ਅਗ੍ਨਿਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਖ੍ਯਾ ਅਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਾਃ ਸੁਖਪ੍ਰਦਾਃ
ਅਗਨਿ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਜਾ ऋਕ੍ਸ਼ਸਦृਸ਼ਾਃ ਕੇ ਤਵਃ ਸ਼ੁਭਦਾਯਕਾਃ
ਸ਼ੁਕਰ ਤੋਂ ਕੇਤਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕismet ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਵृਕ੍ਸ਼ਸ਼ੈਲੇषੁ ਜਾਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕृਤ੍
ਪਾਲੇਸਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਵਰ੍ਤਕੇਤੁਸਂਧ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਰੋ ਨੇष੍ਟਦਾਯਕਃ
ਆਵਰਤਕੇਤੁ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚਾਹੀਦੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਮਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਂ ਗੁਰੋਰ੍ਮਾਨਮਿਤਿ ਮਾਨਾਨਿ ਵੈ ਨਵਃ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਾਪ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ ਨੌ ਮਾਪ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਵृष੍ਟੇਰ੍ਵਿਧਾਨਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗਰ੍ਭਃ ਸਾਵਨੇਨੈਵ ਗृਹ੍ਯਤੇ
ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਦਾ ਨਿਯਮ ਸਾਵਨ ਮਾਪ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਤ੍ਰੋਦ੍ਵਾਹਵ੍ਰਤਕ੍ਸ਼ੌਰੇ ਤਿਥਿਵਰ੍षੇਸ਼ਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਵਿਆਹ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਮੁੰਡਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਥੀਆਂ, ਸਾਲਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗृਹ੍ਯਤੇ ਗੁਰੁਮਾਨੇਨ ਪ੍ਰਭਵਾਦ੍ਯਬ੍ਦਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਗੁਰੂ ਮਾਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰੁਮਧ੍ਯਮਚਾਰੇਣषष੍ਟ੍ਯਬ੍ਦਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵਾਦਯਃ
ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਚਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੇ ਸਠ ਸਾਲ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਙ੍ਗਿਰਾਃ ਸ਼੍ਰੀਮੁਖੋ ਭਾਵੋ ਯੁਵਾ ਧਾਤਾ ਤਥੈਵ ਚ
ਅੰਗਿਰਾ, ਸ੍ਰੀਮੁਖ, ਭਾਵ, ਯੁਵਾ ਅਤੇ ਧਾਤਾ ਵੀ।
ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਃਸੁਭਾਨੁਸ਼੍ਚ ਤਾਰਣਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ऽਵ੍ਯਯਃ
ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਸੁਭਾਨੁ, ਤਾਰਣ, ਪਾਰਥਿਵ ਅਤੇ ਅਵਯਯ।
ਨਨ੍ਦਨੋ ਵਿਜਯਸ਼੍ਚੈਵ ਜਯੋ ਮਨ੍ਮਥਦੁਰ੍ਮੁਖੌ
ਨੰਦਨ, ਵਿਜਯ, ਜਯ, ਮਨਮਥ ਅਤੇ ਦੁਰਮੁਖ।
ਸ਼ੁਭਕृਚ੍ਛੋਭਨਃ ਕ੍ਰੋਧੀ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਪਰਾਭਵੌ
ਸ਼ੁਭਕ੍ਰਿਤ, ਸ਼ੋਭਨ, ਕ੍ਰੋਧੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਅਤੇ ਪਰਾਭਵ।
ਪਰਿਭਾਵੀ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਚ ਆਨਨ੍ਦੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ऽਨਲਃ
ਪਰਿਭਾਵੀ, ਪ੍ਰਮਾਦੀ, ਆਨੰਦ, ਰਾਖਸ ਅਤੇ ਅਨਲ।
ਦੁਨ੍ਦੁਭੀਰੁਧਿਰੋਦ੍ਗਰੀ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਰੋਧਨਃ ਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਦੁੰਦੁਭੀ, ਰੁਧਿਰ, ਉਦਗਰੀ, ਰਕਤਾਖ, ਕ੍ਰੋਧਨ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯ।
ਯੁਗਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਵਰ੍षੈਰ੍ਯੁਗਾਨ੍ਯੇਵਂ ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼
ਇੱਕ ਯੁਗ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ ਬਾਰਾਂ ਯੁਗ ਹਨ।
ਪੁਰਨ੍ਦਰੋ ਲੋਹਿਤਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵष੍ਟਾਹਿਰ੍ਬੁਧ੍ਨ੍ਯਸਂਜ੍ਞਕਃ
ਪੁਰੰਦਰ, ਲੋਹਿਤ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਹਿਬੁਧਨਿਆ ਹੈ।
ਤਥਾ ਯੁਗਸ੍ਯ ਵਰ੍षੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਨੇਨ੍ਦੁਵਿਧੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੁਗ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਕਾਲਂ ਗ੍ਰਹਚਾਰਂ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਪਦੇਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਫਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਹਃ ਸੁਰਾਣਾਂ ਤਦ੍ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਕਰ੍ਕਾਦ੍ਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਰਕ ਰਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਧਾਦੌ ਮਙ੍ਗਲਂ ਕਰ੍ਮ ਵਿਧੇਯਂ ਚੋਤ੍ਤਰਾਯਣੇ
ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਮਾਧਾਦਿ ਮਾਸੌ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਚ ऋਤਵਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਦਯਃ
ਮਧੁ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਦੋ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਰ੍षਾ ਸ਼ਰਸ਼੍ਚ ਹੇਮਨ੍ਤਃ ਕਰ੍ਕਾਦ੍ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨੇ
ਕਰਕ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ, ਸ਼ਰਦ ਅਤੇ ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਗਣੋ ਮਾਸੋ ਨਾਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸਂਜ੍ਞਕਃ
ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ, ਜੋ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੈ, ਤੀਹ ਚੰਦ੍ਰ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਨਭਸ੍ਯ ਇष ਊਰ੍ਜਸ਼੍ਚ ਸਹਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਯਕਃ
ਨਭਸਿਆ, ਇਸ਼ਾ, ਊਰਜਾ, ਸਹਾ ਅਤੇ ਸਹਸਿਆ ਇਹ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਸੇ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸੀ ਯੇਨ ਧਿष੍ਣੇਨ ਸਂਯੁਤਾ
ਜਿਸ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਕਿਸੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਉਸ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਦੈਵ ਪਿਤ੍ਰਾਖ੍ਯੌ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣੌ ਤਥਾਪਰੇ
ਉਹ ਪੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਘਟਦੇ ਪੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ।
ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਤਿਥੀਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਗ੍ਨੀ ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਵਿष੍ਣੁਸ਼ੈਲਜਾਃ
ਤਿਥੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅੱਗ, ਵਿਰਿੰਚੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਜਾ ਹਨ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਸਵੌ ਨਾਗਦੁਰ੍ਗਾਦਣ੍ਡਧਰਾਹ੍ਵਯਃ
ਮਹਿੰਦਰ, ਵਾਸਵ, ਨਾਗ, ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਦੰਡਧਰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।