ਉਦਯਂ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸੋਮਾਦੀਨਾਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਉਹ ਚੰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯਃ ਸਮੁਦ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਵਾਯੁਰ੍ਦ੍ਧਾਰਯਤੇ ਜਲਮ੍
ਉਹ ਹਵਾ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਉਠਾ ਕੇ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ।
ਯੋ ऽਦ੍ਧਿਃ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਜੀਮੂਤਾਨ੍ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤੀ
ਉਹ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਜਨਿਆ ਨੂੰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਨੀਯਮਾਨਾ ਬਹੁਧਾ ਯੇਨ ਨੀਲਾ ਮਹਾਘਨਾਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੋ ऽਸੌ ਵਹਤਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਵਿਹਾਯਸਾ
ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨ ਵੇਗਵਤਾ ਰੁਗ੍ਣਾਃ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਤਰੁਜਾ ਰਸਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਰਸ ਵਗਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰਿਪ੍ਲਵੇ ਦਿਵ੍ਯਾ ਵਹॄਨ੍ਤ੍ਯਾਪੋ ਵਿਹਾਯਸਾ
ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਹਾਅ ਵਿਚ, ਦਿਵਿਆ ਪਾਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੂਰਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਹਤੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਕਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ਦਿਵਾਕਰਃ
ਜਿਸ ਵਿਚ, ਦੂਰੋਂ ਰੋਕੀ ਹੋਈ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਇਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਸੋਮੋ ਨਿਧਿਰ੍ਦਿਵ੍ਯੋ ऽਮृਤਸ੍ਯ ਚ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੋਮ, ਅਸਮਾਨੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣਭृਤਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਰ੍ਨ੍ਯੋ ऽਤਕਾਲੇ ਨਿਰਸ੍ਯਤਿ
ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਯਗਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਤਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿਤ੍ਯਯਾ
ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਤਮ-ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਯਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵੇਗੇਨ ਦਿਸ਼ਾਮਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਯੇਨ ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਪਰਾਭੂਤਸ੍ਤੋਯਾਨ੍ਯੇਨ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਜਦ ਪਾਣੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੇਤੇ ਦਿਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਰੁਤਃ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁਤ, ਸੱਚਮੁਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਜੋਕੇ ਹਨ।
ਏਤਤ੍ਤੁ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਯਦਯਂ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ—
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਵਾਤੋ ऽਯਂ ਯਦਾ ਵੇਗਸਮੀਰਿਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਾਹ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਜਦ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨ ਪਠਨ੍ਤ੍ਯਤਿਵਾਯੁਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਵੈਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ।
ਏਤਾਵਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਪਰਾਸ਼ਰਸੁਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ—
ਤਤੋ ਵ੍ਯਾਸੇ ਗਤੇ ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਸ਼ੁਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਵਿਆਸ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ, ਸ਼ੁਕ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ—
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਂਸਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕਂ ਵ੍ਯਾਸਸੁਤਂ ਮੁਨੇ
ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਦੇਖਿਆ।
ਉਤ੍ਥਾਯ ਸਤ੍ਕृਤਸ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋ ਹਿ ਕਾਰ੍ष੍ਣਿਨਾ
ਉਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਦਵੈਪਾਯਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੱਚਮੁਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਕਿਂ ਕਰੋषਿ ਮਹਾਭਾਗ ਵ੍ਯਾਸਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੇ
ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ?
ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕੇਨਾਪਿ ਸੁਕृਤੇਨ ਚ
ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਭਲੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਯਥਾ ਤ ਜ੍ਜ੍ਞਾਨਮਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਰਾਗਸਮਂ ਦੁਃਖਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਯਾਗਸਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਮੋਹ ਵਰਗਾ ਦੁੱਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤਿਆਗ ਵਰਗਾ ਸੁਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਮੁਦਾਚਾਰਃ ਸ਼੍ਰੇਯ ਏਤਦਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੇ ਉੱਚਾ ਆਚਰਨ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਹੈ।
ਨਾਲਂ ਸ ਦੁਃਖਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਸਂਗੋ ਵੈ ਦੁਃਖਲਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਦੁੱਖ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੋਹਜਾਲਾਵृਤੋ ਦੁਃਖਮਿਹਾਮੁਤ੍ਰ ਤਥਾਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋਰ੍ਥਿਨਾ ਤੌ ਹਿ ਸ਼੍ਰੇਯੋਘਾਤਾਰ੍ਥਮੁਦ੍ਯਤੌ
ਜੋ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਧੀਆ ਭਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਮਾਨਾਵਮਾਨਾਭ੍ਯਾਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤੁ ਪ੍ਰਮਾਦਤਃ
ਵਿਦਿਆ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।