ਸਮ੍ਯਗਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਤਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿਤ੍ਯਯਾ
ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਤਮ-ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਯਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵੇਗੇਨ ਦਿਸ਼ਾਮਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਯੇਨ ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਪਰਾਭੂਤਸ੍ਤੋਯਾਨ੍ਯੇਨ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਜਦ ਪਾਣੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੇਤੇ ਦਿਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਰੁਤਃ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁਤ, ਸੱਚਮੁਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਜੋਕੇ ਹਨ।
ਏਤਤ੍ਤੁ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਯਦਯਂ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ—
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਵਾਤੋ ऽਯਂ ਯਦਾ ਵੇਗਸਮੀਰਿਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਾਹ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਜਦ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨ ਪਠਨ੍ਤ੍ਯਤਿਵਾਯੁਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਵੈਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ।
ਏਤਾਵਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਪਰਾਸ਼ਰਸੁਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ—
ਤਤੋ ਵ੍ਯਾਸੇ ਗਤੇ ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਸ਼ੁਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਵਿਆਸ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ, ਸ਼ੁਕ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ—
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਂਸਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕਂ ਵ੍ਯਾਸਸੁਤਂ ਮੁਨੇ
ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਦੇਖਿਆ।
ਉਤ੍ਥਾਯ ਸਤ੍ਕृਤਸ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋ ਹਿ ਕਾਰ੍ष੍ਣਿਨਾ
ਉਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਦਵੈਪਾਯਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੱਚਮੁਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਕਿਂ ਕਰੋषਿ ਮਹਾਭਾਗ ਵ੍ਯਾਸਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੇ
ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ?
ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕੇਨਾਪਿ ਸੁਕृਤੇਨ ਚ
ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਭਲੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਯਥਾ ਤ ਜ੍ਜ੍ਞਾਨਮਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਰਾਗਸਮਂ ਦੁਃਖਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਯਾਗਸਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਮੋਹ ਵਰਗਾ ਦੁੱਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤਿਆਗ ਵਰਗਾ ਸੁਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਮੁਦਾਚਾਰਃ ਸ਼੍ਰੇਯ ਏਤਦਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੇ ਉੱਚਾ ਆਚਰਨ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਹੈ।
ਨਾਲਂ ਸ ਦੁਃਖਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਸਂਗੋ ਵੈ ਦੁਃਖਲਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਦੁੱਖ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੋਹਜਾਲਾਵृਤੋ ਦੁਃਖਮਿਹਾਮੁਤ੍ਰ ਤਥਾਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋਰ੍ਥਿਨਾ ਤੌ ਹਿ ਸ਼੍ਰੇਯੋਘਾਤਾਰ੍ਥਮੁਦ੍ਯਤੌ
ਜੋ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਧੀਆ ਭਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਮਾਨਾਵਮਾਨਾਭ੍ਯਾਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤੁ ਪ੍ਰਮਾਦਤਃ
ਵਿਦਿਆ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਹਿ ਪਰਮਂ ਹਿਤਮ੍
ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਰਤ੍ਯਾਤ੍ਮਵਸ਼ੈਰਿਹ
ਇੱਥੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਭੂਤੈਰਤਦ੍ਭੂਤਃ ਸਹ ਚੈਵ ਵਿਨੈਵ ਚ
ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਜੋ ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ, ਇਕੱਠੇ ਵੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੀ।
ਅਦਰ੍ਸ਼ਨਮਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ੍ਤਥੈਵਾਭਾषਾਣਂ ਸਦਾ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ ਤੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰ।
ਨ ਹਿਂਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤੈਰ੍ਮੈਤ੍ਰਾਯਣਸ਼੍ਚਰੇਤ੍
ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੋ; ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰ।
ਆਕਿਞ੍ਚਨ੍ਯਂ ਸੁਸਂਤੋषੋ ਨਿਰਾਸ਼ਿष੍ਟ੍ਵਮਚਾਪਲਮ੍
ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪੂਰਾ ਸੰਤੋਖ, ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਠੀਕ ਰਹੋ।
ਪਰਿਗ੍ਰਹਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਵ ਤਾਤਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਸਾਰੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਆਰੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ।
ਨਿਰਾਸ਼ਿषੋ ਨ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਤ੍ਯਜੇਦਾਸ਼ਿषਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਪਰੋਨਿਤ੍ਯੇਨ ਦਾਨ੍ਤੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਸਂਯਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਸਦਾ ਤਪ, ਸੰਜਮ ਤੇ ਦਮ ਨਾਲ, ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣਸਂਗੇष੍ਵੇष੍ਵਨਾਸਕ੍ਤ ਏਕਚਰ੍ਯਾ ਰਤਃ ਸਦਾ
ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖ।