ਆਸਸਾਦ ਨਦੀਂ ਰੇਵਾਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸ ਪਿਪਾਸਿਤਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਆਸਾ ਹੋ ਕੇ, ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧ੍ਦਂ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਾਂ ਤਤ੍ਰ ਚਾਵਸਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਉਥੇ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।
ਬਭ੍ਰਾਮ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਹਿਤੋ ਨਰ੍ਮਦਾਤੀਰਜੇ ਵਨੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਆਕਰ੍ਣਕृष੍ਟਬਾਣਃ ਸਤ੍ ਕृष੍ਣਸਾਰਂ ਸਮਨ੍ਵਗਾਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਨੂੰ ਕੰਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸਾਰ ਹਿਰਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਗੁਹਾਸਂਸ੍ਥਮਪਸ਼੍ਥਮਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸੁਰਤੇ ਰਤਮ੍
ਉਸਨੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਧਨੁਃਸਂਹਿਤਬਾਣੇਨ ਤੇਨਾਸੌ ਸ਼ਰਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍
ਤੀਰ-ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਮਾਹਰ ਨੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਪਤਮਾਨਾ ਤੁ ਸਾਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀ षਟ੍ਰਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਯਤਾ
ਪਰ ਉਹ ਬਾਘਣ, ਜੋ ਛੱਤੀ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ ਸੀ, ਉੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ।
ਪਤਿਤਾਂ ਸ੍ਵਪ੍ਰਿਯਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਸ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੈਰੀ ਬਾਘ-ਰਾਕਸ਼ਸ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਰਾਜਾ ਤੁ ਭਯਸਂਵਿਗ੍ਨੋ ਵਨੇਸੈਨ੍ਯਂ ਸਮੇਤ੍ਯ ਚ
ਰਾਜਾ ਡਰ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
ਸ਼ਙ੍ਕਮਾਨਸ੍ਤੁ ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਃਕृਤ੍ਯਾ ਦ੍ਰਾਜਾ ਸੁਦਾਸਜਃ
ਰਾਜਾ ਸੁਦਾਸਜਾ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਤੇ ਬਹੁਤਿਥੇ ਕਾਲੇ ਹਯਮੇਧਮਖਂ ਨृਪਃ
ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਵਾਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਹਵਿਰ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਦਿੱਤਾ।
ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਰਾਜ੍ਞੇ ਸਮਾਯਾਤੋਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਆ ਗਿਆ।
ਰਾਜਾਨਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਜਗਾਦ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਮਾਂਸਂ ਸਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ
ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾਪਿ ਹਰਿ ਯਪਾਤ੍ਰੇ ਧृਤ੍ਵਾ ਗੁਰੋਰਾਗਮਨਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਨ੍
ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਲਈ ਯਗ-ਪਾਤਰ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਖੜਾ ਸੀ।
ਸਮਾਗਤਾਯ ਗੁਰੁਵੇ ਦਦੌ ਤਸ੍ਮੌ ਸਸਾਦਰਮ੍
ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪਾਤਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਗੁਰੁਃ ਕਿਮਿਤਿ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?'
ਅਹੋ ऽਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦੌਃਸ਼ੀਲ੍ਯਮਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍ਮਮ
ਹਾਏ, ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ—ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਖਾਧ ਖਾਣਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਅਭੋ ऽਜ੍ਯਂ ਮਦ੍ਵਿਘਾਤਾਯ ਦਤ੍ਤ ਹਿ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਨੁਕਸਾਨੀ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਨृਮਾਂਸਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮੇਵ ਭੋਜ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤਂ ਮਮ ਤ੍ਵਯਾ
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼ਾਪਂ ਦਦਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਸੌਦਾਸੋ ਭਯਵਿਹ੍ਵੂਲਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਉਦਾਸਾ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਖੜਾ ਸੀ।
ਭੂਰਾਸ਼ृ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਸ਼ਿष੍ਟਸ੍ਤੇਨ ਨੋਦਿਤਃ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਰਾਜਾਪਿ ਜਲਮਾਦਾਯ ਵਸ਼ਿष੍ਟਂ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਦਯਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਿਯਾਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਸੁਵ੍ਰਤਾ
ਫਿਰ ਮਦਯੰਤਿ, ਉਸ ਦੀ ਸਚੀ ਪਤਨੀ, ਜਦ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਤ੍ਪਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਕਰਮ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਅਰਣ੍ਯੇ ਨਿਰ੍ਜਲੇ ਦੇਸ਼ ਸ ਭਵੇਦ੍ਧਹ੍ਯਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਜਲ-ਰਹਿਤ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦਨਮਿਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਐਸੇ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਲਂ ਕੁਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਿਪਾਮੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਚਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਪਾਣੀ ਕਿੱਥੇ ਸੁੱਟਾਂ?'
ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਜਲਂ ਤਤ੍ਤੁ ਪਾਦਯੋਰ੍ਨ੍ਯਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਵਿਸ੍ਤृਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਉਹ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।