ਤ ਏਵ ਲੋਕਾਨ੍ਬਾਧਨ੍ਤੇ ਨਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਵਾਰ੍ਯਂ ਸੁਗੇਤਮਾਃ
ਉਹੀ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ।
ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਪਾਪਭੋਗਰਤਂ ਸੁਰਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣਨ।
ਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਦੈਵਮੇਵਾਸ਼ੁ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਦੈਵੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਕਰੇ; ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਂ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਗਤਾ ਨਾਕਂ ਦਿਵੌਕਸਃ
ਉਹਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਆਰੇਭੇ ਹਯਮੇਧਾਖ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਪਾਤਾਲੇ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਕਪਿਲੋ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਟਤਿ
ਕਪਿਲਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੁਦ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਵੇष੍ਟੁਂ ਬਭ੍ਰਭੁਰ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਭੂਰਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ
ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗੇ।
ਚਖ੍ਨੁਰ੍ਮਹੀਤਲਂ ਸਰ੍ਵਮੇਕੈਕੋ ਯੋਜਨਂ ਪृਥਕ੍
ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਤ੍ਹ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਕਰਕੇ ਖੋਦਿਆ।
ਤਦ੍ਵਾਰੇਣ ਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਤਾਲਂ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜਾਃ
ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤਿ ਹਯਂ ਤਤ੍ਰ ਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਵਿਚੇਤਸਃ
ਉਥੇ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਲੱਭਣ ਲੱਗੇ।
ਕਪਿਲਂ ਧ੍ਯਾਨਨਿਰਤਂ ਵਾਜਿਨਂ ਚ ਤਦਨ੍ਤਿਕੇ
ਕਪਿਲਾ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਹਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤਮਨਸੋ ਵਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਃ ਸਮਾਸਦਨ੍
ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਗੁਹ੍ਯਤਾਂ ਗृਹ੍ਯਤਾਮਾਸ਼ੁ ਇਤ੍ਯੂਚੁਸ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਚਲੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਫੜੀਏ ਤੇ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀਏ।'
ਸਨ੍ਤਿ ਚਾਰੋ ਖਲਾ ਲੋਕੇ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਾਡਮ੍ਬਰਂ ਮਹਤ੍
ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚਰਾਸੂ ਅਤੇ ਮਕਰੂ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਵੱਡਾ ਹੰਗਾਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਮਸ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਦੋਹਂ ਨਿਯਮ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਿ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾ ਲਿਆ।
ਆਸ੍ਥਿਤਃ ਕਪਿਲਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਜ੍ਞਾਤਵਾਨ੍ਨਹਿ
ਕਪਿਲਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
ਪਦ੍ਭਿਃ ਸਂਤਾਡਯਾਮਾਸੁਰ੍ਬੁਹੂਂ ਚ ਜਗृਹੁਃ ਪਰੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਉਵਾਚ ਭਾਵਗਮ੍ਭੀਰਂ ਲੋਕੋਪਦ੍ਰਵਕਾਰਿਣਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਅਹॄਙ੍ਕਾਰਵਿਮੂਢਾਨਾਂ ਵਿਵੇਕੋ ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ
ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਤਦੇਵ ਮਾਨਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇਹੀ ਖਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੜਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ?
ਮਹੀਰੁਹਾਂ ਸ਼੍ਚਾਨੁਤਟੇ ਪਾਤਯਨ੍ਤਿ ਨਦੀਰਯਾਃ
ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕੰਢੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰੀਰ੍ਵृਦ੍ਧਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੁਰ੍ਖਤ੍ਵਂ ਚਾਪਿ ਜਾਯਤੇ
ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਮਸਾਮ੍ਯਾਦਹੋ ਚਿਤ੍ਰਂ ਧਤ੍ਤੂਰੋ ऽਪਿਮਦਪ੍ਰਦਃ
ਨਾਮ ਮਿਲਦੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵਾਹ! ਧਤੂਰਾ ਵੀ ਨਸ਼ਾ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸਖਾਗ੍ਨੇਃ ਪਵਨਃ ਪਨ੍ਨਗਸ੍ਯ ਯਥਾ ਵਿषਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅੱਗ ਦੀ ਮਿਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਸੱਪ ਦਾ।
ਯਦਿ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਾਮਹਿਤਂ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੇ ਉਹ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੱਕਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸਾਗਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਭਸ੍ਮਸਾਦਕਰੋਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਹ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਾਗਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਕਾਲਪ੍ਰਲਯਂ ਮਤ੍ਵਾ ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ ਸ਼ੋਕਲਾਲਸਾਃ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅੰਤ ਅਣਸਮੇਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਰੋ ਪਏ।
ਸਾਗਰਂ ਵਿਵਿਸ਼ੁਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਤਾਂ ਕੋਪੋ ਹਿ ਦੁਃਸਹਃ
ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਦੂਤ ਉਵਾਚੇਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਹਿ ਯਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਦੇਵਦੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।'
ਦੈਵੇਨ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਦੁष੍ਟਾ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚਾਤਿ ਹਰ੍षਿਤਃ
ਉਹ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਸਿੱਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'