ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਹਿ ਪਰਮਂ ਹਿਤਮ੍
ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਰਤ੍ਯਾਤ੍ਮਵਸ਼ੈਰਿਹ
ਇੱਥੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਭੂਤੈਰਤਦ੍ਭੂਤਃ ਸਹ ਚੈਵ ਵਿਨੈਵ ਚ
ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਜੋ ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ, ਇਕੱਠੇ ਵੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੀ।
ਅਦਰ੍ਸ਼ਨਮਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ੍ਤਥੈਵਾਭਾषਾਣਂ ਸਦਾ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ ਤੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰ।
ਨ ਹਿਂਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤੈਰ੍ਮੈਤ੍ਰਾਯਣਸ਼੍ਚਰੇਤ੍
ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੋ; ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰ।
ਆਕਿਞ੍ਚਨ੍ਯਂ ਸੁਸਂਤੋषੋ ਨਿਰਾਸ਼ਿष੍ਟ੍ਵਮਚਾਪਲਮ੍
ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪੂਰਾ ਸੰਤੋਖ, ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਠੀਕ ਰਹੋ।
ਪਰਿਗ੍ਰਹਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਵ ਤਾਤਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਸਾਰੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਆਰੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ।
ਨਿਰਾਸ਼ਿषੋ ਨ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਤ੍ਯਜੇਦਾਸ਼ਿषਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਪਰੋਨਿਤ੍ਯੇਨ ਦਾਨ੍ਤੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਸਂਯਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਸਦਾ ਤਪ, ਸੰਜਮ ਤੇ ਦਮ ਨਾਲ, ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣਸਂਗੇष੍ਵੇष੍ਵਨਾਸਕ੍ਤ ਏਕਚਰ੍ਯਾ ਰਤਃ ਸਦਾ
ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖ।
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਰਾਮੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਵਰਾਕੋ ਰਮਤੇ ਮੁਨਿਃ
ਮੁਨੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਦਵੰਦਾਂ ਵਿਚ ਰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭੈਰ੍ਲਭੇਤ ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰੈਰ੍ਜਨ੍ਮ ਮਾਨੁषਮ੍
ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਬਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਮृਤ੍ਯੁਜਰਾਦੁਃਖੈਃ ਸਤਤਂ ਸਮਭਿਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਉਥੇ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੀੜਦੇ ਹਨ।
ਅਹਿਤੇ ਹਿਤਸਂਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਵਮਧ੍ਰੁਵੇ ਧ੍ਰੁਵਸਂਜ੍ਞਕਃ
ਤੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਭਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।
ਸਂਵੇष੍ਟ੍ਯਮਾਨਂ ਬਹੁਭਿਰ੍ਮੋਹਤਨ੍ਤੁਭਿਰਾਤ੍ਮਜੈਃ
ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਡੋਰਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ।
ਅਲਂ ਪਰਿਗ੍ਰਹੇਣੇਹ ਦੋषਵਾਨ੍ ਹਿ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਇੱਥੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਸਤੂਆਂ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਲਤੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਕੁਟੁਂਬੇषੁ ਸਕ੍ਤਾਃ ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤਵਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਪੁੱਤ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੋਹਜਾਲਸਮਾਕृष੍ਟਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯਜਨ੍ਤੂਨ੍ਸੁਦੁਃਖਿਤਾਨ੍
ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਨ।
ਪਾਰਕ੍ਯਮਧ੍ਰੁਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਂ ਸ੍ਵਂ ਸੁਕृਤਦੁष੍ਕृਤੇ
ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਕਰਮ — ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ — ਹੀ ਆਪਣੀ ਸੱਚੀ ਪੂੰਜੀ ਹਨ।
ਅਨਰ੍ਥੇ ਕਿਂ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਮਰ੍ਥਂ ਨਾਨੁਤਿष੍ਟਸਿ
ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ?
ਤਮਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਮਧ੍ਵਾਨਂ ਕਥਮੇਕੋ ਗਮਿष੍ਯਸਿ
ਅਕੈਲੇ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਸਕੇਂਗਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ?
ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮਨੁਯਾਸ੍ਯਤਃ
ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣਗੇ।
ਅਰ੍ਥਾਰ੍ਥਮਨੁਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਸ੍ਤੁ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਧਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛਿਤ੍ਵੈਨਾਂ ਸੁਕृਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨੈਨਾਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਦੁष੍ਕृਤਃ
ਇਹ ਬੰਨ੍ਹੇ ਕੱਟ ਕੇ ਨੇਕ ਲੋਕ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੰਦ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਨ ਚ ਨਾਮਾਸ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਵੇਦੋ ਲੋਹਂ ਹਿ ਹृਦਯਂ ਤਵ
ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਗਨ੍ਧਪਙ੍ਕਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਜਲਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗਦੁਰਾਰੁਹਾਮ੍
ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀ ਕੀਚੜ, ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਾਗਵਾਤਾਧ੍ਵਗਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਨਾਵਂ ਨਦੀਂ ਤਰੇਤ੍
ਤਿਆਗ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਦਰਿਆ ਨੂੰ, ਸਮਝ ਦੀ ਨਾਵ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜ ਧਰ੍ਮਮਸਂਕਲ੍ਪਾਦਧਰ੍ਮਂ ਚਾਪ੍ਯਹਿਂਸਯਾ
ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਵੀ ਛੱਡ।
ਅਸ੍ਥਿਸ੍ਥੂਣਂ ਸ੍ਨਾਯੁਯੁਤਂ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਲੇਪਨਮ੍
ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਥੰਮ, ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ।
ਜਰਾਸ਼ੋਕਸਮਾਵਿष੍ਟਂ ਰੋਗਾਯਤਨਮਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਅਸਥਿਰ।