੇਨ ਚ ਸਂਬਨ੍ਧਾਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤਪਸੋ ਬਲਾਤ੍
ਸੰਯਮ ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ—
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਬਹਵਃ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਅਵ੍ਯਾਬਾਧਾਂ ਸੁਖੋਦਯਾਮ੍
ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਡੋਲਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਲਭ੍ਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਲਬ੍ਧਾਯਾਂ ਸੁਖਮੇਧਤੇ
ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਸਮਝ ਆਉਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਮੂਢਮਾਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨ ਪਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਮੂਰਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ।
ਮਨੁष੍ਯਾ ਮਾਨਸੈਰ੍ਦੁਃਖੈਰ੍ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯੇ ऽਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਘੱਟ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਨਨਾਦ੍ਰਿਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਬਨ੍ਧਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਸਨੇਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।