ਸਮਾਲਿਙ੍ਗ੍ਯ ਸੁਤਂ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸ੍ਵਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਂ ਚਕਾਰ ਚ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।
ਸ਼ੈਲਸ਼ृਙ੍ਗਾਦ੍ਭੁਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਯਾਜਨਾਧ੍ਯਾਪਨੇ ਰਤਾਃ
ਜੋ ਯਜਨ ਅਤੇ ਪਾਠ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਗਏ।
ਤੂਰ੍ष੍ਣੀਂ ਧ੍ਯਾਨਪਰੋ ਧੀਮਾਨੇਕਾਨ੍ਤੇ ਸਮੁਪਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਭੋ ਭੋ ਮਹਰ੍षੇ ਬਾਸਿष੍ਠ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषੋ ਨ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषੈਰ੍ਵਿਰਹਿਤਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ऽਯਂ ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ
ਬ੍ਰਹਮ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਵੇਦਾਨ੍ਵੇਦਵਿਦਾ ਚੈਵ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮਨਾਃ ਸਦਾ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕੇਨ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਵੇਦਾਭ੍ਯਾਸਮਥਾਕਰੋਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ।
ਵਾਤੋ ऽਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਵੌ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨਿਲਵੀਜਿਤਃ
ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੋਈ, ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਵੱਗੀ।
ਸ਼ੁਕੋ ਵਾਰਿਤਮਾਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਕੌਤੂਹਲਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਸ਼ੁਕ, ਰੋਕਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਆਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ਭਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਾਯੋਰ੍ਵਿਚੈष੍ਟਿਤਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਚਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।
ਅਨਧ੍ਯਾਯਨਿਮਿਤ੍ਤऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਦਂ ਵਚਨਂ ਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਸ ਪਾਠ ਵਿਚ ਆਈ ਰੁਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਸੀ।
ਤਮਸਾ ਰਜਸਾ ਚਾਪਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸਤ੍ਯੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਲਾਲਚ ਛੱਡ ਕੇ ਸੱਚ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੇਵਯਾਨਚਰੋ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਿਤृਯਾਨਸ਼੍ਚ ਤਾਮਸਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹਨੇਰਾ ਹੈ।
ਪਿਥਿਵ੍ਯਾਮਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਯਤਃ ਸਂਯਾਨ੍ਤਿ ਵਾਯਵਃ
ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹਵਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਾਧ੍ਯਾਃ ਸਮਭੂਵਨ੍ਮਹਾਬਲਾਃ
ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਧਿਆ ਨਾਮ ਦੇ ਬੜੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਉਦਾਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਭੂਵ੍ਦ੍ਯਾਨਸ੍ਤਸ੍ਯਾਭਵਤ੍ਸੁਤਃ
ਉਦਾਨ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ।
ਅਨਪਤ੍ਯੋ ऽਭਵਤ੍ਪ੍ਰਾਣੋ ਦੁਰ੍ਦ੍ਧਰ੍षਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਰ੍ਦਨਃ
ਪ੍ਰਾਣ, ਜੋ ਅਜੈਯ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚੇष੍ਟਾ ਵਰ੍ਤਯਤੇ ਪृਥਕ੍
ਹਵਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਲਚਲਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇषਯਤ੍ਯਭ੍ਰਸਂਘਾਤਾਨ੍ਧੂਮਜਾਂਸ਼੍ਚੋष੍ਮਜਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਤੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਭਾਗ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।
ਅਂਬਰੇ ਸ੍ਨੇਹਮਾਤ੍ਰੇਭ੍ਯਸ੍ਤਡਿਦ੍ਭ੍ਯਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਨਮੀ ਤੋਂ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਮਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਯਂ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸੋਮਾਦੀਨਾਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਉਹ ਚੰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯਃ ਸਮੁਦ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਵਾਯੁਰ੍ਦ੍ਧਾਰਯਤੇ ਜਲਮ੍
ਉਹ ਹਵਾ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਉਠਾ ਕੇ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ।
ਯੋ ऽਦ੍ਧਿਃ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਜੀਮੂਤਾਨ੍ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤੀ
ਉਹ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਜਨਿਆ ਨੂੰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਨੀਯਮਾਨਾ ਬਹੁਧਾ ਯੇਨ ਨੀਲਾ ਮਹਾਘਨਾਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੋ ऽਸੌ ਵਹਤਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਵਿਹਾਯਸਾ
ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨ ਵੇਗਵਤਾ ਰੁਗ੍ਣਾਃ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਤਰੁਜਾ ਰਸਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਰਸ ਵਗਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰਿਪ੍ਲਵੇ ਦਿਵ੍ਯਾ ਵਹॄਨ੍ਤ੍ਯਾਪੋ ਵਿਹਾਯਸਾ
ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਹਾਅ ਵਿਚ, ਦਿਵਿਆ ਪਾਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੂਰਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਹਤੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਕਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ਦਿਵਾਕਰਃ
ਜਿਸ ਵਿਚ, ਦੂਰੋਂ ਰੋਕੀ ਹੋਈ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਇਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਸੋਮੋ ਨਿਧਿਰ੍ਦਿਵ੍ਯੋ ऽਮृਤਸ੍ਯ ਚ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੋਮ, ਅਸਮਾਨੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣਭृਤਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਰ੍ਨ੍ਯੋ ऽਤਕਾਲੇ ਨਿਰਸ੍ਯਤਿ
ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।