ਬੁਭੁਜੇ ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਿਰਾਕृਤ੍ਯ ਦਿਵੌਕਸਃ
ਉਹ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।
ਭਜਨ੍ਤਿ ਸਾਗਰਾਸ੍ਤਾ ਵੈ ਕਚਗ੍ਰਹਬਲਾਤ੍ਕृਤਾਃ
ਕਚਾਗ੍ਰਹਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭੂषਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਦੇਹਾਨਿ ਮਦ੍ਯਪਾਨਪਰਾਯਣਾਃ
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਯੋਦ੍ਰੁਮਾਰਬ੍ਧਾ ਬਲਿਨੋ ऽਤ੍ਯਨ੍ਤਪਾਪਿਨਃ
ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਪਾਪੀ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕ ਯੋਦਰੁਮਾ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਵਿਚਾਰਂ ਪਰਮਂ ਚਕ੍ਰੁਰੇਤੇषੁਂ ਨਾਸ਼ਹੇਤਵੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਉਪਾਅ ਲੱਭਣ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ।
ਕਪਿਲਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਯਯੁਃ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਰੁਪਿਣਃ
ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਪਿਲਾ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਗਏ।
ਪ੍ਰਾਣਮ੍ਯ ਦਣ੍ਡਵਦ੍ਰੂਮੌ ਤੁष੍ਟੁਵੁਵ੍ਰਿਦਸ਼ਾਸ੍ਤਤਃ
ਰੁੱਖ ਵਾਂਗੂਂ ਨਮ ਸਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਓਹਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।
ਨਰਰੁਪਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਵਿष੍ਣਵੇ ਜਿष੍ਣਵੇ ਨਮਃ
ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸਂਸਾਰਾਰਣ੍ਯਦਾਵਾਗ੍ਰੇ ਧਰ੍ਮਪਾਲਨਸੇਤਵੇ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਲਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੋ ਪੁਲ ਹੈ।
ਸਾਗਰੈਃ ਪੀਡਿਤਾਨਸ੍ਮਾਂਸ੍ਤ੍ਰਾਯਸ੍ਵ ਸ਼ਰਣਾਗਤਾਨ੍
ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਏ ਹਨ, ਬਚਾ ਲੈ।
ਤ ਏਵ ਲੋਕਾਨ੍ਬਾਧਨ੍ਤੇ ਨਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਵਾਰ੍ਯਂ ਸੁਗੇਤਮਾਃ
ਉਹੀ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ।
ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਪਾਪਭੋਗਰਤਂ ਸੁਰਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣਨ।
ਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਦੈਵਮੇਵਾਸ਼ੁ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਦੈਵੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਕਰੇ; ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਂ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਗਤਾ ਨਾਕਂ ਦਿਵੌਕਸਃ
ਉਹਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਆਰੇਭੇ ਹਯਮੇਧਾਖ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਪਾਤਾਲੇ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਕਪਿਲੋ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਟਤਿ
ਕਪਿਲਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੁਦ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਵੇष੍ਟੁਂ ਬਭ੍ਰਭੁਰ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਭੂਰਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ
ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗੇ।
ਚਖ੍ਨੁਰ੍ਮਹੀਤਲਂ ਸਰ੍ਵਮੇਕੈਕੋ ਯੋਜਨਂ ਪृਥਕ੍
ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਤ੍ਹ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਕਰਕੇ ਖੋਦਿਆ।
ਤਦ੍ਵਾਰੇਣ ਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਤਾਲਂ ਸਗਰਾਤ੍ਮਜਾਃ
ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤਿ ਹਯਂ ਤਤ੍ਰ ਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਵਿਚੇਤਸਃ
ਉਥੇ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਲੱਭਣ ਲੱਗੇ।
ਕਪਿਲਂ ਧ੍ਯਾਨਨਿਰਤਂ ਵਾਜਿਨਂ ਚ ਤਦਨ੍ਤਿਕੇ
ਕਪਿਲਾ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਹਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤਮਨਸੋ ਵਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਃ ਸਮਾਸਦਨ੍
ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਗੁਹ੍ਯਤਾਂ ਗृਹ੍ਯਤਾਮਾਸ਼ੁ ਇਤ੍ਯੂਚੁਸ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਚਲੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਫੜੀਏ ਤੇ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀਏ।'
ਸਨ੍ਤਿ ਚਾਰੋ ਖਲਾ ਲੋਕੇ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਾਡਮ੍ਬਰਂ ਮਹਤ੍
ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚਰਾਸੂ ਅਤੇ ਮਕਰੂ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਵੱਡਾ ਹੰਗਾਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਮਸ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਦੋਹਂ ਨਿਯਮ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਿ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾ ਲਿਆ।
ਆਸ੍ਥਿਤਃ ਕਪਿਲਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਜ੍ਞਾਤਵਾਨ੍ਨਹਿ
ਕਪਿਲਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
ਪਦ੍ਭਿਃ ਸਂਤਾਡਯਾਮਾਸੁਰ੍ਬੁਹੂਂ ਚ ਜਗृਹੁਃ ਪਰੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਉਵਾਚ ਭਾਵਗਮ੍ਭੀਰਂ ਲੋਕੋਪਦ੍ਰਵਕਾਰਿਣਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਅਹॄਙ੍ਕਾਰਵਿਮੂਢਾਨਾਂ ਵਿਵੇਕੋ ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ
ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਤਦੇਵ ਮਾਨਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇਹੀ ਖਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੜਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ?